Objawy kostno-stawowe brucelozy – bóle i zapalenia stawów

Dolegliwości ze strony układu kostno-stawowego należą do najczęstszych i najbardziej charakterystycznych objawów brucelozy. Występują u aż 55-80% pacjentów z tą infekcją¹, co czyni je jednym z głównych wskaźników diagnostycznych tej choroby. Objawy kostno-stawowe mogą być obecne zarówno w ostrej, jak i przewlekłej postaci brucelozy, przy czym w tej drugiej często stanowią dominujący element obrazu klinicznego.

Charakterystyka bólów stawowych w brucelozie

Bóle stawowe (artralgia) w bruceloze mają specyficzny charakter, który odróżnia je od bólów występujących w innych schorzeniach. Najczęściej dotyczą dużych stawów, szczególnie bioder, kolan oraz stawów kręgosłupa w odcinku lędźwiowym²³. Charakterystyczną cechą tych bólów jest ich migrujący charakter – mogą przemieszczać się z jednego stawu do drugiego w ciągu kilku dni lub tygodni.

Typowe lokalizacje bólów stawowych obejmują:

• Stawy biodrowe – często pierwsza lokalizacja objawów
• Stawy kolanowe – szczególnie podczas ruchu i obciążenia
• Kręgosłup lędźwiowy – bóle promieniujące do pośladków
• Stawy barkowe – ograniczenie zakresu ruchu
• Stawy mostkowo-obojczykowe – rzadziej występujące

Bóle stawowe w brucelozie mogą być bardzo intensywne i znacząco ograniczać codzienne funkcjonowanie pacjenta. Często nasilają się w nocy i wczesnych godzinach rannych, co może prowadzić do zaburzeń snu⁴.

Bóle kręgosłupa i pleców

Bóle kręgosłupa, szczególnie w odcinku lędźwiowym, należą do najczęstszych objawów brucelozy ze strony układu kostno-stawowego. Występują u znacznej części pacjentów i mogą być jednym z pierwszych objawów choroby⁵⁶. Bóle te mają często charakter głęboki, tępy i mogą promieniować do pośladków oraz tylnej powierzchni ud.

Charakterystyka bólów kręgosłupa w brucelozie:

• Lokalizacja głównie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa
• Nasilenie podczas ruchu i wysiłku fizycznego
• Ograniczenie ruchomości kręgosłupa
• Możliwe promieniowanie do kończyn dolnych
• Nasilenie w pozycji siedzącej lub podczas długotrwałego stania

W niektórych przypadkach bóle kręgosłupa mogą być tak intensywne, że pacjent ma trudności z normalnym poruszaniem się i wykonywaniem codziennych czynności.

Bóle mięśniowe i ogólne osłabienie

Oprócz bólów stawowych, pacjenci z brucelozą często doświadczają rozlanych bólów mięśniowych (mialgia), które mogą obejmować różne grupy mięśni⁷⁸. Te dolegliwości często towarzyszą gorączce i ogólnemu osłabieniu, tworząc charakterystyczny zespół objawów grypopodobnych.

Bóle mięśniowe w brucelozie charakteryzują się:

• Rozlanym charakterem obejmującym różne grupy mięśni
• Nasileniem podczas wysiłku fizycznego
• Towarzyszącym uczuciem sztywności mięśni
• Możliwym występowaniem skurczy mięśniowych

Osłabienie mięśniowe może być na tyle znaczące, że pacjent ma trudności z wykonywaniem podstawowych czynności życiowych, takich jak wstawanie z łóżka, chodzenie po schodach czy podnoszenie przedmiotów.

Przewlekłe powikłania kostno-stawowe

W przypadku nieodpowiedniego leczenia lub w przewlekłej postaci brucelozy mogą rozwinąć się poważne powikłania ze strony układu kostno-stawowego. Te powikłania są szczególnie charakterystyczne dla przewlekłej brucelozy i mogą znacząco wpływać na jakość życia pacjenta⁹.

Zapalenie stawów (arthritis)

Zapalenie stawów w brucelozie może dotyczyć jednego lub wielu stawów jednocześnie. Najczęściej zajmuje stawy kolanowe, biodrowe, krzyżowo-biodrowe, barkowe oraz mostkowo-obojczykowe⁹. Zapalenie ma charakter degeneracyjny i proliferacyjny, z tworzeniem się osteofitów (wyrośli kostnych).

Objawy zapalenia stawów w brucelozie obejmują:

• Obrzęk i zaczerwienienie stawu
• Ból nasilający się podczas ruchu
• Ograniczenie zakresu ruchów
• Uczucie ciepła w okolicy stawu
• Czasami obecność wysięku w stawie

Zapalenie kręgów (spondylitis)

Zapalenie kręgów jest jednym z najpoważniejszych powikłań brucelozy ze strony układu kostno-stawowego. Najczęściej dotyczy kręgów piersiowych i lędźwiowych⁹. Może towarzyszyć mu zapalenie kości (osteomyelitis), co dodatkowo komplikuje przebieg choroby.

Objawy zapalenia kręgów mogą obejmować:

• Intensywne bóle kręgosłupa
• Ograniczenie ruchomości kręgosłupa
• Możliwe objawy neurologiczne przy ucisku na rdzeń kręgowy
• Deformacje kręgosłupa w zaawansowanych przypadkach

Zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych (sacroiliitis)

Zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych jest charakterystycznym powikłaniem brucelozy, które może wystąpić zarówno jednostronnie, jak i obustronnie⁵. Objawy tego powikłania mogą być mylone z innymi spondyloartropatiami.

Charakterystyczne cechy zapalenia stawów krzyżowo-biodrowych:

• Bóle w okolicy krzyża i pośladków
• Nasilenie bólu w pozycji leżącej
• Poprawa po rozruszaniu się
• Możliwe promieniowanie bólu do ud

Diagnostyka objawów kostno-stawowych

Rozpoznanie objawów kostno-stawowych w brucelozie może być challenging, ponieważ mogą one przypominać wiele innych chorób reumatycznych. Kluczowe jest zebranie dokładnego wywiadu, szczególnie dotyczącego kontaktu ze zwierzętami gospodarskimi, spożywania niepasteryzowanych produktów mlecznych czy podróży do obszarów endemicznych.

Badania obrazowe, takie jak rentgen, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, mogą wykazać charakterystyczne zmiany w stawach i kręgosłupie. Jednak ostateczne rozpoznanie wymaga potwierdzenia laboratoryjnego poprzez badania serologiczne lub hodowlę bakterii.

Wpływ na jakość życia pacjenta

Objawy kostno-stawowe w brucelozie mogą znacząco wpływać na jakość życia pacjenta. Przewlekłe bóle, ograniczenie ruchomości oraz możliwe deformacje stawów mogą prowadzić do niepełnosprawności funkcjonalnej¹⁰. Pacjenci często zgłaszają trudności w wykonywaniu codziennych czynności, problemy z pracą zawodową oraz ograniczenia w aktywności fizycznej.

Dodatkowo, przewlekły ból może przyczyniać się do rozwoju objawów depresyjnych i zaburzeń snu, co dodatkowo pogarsza ogólny stan zdrowia pacjenta. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie brucelozy, aby zapobiec rozwojowi przewlekłych powikłań kostno-stawowych.

Objawy kostno-stawowe mogą utrzymywać się przez długi czas, nawet po skutecznym leczeniu infekcji bakteryjnej. Niektórzy pacjenci mogą wymagać długoterminowej rehabilitacji, fizjoterapii oraz stosowania leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych w celu kontroli objawów i poprawy funkcjonowania.