Diagnostyka raka krtani – badania i procedury diagnostyczne

Diagnostyka raka krtani stanowi kluczowy element w walce z tym schorzeniem, ponieważ wczesne wykrycie znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie i zachowanie funkcji głosu¹. Proces diagnostyczny rozpoczyna się zazwyczaj od wizyty u lekarza pierwszego kontaktu, który przeprowadza wstępną ocenę objawów i w razie potrzeby kieruje pacjenta do specjalisty². Kompleksowa diagnostyka obejmuje szereg badań, od podstawowego wywiadu lekarskiego i badania fizykalnego, przez endoskopowe oględziny krtani, aż po zaawansowane badania obrazowe i ostateczną biopsję potwierdzającą rozpoznanie.

Wstępna ocena kliniczna i wywiad lekarski

Pierwszym krokiem w diagnostyce raka krtani jest szczegółowy wywiad lekarski oraz badanie fizykalne przeprowadzane przez lekarza³. Lekarz pyta o obecne objawy, ich czas trwania oraz nasilenie, a także o czynniki ryzyka, takie jak palenie tytoniu, spożywanie alkoholu czy historię rodzinną nowotworów⁴. Szczególnie istotne jest ustalenie czasu wystąpienia i charakteru objawów, zwłaszcza chrypki utrzymującej się dłużej niż trzy tygodnie⁵.

Badanie fizykalne obejmuje dokładne oględziny jamy ustnej, gardła i szyi⁶. Lekarz bada węzły chłonne szyi, poszukując powiększonych struktur, które mogą wskazywać na rozprzestrzenienie się choroby⁷. Wstępne badanie może również obejmować oględziny krtani za pomocą małego lusterka umieszczanego w gardle, co pozwala na ocenę ruchomości strun głosowych⁸.

Laryngoskopia – kluczowe badanie diagnostyczne

Laryngoskopia stanowi podstawowe badanie w diagnostyce raka krtani i może być wykonywana na kilka sposobów¹⁰. Laryngoskopia pośrednia polega na użyciu małego lusterka z długą rączką, które pozwala lekarzowi zajrzeć do gardła i ocenić, czy struny głosowe poruszają się prawidłowo⁸. To badanie nie boli, ale lekarz może spryskać gardło środkiem znieczulającym miejscowo, aby zapobiec odruchowi wymiotnemu¹¹.

Laryngoskopia bezpośrednia jest bardziej szczegółowym badaniem, podczas którego lekarz wprowadza cienką, elastyczną, oświetloną rurkę zwaną laryngoskopem przez nos lub usta⁸. Ta metoda pozwala na dokładniejszą ocenę obszarów, które nie są widoczne przy użyciu zwykłego lusterka. Badanie może być wykonywane w gabinecie lekarskim z zastosowaniem miejscowego znieczulenia lub łagodnego środka uspokajającego¹².

W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie laryngoskopii w sali operacyjnej pod znieczuleniem ogólnym, co umożliwia dokładniejszą ocenę i pobranie próbek tkanek do badania histopatologicznego⁸. Laryngostroboskopia (lub wideostroboskopia) to specjalistyczne badanie używane do oceny strun głosowych podczas mówienia, wykorzystujące kamerę przyłączoną do laryngoskopu i migające światło do spowolnienia obrazu poruszających się strun².

Biopsja – definitywne potwierdzenie rozpoznania

Biopsja jest jedyną metodą pozwalającą na definitywne rozpoznanie raka krtani¹¹⁰. Podczas tego badania lekarz pobiera małą próbkę tkanki z podejrzanego obszaru, która jest następnie badana pod mikroskopem przez patologa w celu wykrycia komórek nowotworowych¹³. Biopsja może być wykonana podczas laryngoskopii bezpośredniej, gdy lekarz używa specjalnych narzędzi do pobrania próbek tkanki⁹.

Istnieje kilka rodzajów biopsji stosowanych w diagnostyce raka krtani. Biopsja endoskopowa polega na pobraniu próbek tkanki z krtani podczas bezpośredniej laryngoskopii¹³. Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (FNA) może być używana do badania guzka w szyi lub powiększonego węzła chłonnego, gdzie cienką igłą pobiera się komórki do badania mikroskopowego¹³. Raport patologa potwierdza, czy w próbce znajdują się komórki nowotworowe, a także określa typ nowotworu¹⁴.

