Epidemiologia kardiomiopatii – częstość występowania i rozmieszczenie

Kardiomiopatia stanowi heterogeniczną grupę schorzeń mięśnia sercowego, które w znaczący sposób wpływają na zdrowie populacji na całym świecie¹. Epidemiologia tych chorób jest złożona i różni się w zależności od typu kardiomiopatii, regionu geograficznego oraz charakterystyki demograficznej populacji. Współczesne badania epidemiologiczne wskazują na rosnące obciążenie zdrowotne związane z kardiomipatią, co czyni je istotnym problemem zdrowia publicznego².

Globalne rozpowszechnienie kardiomiopatii

Według najnowszych danych epidemiologicznych, globalne rozpowszechnienie wszystkich typów kardiomiopatii oszacowano na około 6 milionów przypadków na całym świecie¹. W Stanach Zjednoczonych żyje około 2,5 miliona osób z różnymi formami kardiomiopatii, podczas gdy w Wielkiej Brytanii liczba ta wynosi ponad 250 tysięcy¹. Szacuje się, że jeden na 500 dorosłych może mieć jakąś formę kardiomiopatii⁴.

W 2021 roku zdiagnozowano 2 268 240 przypadków kardiomiopatii rozstrzeniowej, która jest najczęstszym podtypem kardiomiopatii, szczególnie w USA, Francji, Włoszech i Wielkiej Brytanii¹. Liczba ta rośnie rocznie o około 2%, co wskazuje na stały wzrost obciążenia chorobowego¹. Prognozy epidemiologiczne sugerują dalszy wzrost liczby przypadków, z przewidywanym wzrostem do 2 852 506 przypadków do 2031 roku⁵.

Kardiomiopatia rozstrzeniowa – najczęstsza forma

Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) jest trzecią najczęstszą przyczyną niewydolności serca i najczęstszym powodem przeszczepów serca⁶. Jej roczna zapadalność wynosi od 5 do 8 przypadków na 100 000 populacji, z rozpowszechnieniem od 36 do 40 na 100 000 dorosłych⁶⁷. Badanie przeprowadzone w Olmsted County w Minnesocie wykazało, że rozpowszechnienie DCM wynosi około 36 na 100 000 populacji⁸.

Interesujące są różnice geograficzne w występowaniu DCM. W Japonii rozpowszechnienie kardiomiopatii rozstrzeniowej wynosi około 14 na 100 000 populacji, co stanowi około połowę tego, co obserwuje się w populacjach zachodnich⁹. Ta różnica może wynikać z czynników genetycznych, środowiskowych lub różnic w metodologii badawczej.

Kardiomiopatia przerostowa – różnice regionalne

Kardiomiopatia przerostowa (HCM) wykazuje bardziej jednolite rozpowszechnienie na świecie. Szacuje się, że występuje u 1 na 500 osób dorosłych¹⁰, chociaż niektóre badania wskazują na rozpowszechnienie od 400 do 800 przypadków na 100 000 dorosłych¹¹. W Japonii rozpowszechnienie HCM wynosi około 17,3 na 100 000 populacji, co jest podobne do wartości obserwowanych w populacjach zachodnich⁹.

Między 2010 a 2018 rokiem obserwowano wzrost rozpowszechnienia HCM o 9%, co może wynikać z lepszych metod diagnostycznych i zwiększonej świadomości klinicystów¹². Kardiomiopatia przerostowa jest najczęstszą przyczyną nagłej śmierci sercowej u sportowców, stanowiąc około jednej trzeciej wszystkich przypadków¹³.

Rzadsze formy kardiomiopatii

Kardiomiopatia arytmogenna prawej komory (ARVC) jest znacznie rzadsza, z szacowanym rozpowszechnieniem od 1 na 2 000 do 1 na 5 000 osób¹⁰. Jednak między 2010 a 2018 rokiem obserwowano dramatyczny wzrost jej rozpoznawalności o 180%, co prawdopodobnie wynika z lepszych metod diagnostycznych¹². Interesująco, ARVC częściej dotyka kobiet, co stanowi odwrócenie trendu obserwowanego w przypadku DCM i HCM¹².

