Prewencja raka wątroby – skuteczne metody zapobiegania nowotworowi

Rak wątroby należy do nowotworów, które w znacznej mierze można zapobiegać poprzez odpowiednie działania prewencyjne¹. Większość przypadków tego nowotworu wynika z długotrwałego narażenia na znane czynniki ryzyka, które można skutecznie kontrolować². Najważniejsze strategie zapobiegania obejmują ochronę przed zakażeniami wirusowymi, szczególnie wirusowym zapaleniem wątroby typu B i C, które odpowiadają za około 80% przypadków pierwotnego raka wątroby na świecie³.

Szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby

Szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B stanowi jedną z najskuteczniejszych metod prewencji raka wątroby⁴. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) nazwała szczepionkę przeciwko HBV pierwszą szczepionką przeciwnowotworową, ponieważ zapobiega przewlekłym zakażeniom wirusowym zapaleniem wątroby B, tym samym chroniąc przed rakiem wątroby wywołanym przez ten wirus⁴. Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) zalecają szczepienie wszystkich dzieci i dorosłych do 59. roku życia, a także starszych dorosłych z grupy ryzyka¹. Szczepionka jest bezpieczna i skuteczna, zapewniając odporność u ponad 90% zdrowych osób⁵.

W przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu C sytuacja jest bardziej skomplikowana, ponieważ nie istnieje jeszcze szczepionka przeciwko temu wirusowi⁶. Jednak zakażenie HCV można obecnie skutecznie leczyć za pomocą nowoczesnych leków przeciwwirusowych, które w większości przypadków prowadzą do całkowitego wyleczenia i przywrócenia normalnej długości życia⁶. Leczenie przewlekłego zakażenia HCV może znacznie zmniejszyć ryzyko rozwoju raka wątroby Zobacz więcej: Leczenie przewlekłych zakażeń wirusowych w prewencji raka wątroby.

Zdrowy styl życia jako podstawa prewencji

Utrzymanie zdrowej masy ciała odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu rakowi wątroby⁷. Osoby z nadwagą częściej rozwijają stłuszczenie wątroby i cukrzycę, które są powiązane z większym ryzykiem wystąpienia tego nowotworu⁷. Regularna aktywność fizyczna i zrównoważona dieta bogata w owoce, warzywa i produkty pełnoziarniste pomagają w utrzymaniu prawidłowej masy ciała i wspierają zdrowie wątroby⁸.

Ograniczenie spożycia alkoholu stanowi kolejny kluczowy element prewencji. Nadmierne spożywanie alkoholu może prowadzić do marskości wątroby, która z kolei zwiększa ryzyko rozwoju raka¹. Każdy dodatkowy napój alkoholowy dziennie zwiększa ryzyko raka wątroby o około 10%⁵. Dla kobiet zaleca się nie więcej niż jeden napój alkoholowy dziennie, a dla mężczyzn maksymalnie dwa napoje⁹.

Zaprzestanie palenia tytoniu

Palenie tytoniu zwiększa ryzyko raka wątroby o około 50%⁵. Papierosy wytwarzają ponad 4000 substancji chemicznych, które szkodzą organizmowi, w tym wątrobie⁵. Rzucenie palenia nie tylko zmniejsza ryzyko raka wątroby, ale także wielu innych nowotworów i chorób zagrażających życiu⁷. Osoby, które palą, powinny skorzystać z programów pomocy w rzuceniu nałogu dostępnych w placówkach medycznych.

Leczenie przewlekłych chorób wątroby

Osoby z przewlekłymi zakażeniami wirusowym zapaleniem wątroby B lub C powinny otrzymywać odpowiednie leczenie, które może spowolnić uszkodzenie wątroby i zmniejszyć ryzyko rozwoju raka¹. Dostępne są skuteczne terapie przeciwwirusowe, w tym interferon i analogi nukleozydowe, które mogą znacznie obniżyć ryzyko wystąpienia nowotworu¹⁰. Leczenie przewlekłego zapalenia wątroby C za pomocą nowoczesnych leków przeciwwirusowych o bezpośrednim działaniu może prowadzić do trwałej odpowiedzi wirusologicznej i zmniejszenia ryzyka raka wątroby Zobacz więcej: Zdrowy styl życia w prewencji raka wątroby - dieta i aktywność.

Niektóre choroby dziedziczne, takie jak hemochromatoza czy choroba Wilsona, mogą prowadzić do marskości wątroby i zwiększać ryzyko raka⁷. Wczesne wykrycie i leczenie tych schorzeń może znacznie obniżyć to ryzyko¹¹. Regularne kontrole medyczne są szczególnie ważne dla osób z obciążeniem rodzinnym w kierunku chorób wątroby.

Ochrona przed szkodliwymi substancjami

Ograniczenie narażenia na aflatoksynę B1, truciznę produkowaną przez niektóre pleśnie, może zmniejszyć ryzyko raka wątroby¹⁰. Aflatoksyny mogą skażać zboża i orzechy, dlatego należy unikać spożywania spleśniałych lub potencjalnie skażonych produktów¹². Narażenie na niektóre substancje chemiczne, takie jak chlorek winylu czy dwutlenek toru, również zwiększa ryzyko raka wątroby, dlatego ważne jest przestrzeganie zasad bezpieczeństwa w miejscu pracy¹³.

Regularne badania przesiewowe

Osoby z wysokim ryzykiem raka wątroby, w tym z marskością wątroby, przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby B lub C, powinny regularnie poddawać się badaniom przesiewowym¹⁴. Program nadzoru obejmuje zazwyczaj badania ultrasonograficzne wątroby co sześć miesięcy oraz oznaczenie poziomu alfa-fetoproteiny we krwi¹⁴. Wczesne wykrycie raka wątroby znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie i lepsze rokowanie¹⁵.