Objawy raka wątroby – jak rozpoznać pierwsze symptomy choroby

Rak wątroby należy do nowotworów, które w początkowych stadiach rozwoju rzadko powodują charakterystyczne objawy¹². Ta cecha sprawia, że choroba często jest diagnozowana w zaawansowanych fazach, gdy możliwości leczenia są ograniczone. Zrozumienie symptomów raka wątroby może pomóc w szybszym rozpoznaniu choroby i wdrożeniu odpowiedniego leczenia.

Dlaczego rak wątroby długo pozostaje bezobjawowy

Wątroba jest organem o wyjątkowych właściwościach regeneracyjnych i może funkcjonować prawidłowo nawet przy znacznym uszkodzeniu części swojej tkanki. Dodatkowo, wątroba nie zawiera receptorów bólowych, co oznacza, że rosnące w niej guzy długo nie powodują dolegliwości bólowych³. Ból pojawia się dopiero wtedy, gdy powiększający się guz zaczyna uciskać na otaczające struktury lub powoduje rozciągnięcie torebki wątrobowej, która jest bogato unerwiona⁴.

Wczesne objawy raka wątroby

Gdy objawy raka wątroby zaczynają się pojawiać, często są niespecyficzne i mogą być mylone z innymi schorzeniami. Do najczęściej występujących wczesnych symptomów należą:

Niewyjaśniony spadek masy ciała

Jeden z najczęstszych objawów raka wątroby to nagła utrata masy ciała bez zmiany diety czy aktywności fizycznej¹². Pacjenci mogą stracić nawet 5-6 kilogramów w ciągu miesiąca, a w niektórych przypadkach spadek masy ciała może być jeszcze szybszy⁶.

Utrata apetytu i uczucie szybkiego sytości

Zmniejszenie apetytu oraz uczucie pełności po spożyciu nawet małej ilości pokarmu są charakterystycznymi objawami raka wątroby²⁷. Ten symptom wynika z ucisku powiększonej wątroby na żołądek oraz zaburzeń w produkcji substancji odpowiedzialnych za regulację apetytu.

Ogólne osłabienie i zmęczenie

Przewlekłe zmęczenie, które nie ustępuje po odpoczynku, jest częstym objawem raka wątroby¹⁷. To uczucie różni się od normalnego zmęczenia – pacjenci opisują je jako wyczerpanie, które nie poprawia się nawet po dobrym śnie⁸.

Objawy związane z lokalizacją guza

W miarę wzrostu nowotworu pojawiają się objawy związane z jego lokalizacją i wpływem na funkcjonowanie wątroby:

Ból w prawej części brzucha

Ból w górnej prawej części brzucha, pod żebrami, jest jednym z najczęstszych objawów raka wątroby²⁷. Ból może promieniować do prawego ramienia lub prawej łopatki z powodu podrażnienia nerwów przeponowych⁹¹⁰. Ten typ bólu nazywany jest bólem rzutowanym i wynika ze wspólnego unerwienia tych obszarów.

Wyczuwalny guz pod żebrami

Powiększona wątroba może być wyczuwalna jako twardy guz pod prawymi żebrami²⁷. Pacjenci często opisują uczucie pełności lub ciężkości w tej okolicy. W zaawansowanych przypadkach guz może być na tyle duży, że jest widoczny jako wybrzuszenie brzucha.

Zaawansowane objawy raka wątroby

W miarę postępu choroby pojawiają się bardziej charakterystyczne objawy związane z zaburzeniem funkcji wątroby Zobacz więcej: Zaawansowane objawy raka wątroby - żółtaczka, wodobrzusze i inne:

Żółtaczka

Żółte zabarwienie skóry i białkówek oczu jest wynikiem nagromadzenia bilirubiny we krwi⁷¹¹. Żółtaczka może być mniej widoczna u osób o ciemniejszej karnacji, ale zawsze towarzyszy jej ciemnienie moczu i rozjaśnienie stolca¹².

Swędzenie skóry

Intensywne swędzenie całego ciała, szczególnie nasilające się w nocy, wynika z odkładania się soli żółciowych w skórze¹¹¹³. Ten objaw często towarzyszy żółtaczce i może być bardzo uciążliwy dla pacjentów.

Powiększenie brzucha i wodobrzusze

Nagromadzenie płynu w jamie brzusznej (wodobrzusze) powoduje powiększenie i wzdęcie brzucha⁷¹⁴. Wodobrzusze powstaje w wyniku zwiększonego ciśnienia w wątrobie, które powoduje wypływanie płynu z naczyń krwionośnych do jamy brzusznej.

Objawy w końcowych stadiach choroby

W zaawansowanych stadiach raka wątroby mogą pojawić się objawy świadczące o niewydolności wątroby i zbliżającym się końcu życia Zobacz więcej: Objawy końcowego stadium raka wątroby - jak wygląda finalna faza. Należą do nich nasilenie wszystkich wcześniej opisanych symptomów oraz pojawienie się nowych, takich jak zaburzenia świadomości, krwawienia, trudności w oddychaniu i zmiany w funkcjonowaniu układu krążenia¹⁵.

Kiedy skonsultować się z lekarzem

Każdy z opisanych objawów może występować również w innych schorzeniach, dlatego ich obecność nie oznacza automatycznie raka wątroby¹⁶. Jednak ze względu na znaczenie wczesnego rozpoznania, ważne jest skonsultowanie się z lekarzem w przypadku:

• Niewyjaśnionego spadku masy ciała przekraczającego 10% masy ciała
• Utrzymującego się bólu w prawej części brzucha
• Pojawienia się żółtaczki
• Wyczuwalnego guza pod prawymi żebrami
• Przewlekłego zmęczenia i osłabienia
• Pogorszenia objawów u osób z przewlekłymi chorobami wątroby

Szczególnie ważne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia u osób z czynnikami ryzyka raka wątroby, takimi jak marskość wątroby, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C, oraz nadużywanie alkoholu¹⁷.

Znaczenie wczesnego rozpoznania

Rokowanie w raku wątroby znacznie różni się w zależności od stadium, w którym zostanie postawiona diagnoza. Pięcioletni wskaźnik przeżycia dla raka wątroby ograniczonego do jednego obszaru wątroby wynosi około 36-37%, podczas gdy dla raka z przerzutami odległymi spada do zaledwie 3-4%¹⁸¹⁹. Dlatego znajomość objawów i regularne badania kontrolne u osób z grup ryzyka są kluczowe dla poprawy wyników leczenia.