Powikłania objawowe wodonercza – infekcje i uszkodzenie nerek

Wodonercze, szczególnie gdy pozostaje nieleczone przez dłuższy czas, może prowadzić do poważnych powikłań, które manifestują się charakterystycznymi objawami i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej¹². Zrozumienie tych objawów jest kluczowe dla pacjentów i ich rodzin, ponieważ może uratować życie i zapobiec nieodwracalnym uszkodzeniom nerek.

Infekcje układu moczowego i ich powikłania

Najczęstszym powikłaniem wodonercza są nawracające infekcje układu moczowego, które mogą przybierać ciężki przebieg²³. Zastój moczu w rozszerzonych strukturach nerkowych stwarza idealne warunki dla rozwoju bakterii, prowadząc do infekcji, które są trudne do wyleczenia i mają tendencję do nawrotów.

Objawy ciężkich infekcji układu moczowego w przebiegu wodonercza obejmują wysoką gorączkę, często przekraczającą 39°C, dreszcze, silne bóle pleców i boków oraz ogólne osłabienie³⁴. Pacjenci mogą doświadczać nudności, wymiotów oraz zaburzeń świadomości. Mocz często jest mętny, o nieprzyjemnym zapachu i może zawierać krew lub ropę.

Szczególnie niebezpieczne jest odmiedniczkowe zapalenie nerek, które może rozwinąć się w wyniku rozprzestrzenienia się infekcji na tkankę nerkową²⁵. To powikłanie może prowadzić do trwałego bliznowacenia nerek i utraty ich funkcji. U dzieci ciężkie odmiedniczkowe zapalenie nerek może skutkować zaburzeniami wzrostu i rozwoju oraz zwiększonym ryzykiem nadciśnienia tętniczego w przyszłości.

Objawy postępującego uszkodzenia nerek

Przewlekły wodonercze może prowadzić do stopniowego, ale nieodwracalnego uszkodzenia tkanki nerkowej⁶⁷. Proces ten często przebiega początkowo bezobjawowo, co sprawia, że uszkodzenie może być znaczne zanim pacjent zauważy pierwsze objawy.

Wczesne objawy uszkodzenia nerek obejmują subtelne zmiany w oddawaniu moczu, takie jak zmniejszenie ilości produkowanego moczu, szczególnie w godzinach nocnych⁸. Pacjenci mogą również zauważyć, że ich mocz staje się bardziej skoncentrowany i ciemniejszy niż zwykle. Może pojawić się również białko w moczu, co jest wczesnym wskaźnikiem uszkodzenia kłębuszków nerkowych.

W miarę postępowania uszkodzenia nerek pojawiają się bardziej charakterystyczne objawy przewlekłej choroby nerek. Należą do nich przewlekłe zmęczenie, osłabienie, utrata apetytu oraz nudności⁶⁹. Pacjenci mogą skarżyć się na ból w klatce piersiowej, duszność oraz obrzęki kończyn dolnych, które wynikają z zaburzeń gospodarki wodnej i elektrolitowej.

Niewydolność nerek i jej objawy

W najcięższych przypadkach wodonercze może prowadzić do ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek¹¹⁰. Ostra niewydolność nerek może rozwinąć się nagłe, szczególnie w przypadku obustronnego wodonercza lub wodonercza jedynej funkcjonującej nerki.

Objawy ostrej niewydolności nerek obejmują nagłe zmniejszenie lub całkowite ustanie oddawania moczu, szybki przyrost masy ciała spowodowany zatrzymywaniem płynów oraz obrzęki całego ciała¹⁰. Pacjenci mogą doświadczać duszności, bólu w klatce piersiowej oraz zaburzeń rytmu serca wynikających z zaburzeń elektrolitowych, szczególnie wysokiego stężenia potasu we krwi.

Przewlekła niewydolność nerek rozwija się stopniowo i może przez długi czas pozostawać niezauważona. Objawy obejmują postępujące zmęczenie, utratę apetytu, nudności, wymioty oraz zaburzenia snu⁹. Pacjenci mogą zauważyć zmiany w wyglądzie skóry, która staje się blada i sucha, oraz świąd skóry wynikający z gromadzenia się toksyn w organizmie.

Powikłania sercowo-naczyniowe

Wodonercze może prowadzić do rozwoju nadciśnienia tętniczego przez różne mechanizmy¹¹¹². W przypadku jednostronnego wodonercza nadciśnienie może wynikać z aktywacji układu renina-angiotensyna przez uszkodzoną nerkę, podczas gdy w przypadku obustronnego wodonercza lub wodonercza jedynej nerki nadciśnienie ma zazwyczaj charakter objętościowy.

Objawy nadciśnienia tętniczego związanego z wodronerzem mogą obejmować bóle głowy, zaburzenia widzenia, zawroty głowy oraz szumy uszne¹². U dzieci nadciśnienie może manifestować się drażliwością, trudnościami z koncentracją oraz zaburzeniami snu. W ciężkich przypadkach może dojść do rozwoju encefalopatii nadciśnieniowej z objawami neurologicznymi.

Długotrwałe nadciśnienie tętnicze może prowadzić do uszkodzenia innych narządów, w tym serca, mózgu i oczu. Pacjenci mogą rozwinąć przerost lewej komory serca, co manifestuje się dusznością wysiłkową i zmniejszoną tolerancją wysiłku fizycznego.

Zaburzenia elektrolitowe i metaboliczne

Uszkodzenie nerek w przebiegu wodonercza może prowadzić do poważnych zaburzeń elektrolitowych i metabolicznych³. Najczęstsze są zaburzenia stężenia sodu, potasu, fosforu i wapnia we krwi, które mogą mieć poważne konsekwencje kliniczne.

Hiperkaliemia (podwyższone stężenie potasu) może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca, objawiających się kołataniem serca, bólem w klatce piersiowej lub nawet nagłym zatrzymaniem krążenia. Hiponatremia (obniżone stężenie sodu) może powodować obrzęk mózgu z objawami neurologicznymi, takimi jak zaburzenia świadomości, drgawki czy śpiączka.

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej mogą prowadzić do osłabienia kości, zwiększonego ryzyka złamań oraz bóli kostnych i stawowych. U dzieci może dojść do zaburzeń wzrostu i nieprawidłowego rozwoju układu kostnego.

Objawy u pacjentów w różnych grupach wiekowych

U niemowląt i małych dzieci objawy powikłań wodonercza mogą być trudne do rozpoznania i obejmują przede wszystkim drażliwość, trudności z karmieniem, brak przyrostu masy ciała oraz nawracające epizody gorączki¹³. Rodzice mogą zauważyć, że dziecko jest mniej aktywne niż zwykle i wykazuje oznaki ogólnego osłabienia.

U dzieci starszych i dorosłych objawy są zazwyczaj bardziej charakterystyczne i mogą obejmować ból pleców i boków, zmiany w oddawaniu moczu, obrzęki oraz objawy ogólne, takie jak zmęczenie i utrata apetytu¹⁴. Pacjenci mogą również skarżyć się na metaliczny smak w ustach oraz nieprzyjemny zapach oddechu wynikający z gromadzenia się toksyn mocznicowych.

U osób starszych powikłania wodonercza mogą przebiegać szczególnie ciężko ze względu na współistniejące choroby i obniżoną odporność organizmu. Mogą wystąpić zaburzenia świadomości, upadki oraz pogorszenie stanu ogólnego, które może być błędnie przypisywane procesowi starzenia się.