Epidemiologia bólu głowy – rozpowszechnienie i obciążenie społeczne

Zaburzenia bólowe głowy należą do najczęstszych schorzeń układu nerwowego na świecie, stanowiąc poważny problem zdrowia publicznego¹. Według badań Global Burden of Disease, bóle głowy zajmują trzecie miejsce wśród przyczyn niepełnosprawności neurologicznej, ustępując jedynie udarowi i demencji¹. Globalnie zaburzenia bólowe głowy dotykają około 40% populacji, co odpowiada 3,1 miliarda ludzi w 2021 roku¹.

Ogólne dane o występowaniu bólu głowy

Badania epidemiologiczne prowadzone w populacji ogólnej wskazują na średnie wskaźniki występowania bólu głowy na poziomie 46% dla rocznej częstości oraz 64% dla częstości życiowej². Dane te potwierdzają, że większość ludzi doświadcza epizodów bólu głowy w ciągu swojego życia, co czyni to schorzenie jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych.

Pomimo wysokiej częstości występowania, tylko niewielka część osób cierpiących na bóle głowy otrzymuje odpowiednią diagnozę i leczenie od świadczeniodawców opieki zdrowotnej¹. Problem ten wynika głównie z braku wiedzy wśród pracowników służby zdrowia oraz niedostatecznego rozpoznawania i leczenia tych schorzeń na całym świecie³.

Różnice demograficzne w występowaniu bólu głowy

Płeć stanowi istotny czynnik wpływający na epidemiologię bólu głowy. Kobiety są znacznie bardziej narażone na różne typy bólów głowy w porównaniu z mężczyznami¹. Ta różnica jest szczególnie widoczna w przypadku migreny, gdzie stosunek kobiet do mężczyzn wynosi około 3:1⁴.

Wiek również odgrywa kluczową rolę w epidemiologii bólu głowy. Częstość występowania wzrasta z wiekiem, osiągając szczyt między 25. a 55. rokiem życia⁵. Interesujące jest to, że przed okresem dojrzewania częstość występowania migreny jest wyższa u chłopców niż u dziewcząt, ale po 12. roku życia sytuacja się odwraca⁶.

Specyficzne typy bólu głowy i ich epidemiologia

Migrena jest jednym z najczęstszych typów bólu głowy, dotykającym 14-15% populacji globalnie⁷. W Stanach Zjednoczonych rocznie około 18% kobiet i 6% mężczyzn doświadcza napadów migreny⁶. Migrena stanowi 64% wszystkich ciężkich bólów głowy u kobiet i 43% u mężczyzn⁶. Szczegółowe dane epidemiologiczne dotyczące różnych typów migreny można znaleźć Zobacz więcej: Epidemiologia migreny - rozpowszechnienie i charakterystyka demograficzna.

Napięciowy ból głowy jest kolejnym powszechnym typem, chociaż dane dotyczące jego występowania są różnorodne i czasami sprzeczne. Wskaźniki występowania wahają się od 11% w Singapurze do 20-40% w USA, a nawet ponad 80% w Danii². Według niektórych źródeł, roczna częstość występowania napięciowego bólu głowy wynosi około 40%⁸.

Klasterowy ból głowy jest znacznie rzadszy, występując u 1-3 osób na tysiąc w populacji ogólnej². Dokładne dane epidemiologiczne dotyczące klasterowego bólu głowy omówiono Zobacz więcej: Epidemiologia klasterowego bólu głowy - częstość i charakterystyka.

Ból głowy u dzieci i młodzieży

Epidemiologia bólu głowy u dzieci i młodzieży stanowi rosnący problem zdrowia publicznego. Łączna częstość występowania pierwotnych bólów głowy u dzieci i młodzieży wynosi 62%, przy czym u dziewcząt występuje u 38%, a u chłopców u 27%⁹. Migrena dotyka 11% młodych ludzi ogółem, z podziałem na 8% dla migreny bez aury i 3% dla migreny z aurą⁹.

Napięciowy ból głowy występuje u 17% dzieci i młodzieży¹⁰. Badania wykazują, że częstość występowania bólu głowy u dzieci i młodzieży wzrasta w ostatnich latach¹¹. W Austrii przeprowadzone badanie na reprezentatywnej próbie 3386 uczniów w wieku 10-18 lat wykazało roczną częstość występowania bólu głowy na poziomie 75,7%, przy czym u dziewcząt wynosiła 82,1%, a u chłopców 67,7%¹².

Obciążenie społeczno-ekonomiczne

Zaburzenia bólowe głowy nakładają znaczące obciążenie na jednostki, które może obejmować znaczne cierpienie osobiste, pogorszenie jakości życia i koszty finansowe³. Migreny i inne bóle głowy mogą wpływać na zdolność ludzi do pracy poprzez zmniejszoną produktywność oraz na relacje międzyludzkie³.

W Stanach Zjednoczonych ekonomiczne koszty wynikające z utraty czasu produktywnego związanego z migreną wynoszą ponad 13 miliardów dolarów rocznie, głównie w postaci zmniejszonej produktywności w pracy¹³. W badaniu American Migraine Study ponad 85% kobiet i 82% mężczyzn z ciężką migreną miało pewien stopień niepełnosprawności związanej z bólem głowy¹³.

Różnice geograficzne i etniczne

Występują znaczne różnice geograficzne w rozpowszechnieniu bólu głowy. Według Światowej Organizacji Zdrowia skorygowana częstość występowania migreny jest najwyższa w Ameryce Północnej, następnie w Ameryce Południowej i Środkowej, Europie, Azji i Afryce¹⁴. Kraje pozaeuropejskie często zgłaszają niższe wskaźniki występowania².

Różnice etniczne również odgrywają rolę w epidemiologii bólu głowy. Badania wykazują, że wśród głównych grup rasowych i etnicznych w Stanach Zjednoczonych najwyższy odsetek osób z migreną lub ciężkimi bólami głowy występuje wśród Amerykanów pochodzenia indiańskiego lub mieszkańców Alaski (18,4%), a najniższy wśród Amerykanów pochodzenia azjatyckiego (11,3%)⁴.

Perspektywy i wyzwania epidemiologiczne

Epidemiologia bólu głowy pozostaje względnie młodą i niedojrzałą dyscypliną¹⁵. Uważa się, że duże różnice w zgłaszanych częstościach występowania między krajami, a czasami wewnątrz krajów, są w znacznej mierze spowodowane różnicami metodologicznymi między badaniami¹⁵. Definicja przypadku ma pierwszorzędne znaczenie i prawdopodobnie jest najważniejszym czynnikiem wpływającym na jakiekolwiek badanie zależne od szacowania częstości występowania¹⁵.

Dokumentowanie obciążenia zaburzeń bólowych głowy stało się ważnym zadaniem, zwróconym uwagą przez Globalną Kampanię przeciwko Bólowi Głowy¹⁶. Szacunki Global Burden of Disease są obecnie aktualizowane corocznie w celu monitorowania zmian w obciążeniu chorobami na całym świecie i tym samym prognozowania przyszłych potrzeb w zakresie usług zdrowotnych¹⁶.