Epidemiologia bloku serca – częstość występowania i czynniki ryzyka

Blok serca, zwany także blokiem przedsionkowo-komorowym, stanowi istotny problem kardiologiczny o zróżnicowanej częstości występowania w populacji. Epidemiologia tego schorzenia wykazuje znaczne różnice w zależności od stopnia bloku, wieku pacjentów oraz obecności chorób towarzyszących.

Częstość występowania różnych stopni bloku serca

Statystyki dotyczące bloku serca różnią się znacząco w zależności od stopnia zaawansowania zaburzenia przewodnictwa. Blok pierwszego stopnia jest stosunkowo częsty i może być obecny nawet u zdrowych osób¹. W wieku 20 lat przedłużenie odstępu PR powyżej 0,20 sekundy występuje u 0,5-2% zdrowych ludzi, podczas gdy w wieku 60 lat już ponad 5% zdrowych osób ma odstępy PR przekraczające 0,20 sekundy¹.

Blok drugiego stopnia typu Wenckebacha obserwuje się u 1-2% zdrowych młodych ludzi, szczególnie podczas snu¹. Natomiast blok drugiego stopnia typu Mobitz II jest rzadki u zdrowych osób¹. W Stanach Zjednoczonych częstość bloku drugiego stopnia szacuje się na 3 przypadki na 100 000 osób².

Wpływ wieku na częstość występowania

Wiek stanowi jeden z najważniejszych czynników wpływających na epidemiologię bloku serca. Wszystkie typy bloków przedsionkowo-komorowych występują częściej u osób starszych niż 70 lat, szczególnie u tych ze strukturalnymi chorobami serca¹. Blok serca spowodowany zwyrodnieniem tkanki układu przewodzącego jest znacznie częstszy u osób powyżej 65. roku życia³.

Badania populacyjne wskazują, że częstość występowania zaburzeń przewodnictwa przedsionkowo-komorowego wzrasta wraz z wiekiem, podobnie jak częstość choroby niedokrwiennej serca. Wczesny szczyt zachorowalności występuje w okresie niemowlęcym i wczesnym dzieciństwie z powodu wrodzonego całkowitego bloku przedsionkowo-komorowego⁴.

Różnice płciowe i etniczne

Analiza danych epidemiologicznych wykazuje pewne różnice w występowaniu bloku serca w zależności od płci. W przypadku wrodzonego bloku trzeciego stopnia obserwuje się 60% przewagę płci żeńskiej, podczas gdy w przypadku nabytego bloku trzeciego stopnia występuje 60% przewaga płci męskiej⁵. Blok drugiego stopnia dotyka mężczyzn i kobiety w równym stopniu².

Jeśli chodzi o różnice etniczne, niektóre badania sugerują, że blok pierwszego stopnia jest częstszy u pacjentów afroamerykańskich niż u osób rasy kaukaskiej we wszystkich grupach wiekowych z wyjątkiem ósmej dekady życia³. Nie stwierdzono jednak rasowej predyspozycji do bloków przedsionkowo-komorowych⁵.

Wrodzony blok serca – epidemiologia szczególnej postaci

Wrodzony blok serca stanowi szczególną kategorię tego schorzenia z własną charakterystyką epidemiologiczną Zobacz więcej: Wrodzony blok serca - epidemiologia i czynniki ryzyka. Szacunkowa częstość występowania wrodzonego bloku przedsionkowo-komorowego związanego z przeciwciałami wynosi około 1 na 15 000 urodzeń³. Jednak rzeczywista częstość może być niedoszacowana z powodu przypadków skutkujących śmiercią wewnątrzmaciczną³.

Wrodzony całkowity blok serca występuje u około 1 dziecka na każde 15 000-20 000 urodzeń⁶⁷. Ponad 90% przypadków wiąże się z chorobą autoimmunologiczną i przeniesieniem matczynych autoprzeciwciał⁶.

Czynniki ryzyka i współwystępowanie z innymi chorobami

Epidemiologia bloku serca ściśle wiąże się z występowaniem innych schorzeń układu sercowo-naczyniowego Zobacz więcej: Czynniki ryzyka i współwystępowanie bloku serca z innymi chorobami. Badanie przeprowadzone w systemie Veterans Health Administration wykazało, że częstość bloku trzeciego stopnia wzrasta u pacjentów z większym obciążeniem chorobami – 1,1% u osób z cukrzycą i 0,6% u osób z nadciśnieniem tętniczym⁸.

Duże chińskie badanie przekrojowe obejmujące 15 milionów uczestników wykazało, że standaryzowana według wieku i płci częstość występowania bloku przedsionkowo-komorowego wynosiła 7,06% dla wszystkich typów, w tym 6,84% dla bloku pierwszego stopnia, 0,18% dla bloku drugiego stopnia i 0,04% dla bloku trzeciego stopnia⁹.

Rokowanie i śmiertelność

Dane epidemiologiczne dotyczące rokowania w bloku serca różnią się w zależności od typu i okoliczności wystąpienia schorzenia. Bez uwzględnienia płci, wieku diagnozy czy chorób towarzyszących, śmiertelność w przypadku wrodzonego bloku serca wynosi około 20%⁶. Większość zgonów związanych z wrodzonym blokiem serca występuje w pierwszych 3 miesiącach po urodzeniu, następnie w okresie płodowym⁶.

Śmiertelność jest bardzo wysoka, gdy choroba zostanie zdiagnozowana prenatalnie, i dramatycznie spada wraz z późniejszym wiekiem diagnozy⁶. Około 60-70% pacjentów wymaga implantacji rozrusznika serca niezależnie od wieku diagnozy⁶.