Symptomy delirium - nagłe zmiany stanu psychicznego

Delirium, określane również jako majaczenie, to poważny stan charakteryzujący się nagłymi zmianami funkcji umysłowych1. Objawy tego zaburzenia mogą wystąpić w ciągu kilku godzin lub dni, znacząco wpływając na zdolność pacjenta do koncentracji, myślenia i postrzegania otoczenia2. Rozpoznanie charakterystycznych symptomów delirium jest kluczowe dla właściwej opieki medycznej i poprawy rokowania pacjenta.

Główne objawy delirium

Najważniejszym objawem delirium jest zakłócenie świadomości i uwagi3. Pacjenci mają trudności z skupieniem się na jednym zadaniu, łatwo się rozpraszają i nie potrafią przetwarzać nowych informacji4. Charakterystyczne jest również wahanie poziomu świadomości – pacjent może być bardzo czujny w jednej chwili, a w następnej stać się senny i apatyczny5.

Dezorientacja stanowi kolejny kluczowy objaw, szczególnie dotyczący czasu i miejsca6. Pacjenci często nie wiedzą, gdzie się znajdują, jaki jest dzień tygodnia lub pora dnia. W ciężkich przypadkach mogą nie rozpoznawać bliskich osób lub nawet nie pamiętać własnej tożsamości5.

Ważne: Objawy delirium często nasilają się wieczorem i w nocy, zjawisko to nazywa się „sundowning”. Pacjenci mogą być stosunkowo spokojni w ciągu dnia, ale stają się bardziej pobudzeni lub zdezorientowani po zmroku.

Zaburzenia percepcji i myślenia

Delirium często wiąże się z występowaniem halucynacji, najczęściej wzrokowych7. Pacjenci mogą widzieć przedmioty, osoby lub zwierzęta, które w rzeczywistości nie istnieją. Rzadziej występują halucynacje słuchowe8. Mogą również pojawić się urojenia – pacjent może wierzyć w rzeczy, które nie są prawdziwe, często o charakterze paranoidalnym6.

Myślenie staje się zdezorganizowane, a mowa może być niespójna lub niezrozumiała9. Pacjenci mają problemy z pamięcią, szczególnie z zapamiętywaniem nowych informacji, podczas gdy wspomnienia z przeszłości mogą pozostać względnie nienaruszone8.

Podtypy delirium według aktywności psychoruchowej

Delirium można podzielić na trzy główne podtypy w zależności od poziomu aktywności pacjenta2. Każdy z tych podtypów charakteryzuje się odmiennymi objawami, co ma istotne znaczenie dla rozpoznania i leczenia Zobacz więcej: Podtypy delirium - hiperkinetyczne, hipokinetyczne i mieszane.

Delirium hiperkinetyczne, występujące u około 20% pacjentów, charakteryzuje się nadmiernym pobudzeniem psychoruchowym10. Pacjenci są niespokojni, pobudzeni, mogą być agresywni lub próbować opuszczać łóżko bez pozwolenia. Ten podtyp jest łatwiejszy do rozpoznania ze względu na wyraźne objawy behawioralne.

Delirium hipokinetyczne stanowi około 80% wszystkich przypadków i jest trudniejsze do wykrycia11. Pacjenci są wycofani, śpiący, mało aktywni i mogą sprawiać wrażenie osób w depresji. Ten podtyp jest często pomijany przez personel medyczny ze względu na subtelny charakter objawów.

Delirium mieszane łączy cechy obu poprzednich podtypów, a pacjent może przechodzić między stanami hiperkinetycznymi i hipokinetycznymi w ciągu dnia11.

Zmiany w cyklu sen-czuwanie

Zaburzenia snu stanowią jeden z charakterystycznych objawów delirium12. Pacjenci często doświadczają odwrócenia cyklu dobowego – śpią w ciągu dnia, a są czujni w nocy8. Mogą występować trudności z zasypianiem, częste przebudzenia lub całkowita bezsenność.

Sen może być niespokojny, z intensywnymi, często przerażającymi snami, które mogą kontynuować się po przebudzeniu jako halucynacje13. Te zaburzenia snu dodatkowo pogłębiają dezorientację i zamieszanie pacjenta.

Uwaga: Zaburzenia snu u pacjentów z delirium mogą być zarówno objawem, jak i czynnikiem pogarszającym stan. Właściwa higiena snu i regularne rytmy dobowe są istotne w procesie zdrowienia.

