Meralgia z parestezjami – mechanizm powstawania schorzenia

Meralgia z parestezjami to schorzenie neurologiczne, które rozwija się w wyniku specyficznych mechanizmów patologicznych dotyczących bocznego nerwu skórnego uda¹. Zrozumienie patogenezy tego schorzenia jest kluczowe dla właściwego podejścia terapeutycznego i zapobiegania nawrotom objawów.

Anatomiczne podstawy patogenezy

Boczny nerw skórny uda (LFCN) to czysto czuciowy nerv, który powstaje z połączenia tylnych gałęzi drugiego i trzeciego nerwu lędźwiowego²³. Nerv ten przechodzi przez miednicę wzdłuż bocznej granicy mięśnia lędźwiowo-biodrowego, kierując się do bocznej części więzadła pachwinowego³. Miejsce przejścia do uda przez tunel utworzony przez boczne przyczesp więzadła pachwinowego i kolec biodrowy przedni górny stanowi najczęstsze miejsce uwięzienia nerwu³.

Anatomiczne uwarunkowania sprawiają, że nerv jest szczególnie narażony na uszkodzenia w trzech potencjalnych miejscach: obok kręgosłupa, w obrębie jamy brzusznej podczas biegu wzdłuż miednicy oraz podczas wyjścia z miednicy⁴. Kątowanie nerwu przez grzebień biodrowy powoduje zmienne siły uciskowe przy zmianie pozycji ciała⁵.

Mechanizmy patologiczne

Podstawowym mechanizmem prowadzącym do rozwoju meralgia paresthetica jest ucisk lub uszkodzenie bocznego nerwu skórnego uda⁶. Najczęściej więzadło pachwinowe powoduje uwięzienie nerwu, który przebiega wzdłuż pachwiny od brzucha do górnej części uda⁶. Ucisk może powstać na skutek zewnętrznego nacisku lub wewnętrznego ciśnienia wywołanego otyłością, ciążą lub nowotworami¹.

W przypadkach przewlekłych meralgia paresthetica obserwuje się specyficzne zmiany patologiczne w biopsji nerwu, obejmujące wieloogniskową utratę włókien, utratę dużych włókien zmielinizowanych, cienko zmielinizowane profile, regenerujące skupiska nerwowe, pogrubienie okołonerwowe i obrzęk podobrzuśnowy¹².

Przyczyny mechaniczne

Mechaniczne przyczyny ucisku stanowią najliczniejszą grupę czynników etiologicznych meralgia paresthetica. Zewnętrzne źródła ucisku obejmują noszenie ciasnej odzieży, szczególnie dżinsów, pasów czy mundurów służbowych⁷⁸. Otyłość stanowi istotny czynnik ryzyka, powodując mechaniczny ucisk nerwu u osób anatomicznie predysponowanych⁹. Ciąża również może prowadzić do rozwoju schorzenia poprzez zwiększenie ciśnienia wewnątrzbrzusznego¹⁰.

Inne mechaniczne przyczyny obejmują długotrwałe pozycjonowanie podczas operacji, szczególnie w pozycji na brzuchu, wykorzystywanie podkładek nad przednim obszarem miednicy oraz urazowe uszkodzenia związane z pasami bezpieczeństwa w wypadkach samochodowych⁷¹¹. Zobacz więcej: Mechaniczne przyczyny meralgia paresthetica - ucisk i uszkodzenia

Przyczyny metaboliczne i systemowe

Przyczyny metaboliczne mogą prowadzić do izolowanego uszkodzenia nerwu poprzez różne mechanizmy patofizjologiczne. Cukrzyca stanowi najczęstszą przyczynę metaboliczną, a jej częstość występowania u pacjentów z meralgia paresthetica jest około siedmiokrotnie wyższa niż w populacji ogólnej¹². Mechanizm uszkodzenia nerwu w cukrzycy może występować w dwóch sytuacjach: obrzęk wynikający ze zmniejszonego transportu aksoplazmowego oraz przekształcenie glukozy w sorbitol prowadzące do zaburzenia mechanizmu pompy sodowo-potasowej²¹³.

Inne przyczyny metaboliczne obejmują zatrucie ołowiem, alkoholizm i niedoczynność tarczycy⁸¹⁴. Te systemowe procesy mogą niekorzystnie wpływać na każdy nerw obwodowy, prowadząc do rozwoju neuropatii⁵. Zobacz więcej: Metaboliczne i systemowe przyczyny meralgia paresthetica

Przyczyny jatrogenne

Jatrogenne przyczyny meralgia paresthetica związane są z różnymi procedurami medycznymi i chirurgicznymi. Najczęstszą przyczyną urazową w literaturze są powikłania jatrogenne, obejmujące różne procedury wokół kolca biodrowego przedniego górnego, procedury wewnątrzbrzuszne oraz pozycjonowanie podczas operacji¹⁵. Chirurgia w obszarze biodra, pachwiny lub brzucha może prowadzić do zmian w tkankach otaczających nerv i w konsekwencji do jego ucisku¹⁶.

Inne procedury jatrogenne obejmują laparoskopowe naprawy przepuklin, chirurgię bariatryczną, osteotomię miednicy oraz operacje kręgosłupa¹⁰. W niektórych przypadkach zastosowanie szyn odwodzących w leczeniu choroby Perthesa może również prowadzić do rozwoju schorzenia¹⁰.

Procesy patofizjologiczne na poziomie komórkowym

Na poziomie komórkowym meralgia paresthetica charakteryzuje się uszkodzeniem nie tylko dużych zmielinizowanych włókien nerwowych, ale również małych włókien, które mogą częściowo tracić funkcję i powodować bolesne objawy⁵. Przewlekły ucisk prowadzi do niedokrwienia nerwu spowodowanego jego uwięzionym położeniem¹⁷. Ruch biodra zmienia kątowanie i napięcie nerwu, co może wpływać na nasilenie objawów⁵.

W przewlekłych przypadkach można zaobserwować w biopsji nerwu utratę wieloogniskowych i zmielinizowanych włókien, pogrubienie okołonerwowe oraz obrzęk podobrzuśnowy¹³. Te zmiany histopatologiczne odzwierciedlają stopień uszkodzenia nerwu i mogą wpływać na rokowanie oraz odpowiedź na leczenie.

Czynniki predysponujące i modyfikujące

Oprócz głównych mechanizmów patogenetycznych, istnieją czynniki predysponujące do rozwoju meralgia paresthetica. Warianty anatomiczne w przebiegu bocznego nerwu skórnego uda przez więzadło pachwinowe, jego poziom rozgałęzienia oraz przebieg przez udo mogą predysponować do uszkodzenia nerwu poprzez uraz lub ucisk¹⁸. Wiek również stanowi czynnik ryzyka, z medianą wieku w momencie prezentacji wynoszącą 50 lat¹².

Zrozumienie złożonej patogenezy meralgia paresthetica pozwala na lepsze planowanie leczenia i identyfikację pacjentów narażonych na większe ryzyko rozwoju tego schorzenia. Kompleksowe podejście uwzględniające wszystkie możliwe mechanizmy patologiczne jest kluczowe dla osiągnięcia optymalnych rezultatów terapeutycznych.