Zapobieganie blastocystozie – skuteczne metody prewencji

Blastocystoza jest zakażeniem pasożytniczym, któremu można skutecznie zapobiegać poprzez przestrzeganie odpowiednich zasad higieny i ostrożność w codziennym życiu¹. Zakażenia Blastocystis występują częściej w miejscach o niskich standardach sanitarnych, dlatego szczególnie ważne jest praktykowanie właściwej higieny rąk, zwłaszcza po skorzystaniu z toalety i przed przygotowywaniem żywności².

Podstawowe środki zapobiegawcze koncentrują się wokół trzech głównych obszarów: higieny osobistej, bezpieczeństwa żywności i wody oraz szczególnych środków ostrożności podczas podróży. Właściwe stosowanie tych zasad może znacząco zmniejszyć ryzyko zakażenia tym pasożytem³.

Higiena osobista jako podstawa prewencji

Najważniejszym elementem zapobiegania blastocystozie jest przestrzeganie zasad higieny osobistej, szczególnie właściwe mycie rąk. Ręce należy myć dokładnie mydłem i ciepłą wodą przez co najmniej 10 sekund, a następnie osuszać czystym ręcznikiem papierowym². Szczególnie ważne jest mycie rąk po dotknięciu lub pracy z glebą lub zwierzętami oraz przed kontaktem z żywnością¹.

Mycie rąk powinno być wykonywane w określonych sytuacjach: po skorzystaniu z toalety, po zmianie pieluch, po dotknięciu przedmiotów, które mogą być skażone (takich jak kosze na śmieci, ścierki do sprzątania, odpływy czy gleba), po kontakcie ze zwierzętami, ich zabawkami, smyczami lub odchodami⁵. Gdy mydło i woda nie są dostępne, można użyć środka dezynfekującego do rąk zawierającego co najmniej 60% alkoholu⁶.

Edukacja dzieci w zakresie właściwego mycia rąk stanowi kluczowy element prewencji, ponieważ dzieci są szczególnie narażone na zakażenia ze względu na swoje zachowania higieniczne¹⁷. Rodzice i opiekunowie powinni nadzorować lub pomagać małym dzieciom w prawidłowym myciu rąk⁵.

Bezpieczeństwo żywności i wody

Unikanie skażonej żywności i wody stanowi drugi filar prewencji blastocystozy. Wszystkie surowe owoce i warzywa należy dokładnie umyć i obrać przed spożyciem¹⁸. Do mycia produktów spożywczych, które będą spożywane na surowo, należy używać bezpiecznej, nieskażonej wody⁹.

Powierzchnie kuchenne i przybory do gotowania powinny być utrzymywane w czystości⁶¹⁰. Należy unikać żywności lub wody, która może być skażona ściekami⁸. Szczególną ostrożność należy zachować przy spożywaniu nieugotowanych produktów w krajach o minimalnych systemach uzdatniania wody i kanalizacji⁹.

W przypadku wody pitnej kluczowe jest unikanie nieczystej wody z kranów, studni czy strumieni¹¹. Nie należy pić nieoczyszczonej wody z płytkich studni, jezior, rzek, źródeł, stawów i strumieni¹¹. Bezpieczne są natomiast butelkowane lub puszkowane napoje gazowane, pasteryzowane napoje owocowe oraz gorące kawy i herbaty¹.

Środki ostrożności podczas podróży

Podróżujący do krajów o niskich standardach sanitarnych lub potencjalnie niebezpiecznej wodzie pitnej powinni zachować szczególną ostrożność Zobacz więcej: Zapobieganie blastocystozie podczas podróży zagranicznych. Ogólną zasadą jest unikanie spożywania tego, czego nie można zagotować, ugotować lub obrać⁶¹³.

Jeśli konieczne jest używanie niesterylizowanej wody do picia lub mycia produktów spożywczych, wodę należy zagotować przez co najmniej trzy minuty i pozostawić do ostygnięcia⁶¹⁴. Na dużych wysokościach (powyżej 2000 metrów) czas gotowania powinien zostać wydłużony do trzech minut¹⁵.

Podczas podróży należy również używać wody butelkowanej do mycia zębów¹² i utrzymywać usta zamknięte podczas kąpieli pod prysznicem¹². Gorące napoje, takie jak kawa czy herbata, powinny być parujące¹². Wolontariusze i podróżni do krajów trzeciego świata są bardziej narażeni na zakażenie Blastocystis ze względu na słabe warunki sanitarne lub skażoną wodę¹⁶.

Dodatkowe metody oczyszczania wody

Gdy nie ma możliwości zagotowania wody, można zastosować alternatywne metody jej oczyszczania Zobacz więcej: Metody oczyszczania wody w prewencji blastocystozy. Skuteczne może być użycie filtra o absolutnej wielkości porów 1 mikrona lub mniejszej, lub takiego, który został oceniony przez NSF pod kątem usuwania cyst¹⁵.

Jeśli nie można zagotować wody ani użyć zalecanego filtra, można spróbować chemicznego oczyszczania wody poprzez chlorowanie lub jodowanie¹⁵. Środki chemiczne do oczyszczania wody, zazwyczaj będące kombinacją wybielacza i jodu, są często dostępne w sklepach sportowych¹²¹⁴.

Zapobieganie przenoszeniu zakażenia

Osoby z objawami blastocystozy powinny podjąć dodatkowe środki ostrożności, aby nie przenosić zakażenia na innych. Szczególnie ważne jest zachowanie dobrej higieny osobistej, co pomoże zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji¹⁷¹⁸.

Osoby z biegunką związaną z blastocystoza nie powinny pływać i powinny unikać korzystania z wody rekreacyjnej przez tydzień po ustąpieniu biegunki⁵. Jest to szczególnie istotne w przypadku dzieci noszących pieluchy⁵. Przed wejściem do wody rekreacyjnej należy wykąpać się z mydłem¹¹.

Ponieważ zakażenie może być przenoszone przez kontakt z ludzkimi lub zwierzęcymi odchodami, ważne jest unikanie ekspozycji kałowej podczas aktywności seksualnej, szczególnie podczas doświadczania biegunki spowodowanej blastocystoza⁹. W takich przypadkach zaleca się stosowanie barier ochronnych podczas stosunków oralno-analnych⁹.

Rola zdrowego jelita w prewencji

Badania naukowe wskazują, że utrzymanie zdrowego przewodu pokarmowego może również pomóc w zapobieganiu zakażeniu Blastocystis. Probiotyki, które są zdrowymi bakteriami wspierającymi układ trawienny i odpornościowy, mogą odgrywać ważną rolę w prewencji³.

Zwiększenie spożycia produktów zawierających probiotyki lub przyjmowanie suplementów probiotycznych może pomóc zapobiec zasiedlaniu jelit przez Blastocystis³. Holistyczne podejście do zdrowia jelit, które uwzględnia ogólny stan mikrobioty jelitowej, może być bardziej skuteczne niż skupianie się wyłącznie na eliminacji pojedynczego organizmu¹⁹.

Właściwe funkcjonowanie mikrobioty jelitowej może skutecznie zwalczać infekcje pasożytnicze, w tym te spowodowane przez Blastocystis. Dlatego też utrzymanie zdrowej równowagi bakteryjnej w jelitach poprzez odpowiednią dietę i styl życia stanowi ważny element długoterminowej strategii prewencyjnej¹⁹.