Czym są dreszcze?

Jest to mimowolny i nieskoordynowany skurcz drobnych grup mięśniowych, który występuje w momencie nagłej zmiany temperatury ciała, najczęściej związany z uczuciem zimna. W przypadku infekcji, dreszcze często przebiegają razem z gorączką. Bardziej niepokojące są jednak dreszcze, które występują bez gorączki. Szczególnie jeżeli ich przyczyna nie jest znana [1].

Jakie są przyczyny dreszczy?

Do najczęstszych przyczyn występowania dreszczy należą:

• infekcje wirusowe, bakteryjne, grzybicze lub pasożytnicze;
• zmarznięcie np. w wyniku niskiej temperatury i nieodpowiedniego ubioru;
• w przypadku wystąpienia niedocukrzenia w przebiegu cukrzycy;
• reakcje alergiczne np. po użądleniu przez owady;
• zapalenie pęcherza moczowego lub w ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek;
• rozpad guza nowotworowego;
• niskie ciśnienie lub zbyt słabe krążenie krwi;
• zaburzenia lękowe, depresja czy nerwica;
• menopauza;
• nadużywanie alkoholu;
• zmęczenie i zbyt mała ilość snu;
• skutek uboczny leków np. ostry zespół odstawienia opioidów [2].

Dreszcze w nocy – co oznaczają?

Nie ma jednej przyczyny, która może powodować dreszcze w nocy. Tak naprawdę może je powodować każda z wymienionych wyżej przyczyn. Najczęściej jednak dreszcze w nocy są związane z nasilającymi się właśnie w godzinach wieczornych i nocnych, objawami infekcji. Z reguły są one związane z podnoszącą się wtedy temperaturą ciała (gorączką) [1]. 

Nagły atak zimna i dreszcze w przypadku gorączki

Dreszcze pojawiające się w przypadku gorączki są patologicznym zjawiskiem spowodowanym przenikaniem do krwi toksyn, wydzielanych podczas infekcji czy np. rozpadu guza nowotworowego. Są to tak zwane substancje gorączkotwórcze, które jednocześnie powodują, że organizm odczuwa jakby nagły atak zimna. Dzieje się tak pomimo faktu, że organizm jest rozpalony i ma podwyższoną temperaturę ciała, czyli wręcz przeciwnie do stanu, kiedy dreszcze są efektem np. wychłodzenia. Co ciekawe, ten typ dreszczy występuje najczęściej [3].

Dreszcze bez gorączki – może warto zdiagnozować przyczynę?

Jeżeli dreszcze występują pomimo braku gorączki i znanej przyczyny (np. organizm jest wyziębiony i przemoczony), to może być to sygnał, aby udać się do lekarza w celu diagnozy. Z reguły lekarz stawia diagnozę na podstawie wywiadu lekarskiego, czasami konieczne są badania krwi w celu zweryfikowania podejrzenia (infekcja, nowotwór itd.). Pomocna może być również analiza moczu (np. podejrzenie problemu z nerkami) lub prześwietlenie płuc (np. w przypadku zapalenia płuc). Przyczyny dreszczy mogą być różne, czasami infekcje przebiegają bez gorączki. Jeżeli ona nie występuje, poszukiwanie potencjalnej przyczyny może nie być łatwe [2].

Dreszcze u dziecka – jak odróżnić je od drgawek?

Przyczyny dreszczy u dzieci są analogiczne jak u dorosłych i najczęściej wiążą się z gorączka i infekcją. Jednakże dzieci częściej niż dorośli, mają problem z określeniem, jakie mają dokładnie objawy. Podobnie jak u dorosłych, dreszcze najczęściej są spowodowane narastającą gorączką podczas infekcji. U dzieci jednak istnieje inny problem. Zestresowany rodzic może pomylić np. dreszcze z drgawkami. W przypadku dreszczy nie dochodzi jednak do utraty przytomności (jak w przypadku drgawek). Drgawki mogą wystąpić np. podczas napadów padaczkowych. Drgawki dodatkowo nie są zależne od woli pacjenta, a podczas napadu drgawkowego z reguły dochodzi do zaburzeń świadomości lub nawet utraty przytomności. Dodatkowo, po napadzie drgawkowym, zwykle ma się niepamięć wsteczną, czyli nie jest się w stanie przypomnieć przebiegu napadu drgawkowego. Taki stan powinien być jak najszybciej zdiagnozowany przez lekarza [1]. 

Co zrobić w przypadku dreszczy?

Postępowanie w przypadku dreszczy może odrobinę się różnić, w zależności od przyczyny ich wystąpienia i od tego, czy jest obecna gorączka, czy nie. Gdy narasta gorączka powinno się zdjąć dodatkowe okrycie i podać choremu leki przeciwgorączkowe (np. paracetamol czy ibuprofen). Z kolei jeżeli nie występuje gorączka, a jedynie uczucie zimna, pacjenta powinno się dodatkowo ubrać lub przykryć np. kocem. W każdym przypadku pacjentowi należy podawać dużo płynów (poza przypadkiem gdy występuje obfite pocenie się) np. naparu z bzu czarnego czy ciepłej herbaty z dodatkiem soku malinowego.

Dreszcze, które są efektem zmęczenia, najlepiej wyeliminować odpoczynkiem np. drzemką;

W przypadku infekcji bakteryjnej z wysoką gorączką lekarz może zalecić konieczność zastosowania antybiotyku. Jeżeli zaś są wynikiem zmian hormonalnych w przebiegu menopauzy, lekarz powinien zalecić odpowiednią hormonalną terapią zastępczą [1,2].

Podsumowanie

Każdy człowiek wie, czym są dreszcze. Większość ludzi niejednokrotnie doświadczyła ich osobiście. Pomimo że mogą mieć wiele różnych przyczyn, to najczęściej są spowodowane narastającą gorączką lub przemarznięciem. W zależności od ich przyczyny można sobie z nimi radzić na różne sposoby. Mimo że nie są przyjemne, to nie są jednocześnie zagrożeniem dla życia. Niemniej jednak, w przypadku ich wystąpienia bez wyraźnego powodu, warto poszukać ich przyczyny. Czasami mogą być sygnałem poważnej choroby np. nowotworu lub infekcji nerek.