Objawy emocjonalne i behawioralne

Delirium często wiąże się z nagłymi zmianami nastroju i emocji4. Pacjenci mogą przechodzić od stanu lęku i strachu do agresji lub smutku w bardzo krótkim czasie. Mogą pojawić się niecharakterystyczne dla danej osoby zachowania, takie jak używanie wulgarnego języka, nieodpowiednie zachowania społeczne lub podejrzliwość wobec personelu medycznego i rodziny6.

Niektórzy pacjenci stają się bardzo lękliwi i podejrzliwi, wierząc, że inni próbują im zaszkodzić14. Mogą odmawiać przyjmowania leków, wyrywać przewody infuzyjne lub nie współpracować z personelem medycznym.

Wahania objawów i ich przebieg czasowy

Charakterystyczną cechą delirium jest fluktuacja objawów w ciągu dnia1. Pacjent może mieć okresy względnej jasności umysłu przeplatane momentami głębokiego zamieszania. Objawy zwykle nasilają się wieczorem i w nocy, co wiąże się z naturalnym obniżeniem poziomu czujności oraz zmniejszonym oświetleniem i aktywnością w otoczeniu3.

Czas trwania objawów może się znacznie różnić między pacjentami1. U niektórych delirium ustępuje w ciągu kilku godzin po usunięciu przyczyny, podczas gdy u innych może trwać tygodnie lub nawet miesiące, szczególnie u osób starszych lub z chorobami współistniejącymi. Szczegółowy przebieg czasowy i czynniki wpływające na długość trwania objawów zostały omówione w osobnej sekcji Zobacz więcej: Przebieg czasowy delirium - od wystąpienia do ustąpienia objawów.

Objawy fizyczne towarzyszące

Oprócz zaburzeń psychicznych, delirium może wiązać się z różnymi objawami fizycznymi15. Mogą występować drżenia, szczególnie u pacjentów z zespołem odstawienia alkoholu. Częste są również zaburzenia kontroli zwieraczy, prowadzące do nietrzymania moczu lub stolca13.

Pacjenci mogą mieć trudności z wykonywaniem codziennych czynności, takich jak jedzenie, picie czy chodzenie16. Może wystąpić utrata apetytu, co w połączeniu z zaburzeniami świadomości może prowadzić do odwodnienia i niedożywienia.

Znaczenie wczesnego rozpoznania

Wczesne rozpoznanie objawów delirium ma kluczowe znaczenie dla rokowania pacjenta17. Delirium jest stanem nagłym, wymagającym natychmiastowej interwencji medycznej, ponieważ może wskazywać na poważne problemy zdrowotne lub prowadzić do powikłań zagrażających życiu18.

Niestety, objawy delirium, szczególnie podtypu hipokinetycznego, są często pomijane lub błędnie interpretowane jako objawy depresji lub naturalny proces starzenia19. Właściwe rozpoznanie wymaga uważnej obserwacji zmian w zachowaniu i funkcjach poznawczych pacjenta w porównaniu do jego stanu wyjściowego.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najważniejsze objawy delirium?

Najważniejsze objawy delirium to zaburzenia świadomości i uwagi, dezorientacja w czasie i miejscu, wahania poziomu czujności, problemy z pamięcią oraz nagłe zmiany w zachowaniu i myśleniu.

Czy objawy delirium są stałe przez cały dzień?

Nie, charakterystyczną cechą delirium jest fluktuacja objawów w ciągu dnia. Pacjent może mieć okresy względnej jasności umysłu przeplatane momentami głębokiego zamieszania, przy czym objawy często nasilają się wieczorem i w nocy.

Jak długo mogą trwać objawy delirium?

Czas trwania objawów jest bardzo różny - od kilku godzin do kilku miesięcy. U większości pacjentów objawy ustępują w ciągu kilku dni do tygodnia po usunięciu przyczyny, ale u osób starszych lub z chorobami współistniejącymi mogą trwać znacznie dłużej.

Czy halucynacje zawsze występują przy delirium?

Halucynacje są częstym, ale nie obowiązkowym objawem delirium. Najczęściej występują halucynacje wzrokowe, podczas gdy halucynacje słuchowe są rzadsze. Mogą również pojawić się urojenia o charakterze paranoidalnym.

Dlaczego objawy delirium nasilają się w nocy?

Nasilenie objawów wieczorem i w nocy, zwane 'sundowning', wiąże się z naturalnym obniżeniem poziomu czujności, zmniejszonym oświetleniem i mniejszą aktywnością w otoczeniu. Zmiana warunków środowiskowych może pogłębiać dezorientację pacjenta.

REKLAMA