Kardiomiopatia restrykcyjna (RCM) jest najrzadszą formą kardiomiopatii w krajach rozwiniętych, z rozpowszechnieniem około 0,2 na 100 000 populacji⁹. Jednak w krajach tropikalnych, szczególnie w Afryce, Ameryce Południowej i Środkowej, RCM jest częstszą przyczyną zgonów, głównie z powodu wysokiej częstości występowania włóknienia endomyokardialnego¹¹¹⁴.

Różnice demograficzne i etniczne

Epidemiologia kardiomiopatii wykazuje wyraźne różnice demograficzne. Kardiomiopatia rozstrzeniowa i przerostowa są dwa razy częstsze u mężczyzn niż u kobiet¹². Osoby pochodzenia afroamerykańskiego mają około trzykrotnie wyższe ryzyko rozwoju kardiomiopatii rozstrzeniowej w porównaniu z populacją kaukaską¹¹¹⁵.

W przypadku amyloidozy serca, dane z rejestru THAOS pokazują, że amyloidoza ATTR dotyka głównie starszych mężczyzn z dominującym fenotypem sercowym¹⁶. Rozpowszechnienie dzikiego typu amyloidozy ATTR rośnie wraz z wiekiem, przy czym prawie wszyscy pacjenci mają 60 lat lub więcej¹⁶. W populacji Medicare rozpowszechnienie wynosi 17 na 100 000 osobolat¹⁷.

Epidemiologia pediatryczna

U dzieci kardiomiopatia występuje znacznie rzadziej niż u dorosłych. Globalne szacunki wskazują na rozpowszechnienie 510 przypadków na milion dzieci poniżej 18 roku życia³. Szczytowe zapadalności występują u niemowląt poniżej 1 roku życia oraz u nastolatków³. Kardiomiopatia rozstrzeniowa u dzieci ma zapadalność około 4,58 na 100 000 u dzieci poniżej 1 roku życia, która maleje wraz z wiekiem do 0,34 na 100 000 między 1 a 18 rokiem życia¹¹.

Badanie populacji śródziemnomorskiej na Krecie wykazało roczną zapadalność pediatrycznej kardiomiopatii na poziomie 1,59 na 100 000 dzieci, co jest wyższe niż wcześniej raportowane dla innych populacji kaukaskich¹⁸. To sugeruje możliwe różnice genetyczne lub środowiskowe wpływające na epidemiologię kardiomiopatii w różnych regionach geograficznych Zobacz więcej: Epidemiologia kardiomiopatii u dzieci - charakterystyka pediatryczna.

Trendy czasowe i prognozy

Epidemiologia kardiomiopatii podlega dynamicznym zmianom. Wszystkie typy kardiomiopatii wykazały wzrost rozpowszechnienia w ciągu ostatniej dekady¹⁹. Ten trend może być częściowo wyjaśniony starzeniem się populacji, lepszymi metodami diagnostycznymi oraz zwiększoną świadomością klinicystów²⁰.

Szczególnie dramatyczny wzrost obserwuje się w przypadku amyloidozy serca. Badania pokazują stabilną zapadalność amyloidozy AL na poziomie 1,2 na 100 000 osobolat, ale wykładniczy wzrost liczby diagnoz amyloidozy ATTR po 2016 roku²¹²². W 2019 roku 60-70% wszystkich przypadków amyloidozy serca stanowiła amyloidoza ATTRwt, podczas gdy amyloidoza AL stanowiła tylko 20-30% przypadków²².

Wyzwania epidemiologiczne i przyszłe kierunki

Głównym wyzwaniem w epidemiologii kardiomiopatii jest brak współczesnych, populacyjnych badań epidemiologicznych¹⁰. Większość szacunków opiera się na badaniach przesiewowych, często ograniczonych do młodych dorosłych populacji, co może prowadzić do niedoszacowania rzeczywistego rozpowszechnienia choroby⁴.

Dodatkowo, znaczna część osób niosących warianty genetyczne predysponujące do kardiomiopatii może mieć niepełną lub późną ekspresję choroby⁴. To oznacza, że rzeczywiste obciążenie chorobowe może być znacznie wyższe niż obecnie raportowane. Przyszłe badania epidemiologiczne powinny uwzględniać te aspekty oraz różnice regionalne i etniczne w występowaniu kardiomiopatii Zobacz więcej: Trendy epidemiologiczne i różnice regionalne w kardiomiopatii.