Epidemiologia patologicznego skubania skóry – częstość występowania

Patologiczne skubanie skóry, określane również jako dermatillomania, stanowi stosunkowo częste schorzenie psychiczne, którego rzeczywista skala występowania przez długi czas była niedoszacowana. Współczesne badania epidemiologiczne dostarczają coraz bardziej precyzyjnych danych na temat częstości występowania tego zaburzenia w różnych populacjach, ujawniając jego znaczący wpływ na zdrowie publiczne¹.

Częstość występowania w populacji ogólnej

Według najnowszych analiz epidemiologicznych, patologiczne skubanie skóry występuje u około 3,45% populacji ogólnej, przy czym różne badania podają wartości w przedziale od 1,4% do 5,4%¹². Największe jak dotąd badanie epidemiologiczne, przeprowadzone na grupie 10 169 dorosłych reprezentatywnych dla populacji amerykańskiej, wykazało, że aktualne objawy dermatillomanii występują u 2,1% badanych, podczas gdy całożyciowa częstość występowania schorzenia wynosi około 3,1%³.

Warto podkreślić, że różnice w raportowanych częstościach występowania mogą wynikać z różnych metodologii badawczych oraz kryteriów diagnostycznych stosowanych w poszczególnych studiach. Niektóre badania wskazują na jeszcze wyższe wartości – jedno z badań społecznościowych wykazało częstość występowania na poziomie 5,4%, podczas gdy inne, przeprowadzone metodą wywiadów telefonicznych, ujawniło, że aż 16,6% respondentów skubie skórę do tego stopnia, że powoduje widoczne uszkodzenia tkanek²³.

Różnice płciowe i wiekowe

Patologiczne skubanie skóry wykazuje wyraźną dysproporcję płciową, dotykając kobiety znacznie częściej niż mężczyzn. Meta-analiza badań epidemiologicznych wskazuje na stosunek szans kobiet do mężczyzn wynoszący 1,45, co oznacza, że kobiety mają około 45% większe prawdopodobieństwo wystąpienia tego schorzenia¹. W badaniach klinicznych odsetek kobiet wśród pacjentów z dermatillomanią wynosi około 75%, podczas gdy w badaniach przesiewowych populacyjnych różnica jest mniej wyraźna – około 55% stanowią kobiety⁴⁵.

Jeśli chodzi o wiek rozpoczęcia schorzenia, patologiczne skubanie skóry najczęściej manifestuje się w okresie dojrzewania, szczególnie między 13-15 rokiem życia⁶⁷. Jednak schorzenie może również rozpocząć się w innych okresach życia – badania wskazują na trzy krytyczne okresy początku objawów: wczesne dzieciństwo (około 10 lat), okres dojrzewania lub późne dojrzewanie (15-21 lat) oraz wiek średni (30-45 lat)⁸⁹. Szczególnie interesujące jest to, że w jednym z badań aż 47,5% pacjentów zgłaszało wczesny początek schorzenia przed 10 rokiem życia¹⁰.

Występowanie w różnych populacjach

Częstość występowania patologicznego skubania skóry różni się w zależności od badanej populacji. W placówkach dermatologicznych odsetek pacjentów z tym schorzeniem wynosi około 2%, podczas gdy wśród pacjentów zgłaszających świąd skóry wzrasta do 9%⁹¹¹. Szczególnie wysokie wskaźniki występowania obserwuje się wśród pacjentów dermatologicznych z określonymi schorzeniami skóry – badanie wykazało, że patologiczne skubanie skóry dotyka aż 26,3% pacjentów z chorobami skóry, przy czym najczęściej występuje u osób z atopowym zapaleniem skóry i łuszczycą¹².

W populacji studentów częstość występowania wynosi około 4%, podczas gdy wśród pacjentów psychiatrycznych hospitalizowanych w okresie dojrzewania wskaźnik ten wzrasta do 11,8%²¹³. Te różnice podkreślają związek między dermatillomanią a innymi zaburzeniami psychicznymi oraz stanami chorobowymi.

Współchorobowość i powiązania z innymi schorzeniami

Patologiczne skubanie skóry charakteryzuje się niezwykle wysokimi wskaźnikami współchorobowości z innymi zaburzeniami psychicznymi. W największym dotychczas przeprowadzonym badaniu epidemiologicznym wykazano, że najczęściej współwystępującymi schorzeniami są: uogólnione zaburzenia lękowe (63,4%), depresja (53,1%), zaburzenia paniki (27,7%), zespół stresu pourazowego (27,2%) oraz zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (26,3%)¹⁴. Znaczące są również wskaźniki współwystępowania z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (23,5%), zaburzeniami odżywiania (19,3%) oraz trichotillomanią (12,7%)¹⁴.

