Choroby towarzyszące a zapalenie ścięgna – cukrzyca i inne schorzenia

Wiele chorób systemowych może znacząco zwiększać ryzyko rozwoju zapalenia ścięgna poprzez różnorodne mechanizmy – od zaburzeń metabolicznych po procesy autoimmunologiczne. Pacjenci z takimi schorzeniami wymagają szczególnej uwagi i często modyfikacji podejścia terapeutycznego.

Cukrzyca jako główny czynnik ryzyka

Cukrzyca jest jedną z najważniejszych chorób zwiększających ryzyko zapalenia ścięgna. Wysokie stężenie glukozy we krwi charakterystyczne dla tej choroby często prowadzi do zapalenia ścięgien naramiennych lub zespołu zamrożonego barku¹. Chociaż dokładny mechanizm tego zjawiska nie jest w pełni poznany, zapalenie ścięgna i inne stany zapalne, takie jak zapalenie stawów, są dość częste u diabetyków.

Cukrzyca wpływa na ścięgna na kilka sposobów. Po pierwsze, powoduje zmiany w mikrokrążeniu, co prowadzi do pogorszenia ukrwienia ścięgien i zaburzeń w dostarczaniu składników odżywczych². Po drugie, wysokie poziomy glukozy mogą prowadzić do glikacji białek kolagenowych, co zmienia ich właściwości mechaniczne i czyni ścięgna bardziej podatnymi na uszkodzenia.

Dodatkowo cukrzyca wpływa na proces gojenia ran i regeneracji tkanek. Diabetycy mają wolniejsze procesy naprawcze, co oznacza, że mikrourazy ścięgien mogą się kumulować i prowadzić do przewlekłego zapalenia. Osoby z cukrzycą są również bardziej narażone na rozwój tenosynovitis – zapalenia pochewek ścięgnistych, które występuje u około 10-20% diabetyków³.

Reumatoidalne zapalenie stawów i inne choroby autoimmunologiczne

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to autoimmunologiczna choroba zapalna, która atakuje zdrowe komórki organizmu przez pomyłkę. Może to powodować zapalenie w różnych częściach ciała, szczególnie w stawach, i prowadzić do zapalenia ścięgien⁴⁵. W RZS proces zapalny może bezpośrednio atakować tkanki ścięgniste, prowadząc do ich uszkodzenia i zapalenia.

Inne choroby z kręgu spondyloartropatii, takie jak zapalenie stawów kręgosłupa czy reaktywne zapalenie stawów, również zwiększają ryzyko zapalenia ścięgien⁶⁷. Te schorzenia charakteryzują się skłonnością do zapalenia w miejscach przyczepu ścięgien i więzadeł do kości (entezitis).

Łuszczyca, choć kojarzona głównie ze zmianami skórnymi, również może zwiększać ryzyko zapalenia ścięgien. Osoby z łuszczycą, wysokim ciśnieniem krwi lub przyjmujące niektóre antybiotyki fluorochinolonowe są bardziej narażone na rozwój zapalenia ścięgna Achillesa⁸.

Dna moczanowa i zaburzenia metaboliczne

Dna moczanowa to choroba metaboliczna charakteryzująca się podwyższonym poziomem kwasu moczowego we krwi. Może prowadzić do odkładania się kryształów moczanów w stawach i tkankach miękkich, w tym w ścięgnach⁶⁹. Te złogi mogą powodować mechaniczne uszkodzenie ścięgien i wywoływać reakcję zapalną.

Wysokie poziomy cholesterolu we krwi również mogą zwiększać ryzyko zapalenia ścięgna. Badania wskazują na związek między hipercholesterolemią a problemami ze ścięgnami, choć dokładny mechanizm tego zjawiska nie jest w pełni poznany⁶. Możliwe, że wysokie stężenie cholesterolu wpływa na właściwości mechaniczne tkanek ścięgnistych lub proces ich ukrwienia.

Choroby tarczycy i zaburzenia hormonalne

Choroby tarczycy, zarówno niedoczynność, jak i nadczynność, mogą zwiększać ryzyko problemów ze ścięgnami¹⁰¹¹. Hormony tarczycy odgrywają istotną rolę w metabolizmie kolagenu i innych białek strukturalnych. Zaburzenia w ich poziomie mogą wpływać na syntezę i degradację tkanek ścięgnistych.

Inne zaburzenia hormonalne również mogą oddziaływać na stan ścięgien. Zmiany poziomu estrogenów u kobiet, szczególnie w okresie menopauzy, mogą zwiększać ryzyko problemów ze ścięgnami. Estrogeny mają właściwości ochronne dla tkanek łącznych, a ich niedobór może negatywnie wpływać na zdrowie ścięgien¹².

Otyłość jako czynnik metaboliczny

Otyłość, szczególnie nadmiar tkanki tłuszczowej, została powiązana ze zwiększoną częstością występowania zapalenia ścięgna¹¹¹³. Nadmierna masa ciała zwiększa obciążenie ścięgien, szczególnie kończyn dolnych, co może prowadzić do ich przeciążenia i uszkodzenia.

Otyłość wpływa na ścięgna nie tylko mechanicznie. Tkanka tłuszczowa jest aktywna metabolicznie i produkuje substancje prozapalne (cytokiny), które mogą przyczyniać się do rozwoju stanów zapalnych w całym organizmie, w tym w ścięgnach. Ten przewlekły stan zapalny może zwiększać podatność ścięgien na uszkodzenia.

Infekcje jako rzadka przyczyna

Chociaż rzadko, infekcje mogą być przyczyną zapalenia ścięgna. Szczególnie dotyczy to zakażenia rzeżączką, które u młodych dorosłych, szczególnie kobiet, może powodować ostre wędrujące zapalenie pochewek ścięgnistych bez objawów ze strony układu moczowo-płciowego⁶.

Inne patogeny, takie jak prątki niegruźlicze (np. Mycobacterium marinum), mają skłonność do wywoływania przewlekłych zakażeń obwodowych ścięgien, co może objawiać się objawami zapalenia pochewek ścięgnistych⁶. Infekcje mogą również wystąpić po ukąszeniach zwierząt, szczególnie kotów lub psów, które mogą prowadzić do zapalenia ścięgna dłoni¹⁴.