Dysartria i anartria

Dysartria jest deficytem mowy spowodowanym przez problemy z kontrolą mięśni zaangażowanych w mowę. Anartria jest najcięższą formą dysartrii, skutkującą niezdolnością do wytwarzania wyraźnej, artykułowanej mowy. Dysartria i jej poważniejsza forma, anartria, są spowodowane uszkodzeniem mózgu.

Do przyczyn wystąpienia dysartrii i anartrii zalicza się uszkodzenie mózgu, choroby metaboliczne, stany urazowe. Mogą one być spowodowane przez choroby występujące od urodzenia, takie jak porażenie mózgowe lub dystrofia mięśniowa. Dysartria i anartria mogą również wystąpić w wyniku schorzeń neurologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane i udar mózgu, powodując spadek zdolności mówienia po tym, jak dana osoba osiągnęła już zdolność wyraźnego mówienia. Dodatkowo przyjmowanie niektórych leków, takich jak opioidy lub środki uspokajające, które wpływają na ośrodkowy układ nerwowy, może też być przyczyną dysartrii.

Objawy dysartrii obejmują:
– spowolnione tempo mówienia,
– bełkotliwą, trudną do zrozumienia jakość mowy,
– ograniczony ruch języka, warg i szczęki,
– nieprawidłową wysokość głosu,
– nieprawidłowy rytm mowy,
– chrypkę lub zadyszkę w mowie,
– niezdolność do głośnego mówienia.

Objawy anartrii różnią się tym, że u pacjentów nastąpiła całkowita utrata zdolności mówienia. Pacjenci z anartrią chcą mówić, ale nie są w stanie poruszać mięśniami ust, twarzy i układu oddechowego. Dodatkowo mogą wystąpić takie objawy jak ślinienie się oraz trudności w żuciu lub połykaniu.

Diagnostykę schorzenia przeprowadza lekarz logopeda oraz neurolog. Oceniana jest mowa, a także funkcje aparatu mowy. Oprócz badań fizykalnych wykorzystuje się również badania obrazowe (tomografia komputerowa głowy, rezonans magnetyczny całego ciała oraz badanie elektromiograficzne EMG). Badania krwi i moczu pomagają w ustaleniu, czy przyczyną objawów jest infekcja lub inne zaburzenie. W razie podejrzenia guza mózgu lekarz może zlecić wykonanie biopsji. Dodatkowo wykonuje się też testy neuropsychologiczne określające funkcje poznawcze pacjenta.

Leczenie zależy od przyczyny, rodzaju dysartrii oraz nasilenia objawów. Jeśli to możliwe należy skupić się na leczeniu przyczynowym, czyli np. w wypadku wystąpienia guza mózgu, lekarz może zalecić jego operacyjne usunięcie. Często zalecana jest terapia logopedyczna. Odpowiednie ćwiczenia, dostosowanie tempa mowy, wzmocnienie mięśni, zwiększenie wspomagania oddechu, poprawa artykulacji mogą pomóc odzyskać normalną mowę.

Trudno jest zapobiegać dysartrii, ponieważ istnieje wiele czynników wpływających na jej rozwój. Jednak warto zwrócić uwagę, na prowadzenie zdrowego trybu życia zmniejszającego ryzyko udaru, a jednocześnie zmniejszającego ryzyko dysartrii i anartrii. Przykładowe zalecenia to m.in. regularna aktywność fizyczna, zbilansowana dieta, ograniczenie używek.