Rak sromu – rokowanie i czynniki wpływające na przeżycie

Rokowanie w raku sromu jest uzależnione od wielu czynników, przy czym najważniejszym elementem decydującym o prognozie jest stopień zaawansowania choroby w momencie rozpoznania¹. Prognoza stanowi najlepszą ocenę lekarza dotyczącą tego, jak nowotwór wpłynie na pacjentkę i jak będzie reagował na zastosowane leczenie. Tylko lekarz znający historię medyczną pacjentki, typ i stadium nowotworu oraz inne cechy guza może połączyć wszystkie te informacje ze statystykami przeżycia, aby określić indywidualną prognozę¹.

Ogólny pięcioletni wskaźnik przeżycia względnego dla raka sromu wynosi około 70-71%²³. Należy jednak pamiętać, że wskaźniki te są jedynie szacunkami opartymi na danych z przeszłości i nie mogą przewidzieć, co stanie się w przypadku konkretnej osoby. Kobiety obecnie diagnozowane z rakiem sromu mogą mieć lepsze rokowanie niż wskazują te liczby, ponieważ metody leczenia stale się rozwijają⁴.

Najważniejsze czynniki prognostyczne

Najważniejszym czynnikiem rokowniczym w raku sromu jest liczba węzłów chłonnych w pachwinach, do których rozprzestrzenił się nowotwór¹. Rak sromu, który nie rozprzestrzenił się do żadnych węzłów chłonnych, ma najlepsze rokowanie. Badania wykazują, że ogólne przeżycie wynosi 75% w grupie pacjentek z ujemnymi węzłami chłonnymi i 56,3% w grupie pacjentek z dodatnimi węzłami chłonnymi⁶. Różnica w przeżyciu w zależności od stanu węzłów chłonnych jest statystycznie istotna⁶.

Stadium choroby stanowi kolejny istotny czynnik prognostyczny dla większości typów raka sromu. Kobiety zdiagnozowane z rakiem sromu we wczesnym stadium mają lepsze rokowanie niż kobiety zdiagnozowane z nowotworem w późniejszym stadium¹. Pięcioletnie wskaźniki przeżycia różnią się znacząco w zależności od stopnia zaawansowania choroby Zobacz więcej: Wskaźniki przeżycia w raku sromu według stadiów choroby.

Wielkość guza również wpływa na prognozę. Guzy sromu o średnicy 2 cm lub mniejszej mają lepsze rokowanie niż guzy większe niż 2 cm⁷. Głębokość naciekania tkanek stanowi kolejny ważny czynnik – guzy, które wrosły głębiej w tkankę sromu, mają gorszą prognozę. Im głębiej guz wrósł w tkankę, tym gorsza prognoza⁷.

Typ histologiczny i jego wpływ na rokowanie

Niektóre typy raka sromu mają lepsze rokowanie niż inne. Na przykład, brodawczak sromu ma dobrą prognozę, ponieważ zwykle nie rozprzestrzenia się⁷⁸. Z kolei czerniak sromu ma gorszą prognozę niż inne typy nowotworów sromu ze względu na wysoką częstość nawrotów i rozprzestrzeniania się do innych narządów⁷.

Różne podtypy raka płaskonabłonkowego również różnią się pod względem rokowania. Brodawkowy rak płaskonabłonkowy często ma dobrą prognozę⁸, podczas gdy rak płaskonabłonkowy rogowaciejący i bazaloidalny mogą być agresywne i nie mieć tak dobrego rokowania jak inne nowotwory sromu⁸.

Czynniki immunologiczne w rokowaniu

Badania wykazują, że gęstość limfocytów T w środowisku nowotworowym ma istotne znaczenie prognostyczne⁹. Podwyższona gęstość komórek T CD3+ na granicy nacieku była istotnie związana z niskim stadium guza i wydłużonym przeżyciem¹⁰. Analiza przeżycia wykazała szczególnie złą prognozę dla fenotypu „pustyni immunologicznej”, charakteryzującego się brakiem limfocytów naciekających guz¹⁰.

Nawroty choroby i ich wpływ na prognozę

Czas wystąpienia nawrotu ma istotne znaczenie dla rokowania. Rak sromu, który nawraca więcej niż 2 lata po pierwotnym leczeniu, ma lepsze rokowanie niż rak sromu nawracający wcześniej⁷. Nawrót choroby wskazuje na złą prognozę – w jednym z badań 26 z 41 pacjentek z nawrotem zmarło¹².

Nowoczesne badania nad krążącymi komórkami nowotworowymi (CTC) pokazują, że ich obecność po leczeniu może przewidywać ryzyko nawrotu. Pacjentki z rakiem sromu, u których później wystąpił nawrót nowotworu, wykazywały znacząco wyższą liczbę CTC po terapii w porównaniu z pacjentkami bez nawrotu¹³. Szczególnie ważna jest populacja komórek PD-L1+ CD49f+ CD133+, której obecność wiąże się ze zmniejszonym przeżyciem wolnym od nawrotu Zobacz więcej: Nowoczesne markery prognostyczne w raku sromu.

Czynniki wpływające na indywidualne rokowanie

Oprócz głównych czynników prognostycznych, na rokowanie wpływają również inne elementy, takie jak wiek pacjentki, ogólny stan zdrowia oraz odpowiedź nowotworu na leczenie¹⁴. Zastosowane leczenie adjuwantowe, szczególnie radioterapia i chemioterapia, również ma znaczenie prognostyczne, chociaż ich wpływ może być złożony⁶.

Ważne jest zrozumienie, że wskaźniki przeżycia dotyczą tylko stadium nowotworu w momencie pierwszego rozpoznania i nie mają zastosowania później, jeśli nowotwór rośnie, rozprzestrzenia się lub nawraca po leczeniu¹⁴. Rokowanie może się zmieniać w trakcie leczenia, dlatego regularna ocena przez zespół medyczny jest kluczowa dla określenia aktualnej prognozy.