Objawy mięsaka kości – ból, obrzęk i inne symptomy kostne

Mięsaki kości to rzadkie nowotwory złośliwe rozwijające się w tkance kostnej, które najczęściej dotykają dzieci, młodzież oraz młodych dorosłych¹. W przeciwieństwie do mięsaków tkanek miękkich, mięsaki kości zwykle wywoływają charakterystyczne objawy już we wczesnych stadiach rozwoju, co może ułatwić ich wykrycie¹.

Główny objaw – uporczywy ból kostny

Najczęstszym i najbardziej charakterystycznym objawem mięsaka kości jest ból w zajętej kości²³. Ból ten ma kilka specyficznych cech, które odróżniają go od typowych bólów związanych z urazami czy przeciążeniem. Po pierwsze, ma tendencję do nasilania się w nocy, często budząc pacjenta ze snu¹². Po drugie, początkowo może pojawiać się sporadycznie, ale z czasem staje się stały i coraz bardziej dokuczliwy¹.

Charakterystyczne jest również to, że ból kostny w mięsaku nie ustępuje po zastosowaniu typowych środków przeciwbólowych i nie poprawia się mimo odpoczynku⁴⁵. W miarę postępu choroby ból może promieniować do okolicznych obszarów ciała⁶. U dzieci i młodzieży ból może być początkowo mylony z „bólami wzrostowymi” lub urazami sportowymi, co może opóźnić właściwą diagnozę¹.

Obrzęk i zmiany miejscowe

Wraz z bólem kostnym często rozwija się obrzęk w okolicy nowotworu¹². Obrzęk ten zwykle pojawia się tygodnie po rozpoczęciu dolegliwości bólowych i ma tendencję do stopniowego nasilania się¹. W przypadku mięsaków umiejscowionych blisko powierzchni skóry może być widoczny guz lub wybrzuszenie, które można wyczuć przez skórę²³.

Charakterystyczne dla niektórych typów mięsaków kości, takich jak mięsak Ewinga, jest to, że obszar wokół nowotworu może być ciepły w dotyku³⁷. Może również wystąpić tkliwość i bolesność uciskowa w miejscu rozwoju nowotworu². W niektórych przypadkach skóra nad guzem może być zaczerwieniona⁸.

Ograniczenie ruchomości i problemy funkcjonalne

Mięsaki kości często powodują ograniczenie ruchomości w zajętym obszarze⁹. Jeśli nowotwór rozwija się w obrębie kości kończyny dolnej, może pojawić się kulawienie¹⁴. Pacjenci mogą doświadczać sztywności stawów, zmniejszenia zakresu ruchów oraz problemów z poruszaniem się²⁶.

W przypadku mięsaków umiejscowionych w pobliżu rdzenia kręgowego mogą wystąpić objawy neurologiczne, takie jak ból promieniujący do rąk lub nóg, drętwienie, osłabienie mięśni, a w skrajnych przypadkach nawet porażenie lub problemy z kontrolą zwieraczy⁶. Te objawy powstają w wyniku ucisku nowotworu na struktury nerwowe.

Złamania patologiczne

Jednym z bardziej dramatycznych objawów mięsaka kości może być złamanie patologiczne, czyli złamanie kości powstałe bez wyraźnej przyczyny lub w wyniku niewielkiego urazu³¹⁰. Dzieje się tak dlatego, że rozwijający się nowotwór osłabia strukturę kości, czyniąc ją podatną na złamania nawet przy minimalnym obciążeniu¹¹.

Złamania patologiczne są szczególnie niepokojące, ponieważ mogą być pierwszym objawem, który skłania pacjenta do zgłoszenia się do lekarza¹². Występują one najczęściej w kościach długich kończyn oraz w kościach miednicy¹³.

Objawy ogólne towarzyszące mięsakowi kości

Oprócz objawów miejscowych, mięsaki kości mogą powodować także objawy ogólne. Do najczęstszych należy niewyjaśniona gorączka, która może występować bez innych objawów infekcji³⁶. Szczególnie charakterystyczna jest gorączka w mięsaku Ewinga, która może być jednym z pierwszych objawów choroby³.

Inne objawy ogólne to niewyjaśniona utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie, osłabienie oraz utrata apetytu⁶¹⁵. U niektórych pacjentów może wystąpić niedokrwistość, objawiająca się bladością skóry i błon śluzowych oraz zwiększoną męczliwością⁶.

Specyficzne objawy różnych typów mięsaków kości

Różne typy mięsaków kości mogą wywoływać nieco odmienne objawy. Kostniakomięsak, najczęstszy typ mięsaka kości, zwykle powoduje ból i obrzęk w okolicy kości długich kończyn¹⁶. Często dotyka kości ramiennej lub kości udowej oraz kości podudzia¹⁶.

Mięsak Ewinga może powodować bardziej różnorodne objawy, w tym gorączkę, ból, obrzęk oraz guz, który może być miękki i ciepły w dotyku³. Ten typ mięsaka może również rozwijać się w tkankach miękkich wokół kości⁶.

W przypadku mięsaków miednicy objawy mogą nie pojawiać się aż do późniejszych stadiów choroby ze względu na głęboką lokalizację nowotworu¹⁶. Gdy już wystąpią, mogą obejmować ból w dolnej części pleców, ból miednicy oraz problemy z poruszaniem się.

Znaczenie wczesnego rozpoznania u dzieci

Mięsaki kości częściej dotykają dzieci i młodzież niż dorosłych, dlatego szczególnie ważne jest zwiększenie świadomości rodziców i opiekunów na temat możliwych objawów¹. Kluczowe jest odróżnienie objawów mięsaka od typowych „bólów wzrostowych” czy urazów sportowych¹.

Niepokojące objawy u dziecka to ból w jednej kończynie (a nie w obu), ból nasilający się w nocy, ból budzący ze snu, obrzęk, który nie ustępuje, oraz ograniczenie ruchomości¹. Każdy taki objaw u dziecka wymaga konsultacji lekarskiej i nie powinien być bagatelizowany jako „ból wzrostowy”¹⁷.