Badania obrazowe w diagnostyce raka krtani

Badania obrazowe odgrywają istotną rolę w określeniu wielkości i lokalizacji guza oraz ocenie, czy nowotwór rozprzestrzenił się na okoliczne struktury⁷. Tomografia komputerowa (CT) głowy i szyi może być wykonana w celu określenia wielkości i lokalizacji guza oraz sprawdzenia, czy nowotwór rozprzestrzenił się na kości, chrząstki lub węzły chłonne¹³. CT klatki piersiowej może być wykonane w celu wykluczenia przerzutów do płuc¹³.

Rezonans magnetyczny (MRI) głowy i szyi może być zastosowany do określenia wielkości i lokalizacji guza oraz sprawdzenia, czy nowotwór rozprzestrzenił się na kości, chrząstki lub węzły chłonne¹³. MRI może nie być potrzebne w przypadku wczesnych stadiów raka krtani¹³. Badanie PET-CT łączy tomografię pozytonową z tomografią komputerową i może być zalecane w zaawansowanych przypadkach, aby sprawdzić, czy nowotwór rozprzestrzenił się na odległe części ciała, takie jak płuca, wątroba czy kości¹⁵.

Dodatkowe badania diagnostyczne

W procesie diagnostycznym mogą być również wykonywane dodatkowe badania uzupełniające Zobacz więcej: Zaawansowane metody diagnostyczne raka krtani - badania uzupełniające. Panendoskopia to badanie podobne do bezpośredniej laryngoskopii, ale sprawdza się wiele różnych części głowy pod kątem obecności nowotworu, w tym nos, jamę nosową, usta, gardło, tchawicę i przełyk¹⁸. Badanie to wykonywane jest pod znieczuleniem ogólnym, więc pacjent śpi i nie odczuwa bólu. Jeśli zostaną zauważone jakiekolwiek zmiany, może zostać pobrana tkanka do badania¹².

Przełyk barytowy to seria zdjęć rentgenowskich wykonywanych podczas połykania kredowatej substancji zwanej barytem¹⁸. Baryt pokrywa wnętrze gardła, dzięki czemu wszelkie zmiany w połykaniu można zobaczyć na zdjęciach rentgenowskich¹⁹. Badania krwi, chociaż nie służą do diagnozowania raka krtani, mogą być wykonywane w celu sprawdzenia funkcji wątroby i nerek oraz ogólnego stanu zdrowia przed leczeniem¹³.

Ocena zaawansowania i stopniowanie nowotworu

Po potwierdzeniu rozpoznania raka krtani konieczne jest określenie zaawansowania choroby, co ma kluczowe znaczenie dla wyboru odpowiedniej metody leczenia Zobacz więcej: Stopniowanie i ocena zaawansowania raka krtani - system TNM. Specjaliści medyczni używają systemu TNM do stopniowania raka krtani, gdzie T opisuje wielkość guza, N opisuje, czy nowotwór rozprzestrzenił się na węzły chłonne, a M wskazuje, czy nowotwór rozprzestrzenił się na inne części ciała²⁰.

Istnieją również trzy różne stopnie (od 1 do 3) używane do opisania raka krtani, które określają, jak szybko nowotwór może rosnąć lub rozprzestrzeniać się²⁰. Wyniki badań pomagają lekarzom określić stadium nowotworu, co ma bezpośredni wpływ na plan leczenia i rokowanie pacjenta²¹. Stadium nowotworu jest jednym z najważniejszych czynników przy podejmowaniu decyzji o sposobie leczenia²².

Znaczenie wczesnej diagnostyki

Wczesna diagnostyka raka krtani ma fundamentalne znaczenie dla skuteczności leczenia i zachowania jakości życia pacjenta. Im wcześniej zostanie wykryty rak krtani, tym lepsze są szanse na pełne wyzdrowienie³. Nowotwory krtani często diagnozowane są we wczesnym stadium, szczególnie te zlokalizowane na strunach głosowych, ponieważ chrypka rozwija się wcześnie jako objaw ostrzegawczy²³.

Wszyscy pacjenci z chrypką utrzymującą się 2-3 tygodnie powinni zostać zbadani przez specjalistę chorób głowy i szyi²³. Wczesne wykrycie pozwala na zastosowanie mniej inwazyjnych metod leczenia, które mogą zachować funkcję głosu i połykania. Dlatego tak ważne jest, aby pacjenci z objawami sugerującymi raka krtani jak najszybciej zgłosili się do lekarza w celu przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki²⁴.