Szczególnie silny związek obserwuje się między dermatillomanią a zaburzeniem dysmorfofobi ciała – u 44,9% pacjentów z tym schorzeniem występuje również patologiczne skubanie skóry¹³¹⁵. Z kolei u pacjentów z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym dermatillomania występuje u 8,9% osób, a u pacjentów z trichotillomanią u 8,3%, co wciąż stanowi znacznie wyższe wskaźniki niż w populacji ogólnej¹⁵. Szczególnie interesujący jest związek z trichotillomanią, gdzie współwystępowanie wynosi aż 38%⁶.

Wpływ na funkcjonowanie i jakość życia

Dane epidemiologiczne wskazują na znaczący wpływ patologicznego skubania skóry na codzienne funkcjonowanie pacjentów. Badanie przeprowadzone na 760 osobach z tym schorzeniem ujawniło, że 48% pacjentów spędza ponad godzinę dziennie na skubaniu skóry, 63% unika kontaktów społecznych z powodu swojego stanu, a 58% nie wychodzi z domu w miejsca publiczne¹⁶. Jedna trzecia badanych zgłaszała częste absencje w szkole lub pracy z powodu schorzenia¹⁶.

Pomimo tak znaczącego wpływu na jakość życia, tylko niewielka część pacjentów szuka pomocy medycznej. Szacuje się, że mniej niż jedna piąta osób z dermatillomanią zgłasza się po leczenie, co może być związane ze wstydem, stygmatyzacją czy przekonaniem, że jest to jedynie „zły nawyk”¹⁷¹⁸. Dodatkowo, mniej niż połowa pacjentów otrzymuje właściwą diagnozę i leczenie, co podkreśla potrzebę zwiększenia świadomości na temat tego schorzenia wśród pracowników służby zdrowia¹⁹.

Czynniki demograficzne i społeczno-ekonomiczne

Badania epidemiologiczne ujawniają również interesujące wzorce demograficzne związane z występowaniem patologicznego skubania skóry. Analiza z 2020 roku wykazała, że ponad 75% uczestników stanowiły kobiety, ponad 45% było bezrobotnych, a ponad 60% miało status cywilny określany jako samotny, rozwiedziony lub owdowiały²⁰. Te dane sugerują, że czynniki społeczno-ekonomiczne mogą odgrywać rolę w rozwoju lub nasileniu schorzenia Zobacz więcej: Czynniki ryzyka patologicznego skubania skóry - analiza demograficzna.

Współczesne badania wskazują również na potencjalny wpływ czynników kulturowych i społecznych norm dotyczących wizerunku ciała na częstość występowania dermatillomanii w różnych populacjach²¹. Osoby z niższym statusem społeczno-ekonomicznym mogą być narażone na dodatkowe stresory, takie jak trudności finansowe czy ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej, co może zwiększać ryzyko rozwoju schorzenia²¹.

Znaczenie dla zdrowia publicznego

Dane epidemiologiczne jednoznacznie wskazują, że patologiczne skubanie skóry stanowi poważny problem zdrowia publicznego, dotykający znaczną część populacji i powodujący istotne ograniczenia funkcjonalne oraz obniżenie jakości życia. Wysokie wskaźniki współchorobowości z innymi zaburzeniami psychicznymi dodatkowo komplikują obraz kliniczny i zwiększają obciążenie systemu opieki zdrowotnej¹. Schorzenie to wymaga większej uwagi ze strony badaczy i klinicystów, szczególnie w kontekście opracowania skutecznych metod diagnostycznych i terapeutycznych Zobacz więcej: Globalne trendy i perspektywy badawcze w epidemiologii dermatillomanii.

Pomimo stosunkowo wysokiej częstości występowania, dermatillomania pozostaje schorzeniem często nierozpoznawanym i nieleczonym, co podkreśla potrzebę zwiększenia świadomości na temat tego zaburzenia zarówno wśród pracowników służby zdrowia, jak i w społeczeństwie. Tylko poprzez lepsze zrozumienie epidemiologii tego schorzenia możliwe będzie opracowanie skutecznych strategii prewencyjnych i terapeutycznych, które pozwolą zmniejszyć jego negatywny wpływ na życie pacjentów i ich rodzin.