Diagnostyka raka prącia – kompletny przewodnik po badaniach i testach

Diagnostyka raka prącia stanowi kluczowy etap w procesie leczenia tej rzadkiej, ale poważnej choroby nowotworowej. Wczesne rozpoznanie znacząco wpływa na skuteczność terapii i rokowanie pacjenta¹². Proces diagnostyczny wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego szczegółowy wywiad medyczny, dokładne badanie fizykalne oraz szereg specjalistycznych testów i badań obrazowych.

Badanie fizykalne i wywiad medyczny

Pierwszym krokiem w diagnostyce raka prącia jest dokładne badanie fizykalne oraz zebranie szczegółowego wywiadu medycznego³⁴. Lekarz przeprowadza wizualną ocenę prącia, zwracając uwagę na wszelkie zmiany skórne, guzki, owrzodzenia czy przebarwienia. Szczególnie ważne jest zbadanie żołędzi prącia oraz napletka u mężczyzn nieobrzezanych, ponieważ to właśnie w tych obszarach najczęściej rozwija się nowotwór⁵.

Podczas badania fizykalnego lekarz ocenia również węzły chłonne w pachwinach, sprawdzając ich wielkość, konsystencję i ruchomość⁴. Powiększone węzły chłonne mogą wskazywać na przerzuty nowotworowe, choć należy pamiętać, że mogą być również wynikiem procesu zapalnego⁶. Badanie fizykalne pozwala na wstępną ocenę wielkości guza oraz jego lokalizacji, co ma znaczenie dla planowania dalszych badań diagnostycznych.

Biopsja – kluczowe badanie diagnostyczne

Biopsja stanowi najważniejsze badanie w diagnostyce raka prącia i jest jedyną metodą pozwalającą na definitywne potwierdzenie rozpoznania³⁸. Procedura polega na pobraniu niewielkiego fragmentu podejrzanej tkanki, który następnie jest badany pod mikroskopem przez patologa w celu wykrycia komórek nowotworowych⁹.

Rodzaj wykonywanej biopsji zależy od charakteru i lokalizacji zmiany. W przypadku małych zmian może być wykonana biopsja wycinająca, która polega na całkowitym usunięciu podejrzanej zmiany wraz z niewielkim marginesem zdrowej tkanki¹⁰. W przypadku większych zmian wykonuje się biopsję fragmentaryczną, pobierając reprezentatywny fragment tkanki do badania histopatologicznego¹¹.

Procedura biopsji jest zwykle wykonywana w znieczuleniu miejscowym i nie wymaga hospitalizacji¹². Wyniki badania histopatologicznego pozwalają nie tylko potwierdzić rozpoznanie raka, ale również określić typ nowotworu, stopień jego złośliwości oraz głębokość naciekania tkanek⁸. Te informacje są kluczowe dla zaplanowania optymalnej strategii leczenia Zobacz więcej: Biopsja w diagnostyce raka prącia - rodzaje i procedura.

Badania obrazowe w diagnostyce

Po potwierdzeniu rozpoznania raka prącia w badaniu histopatologicznym, konieczne jest przeprowadzenie badań obrazowych w celu oceny stopnia zaawansowania choroby¹³¹⁴. Badania te pozwalają określić wielkość guza, głębokość naciekania oraz ewentualne przerzuty do węzłów chłonnych lub odległych narządów.

Ultrasonografia (USG) jest często pierwszym badaniem obrazowym wykonywanym u pacjentów z rakiem prącia. Pozwala ona ocenić głębokość naciekania nowotworu oraz wielkość węzłów chłonnych w pachwinach¹³¹⁴. Badanie to jest nieinwazyjne, bezpieczne i może być powtarzane bez ograniczeń.

Tomografia komputerowa (TK) miednicy jest szczególnie przydatna u pacjentów z otyłością oraz w przypadkach, gdy istnieje podejrzenie przerzutów do węzłów chłonnych¹⁴. Badanie to pozwala również ocenić ewentualne przerzuty do wątroby, płuc lub innych narządów¹³.

Rezonans magnetyczny (MRI) dostarcza szczegółowych obrazów tkanek miękkich i jest szczególnie przydatny w ocenie wielkości guza oraz określeniu, czy nowotwór nacieka ciała jamiste prącia⁵¹⁴. Badanie MRI może również pomóc w ocenie możliwości wykonania operacji oszczędzającej narząd Zobacz więcej: Badania obrazowe w diagnostyce raka prącia - TK, MRI i USG.

Ocena węzłów chłonnych

Ocena stanu węzłów chłonnych stanowi kluczowy element diagnostyki raka prącia, ponieważ obecność przerzutów węzłowych jest najważniejszym czynnikiem rokowniczym¹⁵¹⁶. Rak prącia rozprzestrzenia się w sposób uporządkowany przez układ chłonny, najpierw do węzłów pachwinowych, następnie do węzłów miednicznych, a w końcu do odległych węzłów¹⁶.

U pacjentów z wyczuwalnymi węzłami chłonnymi w pachwinach wykonuje się biopsję cienkoigłową pod kontrolą obrazową w celu potwierdzenia obecności przerzutów¹⁷¹⁸. W przypadku pacjentów bez wyczuwalnych węzłów chłonnych (cN0), u których ryzyko ukrytych mikroprzerzutów wynosi około 20-25%, może być konieczne wykonanie inwazyjnego badania węzłów chłonnych¹⁹.

Dodatkowe badania diagnostyczne

W zależności od stopnia zaawansowania choroby mogą być wykonywane dodatkowe badania diagnostyczne. Pozytonowa tomografia emisyjna (PET) w połączeniu z tomografią komputerową (PET-CT) może być przydatna w wykrywaniu przerzutów, szczególnie w węzłach chłonnych miednicznych²⁰²¹. Badanie to wykazuje wysoką czułość (91%) i swoistość (100%) w wykrywaniu przerzutów miednicznych.

Scyntygrafia kości może być wykonana w przypadku podejrzenia przerzutów kostnych, choć rzadko są one obecne w chwili rozpoznania²¹. Badania laboratoryjne, w tym morfologia krwi oraz podstawowe badania biochemiczne, są wykonywane jako część ogólnej oceny stanu zdrowia pacjenta¹⁰.

Znaczenie wczesnej diagnostyki

Wczesna diagnostyka raka prącia ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia i rokowania pacjenta¹². Nowotwory wykryte we wczesnych stadiach charakteryzują się wysoką skutecznością leczenia i możliwością zastosowania terapii oszczędzających narząd. Opóźnienie w diagnostyce może prowadzić do progresji choroby i konieczności zastosowania bardziej radykalnych metod leczenia.

Dlatego tak ważne jest, aby mężczyźni regularnie obserwowali swój prąć i niezwłocznie zgłaszali się do lekarza w przypadku zauważenia jakichkolwiek niepokojących zmian, takich jak guzki, owrzodzenia, przebarwienia czy uporczywy świąd²². Świadomość objawów i regularne samokontrole mogą znacząco przyczynić się do wczesnego wykrycia choroby i poprawy rokowania.