Diagnostyka amnezji – badania i kryteria rozpoznania zaburzeń pamięci

Diagnostyka amnezji stanowi złożony proces medyczny, który wymaga systematycznego podejścia do oceny zaburzeń pamięci¹. Lekarz może zazwyczaj zdiagnozować amnezję poprzez rozmowę z pacjentem i zadawanie pytań dotyczących jego życia, bieżących wydarzeń oraz objawów¹. Proces diagnostyczny rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego i psychiatrycznego, który ma na celu wykluczenie innych możliwych przyczyn utraty pamięci².

Podstawowe elementy diagnostyki amnezji

Kompleksowa ocena jest niezbędna do zdiagnozowania amnezji, ponieważ może wykluczyć inne możliwe przyczyny utraty pamięci, takie jak choroba Alzheimera, inne formy demencji, depresja lub guz mózgu³. Ocena pamięci może pomóc określić zakres utraty pamięci i zapewnić wgląd w to, jakiego rodzaju pomocy pacjent może potrzebować³.

Podczas pierwszej konsultacji lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad medyczny i pyta o jak najwięcej informacji dotyczących historii medycznej pacjenta⁴. Im więcej informacji pacjent lub towarzysząca mu osoba może przekazać, tym lepiej⁴. Członek rodziny, przyjaciel lub opiekun może wziąć udział w wywiadzie, ponieważ pacjent może nie być w stanie zapamiętać odpowiedzi na pytania⁵.

Badania neurologiczne i kognitywne

W ocenie neurologicznej lekarze badają mowę, wzrok i inne zmysły pacjenta, umiejętności przestrzenne oraz odruchy⁸. Lekarz sprawdza również umiejętności kognitywne, takie jak pamięć, zdolność koncentracji oraz orientację w czasie i miejscu, zadając proste pytania lub rozmawiając z członkiem rodziny lub opiekunem o tym, jak zmieniające się zdolności pacjenta wpływają na codzienne życie⁸.

Najważniejszą metodą diagnozy są testy psychometryczne lub testy kognitywne⁹. Lekarze mogą przeprowadzić ocenę neuropsychologiczną w celu oceny pamięci, koncentracji i orientacji w odniesieniu do czasu, miejsca i osób¹⁰. Testy psychometryczne mierzą dokładność, szybkość i jakość procesów umysłowych, takich jak podejmowanie decyzji, zwracanie uwagi, używanie języka, planowanie, organizowanie, zapamiętywanie szczegółów i rozwiązywanie problemów¹⁰.

Lekarz może wykonać badanie fizykalne i sprawdzić umiejętności myślenia oraz pamięć za pomocą prostych testów⁵. Może to obejmować sprawdzenie przypominania sobie niektórych bieżących wydarzeń, przeszłych wydarzeń i szczegółów osobistych⁵. Diagnoza amnezji jest kliniczna, ale często obejmuje testy neuropsychologiczne i obrazowanie mózgu¹¹. Zobacz więcej: Testy kognitywne i neuropsychologiczne w diagnostyce amnezji

Badania obrazowe i laboratoryjne

Dostawca opieki zdrowotnej może również zlecić badania obrazowe, w tym rezonans magnetyczny i tomografię komputerową, aby sprawdzić uszkodzenia lub zmiany mózgu, takie jak skurcz³. Tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny mózgu są często przepisywane jako uzupełnienie innych testów⁹.

Skan MRI jest nieinwazyjnym testem medycznym, który pomaga lekarzom diagnozować i leczyć schorzenia medyczne¹⁰. Lekarze mogą zlecić skan MRI głowy, aby wykluczyć inne schorzenia, które mogą powodować utratę pamięci, takie jak guzy lub infekcje¹⁰. Te informacje pomagają w określeniu, jak dobrze działa mózg i czy utrata pamięci jest spowodowana łagodnymi zaburzeniami kognitywnymi czy rodzajem demencji, takim jak choroba Alzheimera¹⁰.

Lekarz może również zlecić niektóre testy, w tym MRI lub tomografię komputerową w celu sprawdzenia oznak uszkodzenia mózgu, badania krwi w celu sprawdzenia niedoborów odżywczych, infekcji lub innych problemów, a także testy w celu sprawdzenia drgawek⁵. Badania krwi są pobierane w celu wykluczenia przyczyn metabolicznych lub zaburzeń równowagi chemicznej, które można leczyć¹². Zobacz więcej: Badania obrazowe i laboratoryjne w diagnostyce amnezji

Specjalistyczne procedury diagnostyczne

W przypadku podejrzenia infekcji mózgu, oprócz innych patologii mózgowych, płyn mózgowo-rdzeniowy może być pobrany poprzez nakłucie lędźwiowe (małą igłę w kręgosłupie), aby ocenić poziomy różnych związków krążących w mózgu⁹. Lekarz pobiera płyn mózgowo-rdzeniowy poprzez wykonanie nakłucia lędźwiowego, w którym bardzo cienka igła jest delikatnie wprowadzona w dolną część pleców między dwa kręgi¹³.

Po pobraniu płynu mózgowo-rdzeniowego można zlecić wiele różnych testów w celu wykluczenia lub zbadania możliwości różnych schorzeń¹³. We wszystkich przypadkach szybko postępującej demencji należy przeprowadzić badanie płynu mózgowo-rdzeniowego¹⁴. Badania zespołu wykazały, że zmiany w płynie mózgowo-rdzeniowym przewidują przyszłe ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych i demencji¹⁴.

Kryteria diagnostyczne i różnicowanie

Diagnoza zaburzeń dysocjacyjnych amnezji jest kliniczna, oparta na obecności określonych kryteriów w DSM-5-TR: pacjenci nie mogą przypomnieć sobie ważnych informacji osobistych (zwykle związanych z traumą lub stresem), które zazwyczaj nie zostałyby utracone przy zwykłym zapominaniu². Objawy powodują znaczący niepokój lub znacznie upośledzone funkcjonowanie społeczne lub zawodowe².

Lekarz musi również wykluczyć przyczyny neurologiczne amnezji, takie jak demencja¹⁵. Przeprowadza się również badanie psychologiczne, a specjalne testy psychologiczne często pomagają lekarzom lepiej scharakteryzować i zrozumieć doświadczenia dysocjacyjne pacjenta, a tym samym opracować plan leczenia¹⁵.

Proces diagnostyczny ma kluczowe znaczenie dla określenia odpowiedniego leczenia i rokowania. Właściwa ocena pomaga wykluczyć inne schorzenia i umożliwia wczesne wykrycie, co ma wiele korzyści⁴. Im wcześniej pacjent rozpocznie leczenie, tym większe prawdopodobieństwo jego skuteczności¹⁶.