Różnice regionalne i etniczne w występowaniu alergii na jajka

Analiza globalnych danych epidemiologicznych dotyczących alergii na jajka ujawnia fascynujące wzorce zróżnicowania geograficznego i etnicznego. Te różnice odzwierciedlają złożoną interakcję między czynnikami genetycznymi, środowiskowymi, kulturowymi oraz wzorcami żywienia charakterystycznymi dla poszczególnych regionów świata¹.

Zróżnicowanie europejskie

Europa stanowi szczególnie interesujący przykład różnorodności epidemiologicznej alergii na jajka w obrębie jednego kontynentu. Wieloośrodkowe badanie EuroPrevall, które objęło ponad 12 000 noworodków z różnych krajów europejskich, wykazało dramatyczne różnice w częstości występowania schorzenia².

Najwyższą częstość występowania odnotowano w Wielkiej Brytanii, gdzie alergia na jajka potwierdzona doustną próbą prowokacyjną występowała u 2,18% dzieci do drugiego roku życia²³. W Wielkiej Brytanii szacuje się również, że wśród niemowląt karmionych piersią 1 na 20 rozwija alergię na jajka⁴. Na drugim biegunie znajduje się Grecja, gdzie częstość występowania wynosi zaledwie 0,07%²⁵– różnica ponad 30-krotna!

Obserwowane różnice regionalne w Europie wydają się następować zgodnie z określonym wzorcem geograficznym. Alergie na ryby i skorupiaki są częściej zgłaszane w regionie Morza Śródziemnego i na Islandii, podczas gdy alergie na orzechy, owoce i warzywa są powszechniejsze w Europie Środkowej³. Te wzorce odzwierciedlają lokalne zwyczaje żywieniowe i dostępność różnych produktów spożywczych.

Sytuacja w Ameryce Północnej

Stany Zjednoczone przedstawiają złożony obraz epidemiologiczny alergii na jajka, charakteryzujący się nie tylko wysoką częstością występowania, ale również istotnymi różnicami etnicznymi i socjoekonomicznymi. Według szacunków opartych na badaniach z lat 2018-2019, alergia na jajka dotyka około 2,7 miliona Amerykanów⁶.

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące różnic etnicznych. Dzieci czarnoskóre są znacznie nadreprezentowane wśród dzieci z alergią na jajka, stanowiąc 23,4% wszystkich przypadków, mimo że stanowią jedynie 13,2% amerykańskiej populacji pediatrycznej⁷. Ta dysproporcja wskazuje na istnienie czynników ryzyka specyficznych dla tej grupy etnicznej, które mogą być związane z predyspozycjami genetycznymi, warunkami socjoekonomicznymi lub dostępem do opieki zdrowotnej.

Badania wykazują również, że częstość występowania alergii pokarmowych u dzieci wzrastała szybciej wśród Afroamerykanów (2,1% na dekadę) i Latynosów (1,2% na dekadę) niż wśród białych Amerykanów (1% na dekadę)⁸. W kohorcie dzieci urodzonych w ośrodkach miejskich, składającej się głównie z dzieci czarnoskórych (69%) i latynoskich (21%), 10% dzieci z rodzinnym wywiadem w kierunku kataru siennego, egzemy lub astmy było uczulonych na jajka, mleko lub orzeszki ziemne⁸.

Wzorce azjatyckie

Kraje azjatyckie prezentują interesujące wzorce epidemiologiczne, które różnią się od tych obserwowanych w krajach zachodnich. W Korei Południowej częstość występowania alergii na jajka u niemowląt wynosi 2,8%, a jajka stanowią najważniejszą przyczynę alergii pokarmowej wśród pojedynczych pokarmów⁵⁹.

Alergia na jajka jest drugą najczęstszą alergią typu natychmiastowego (mleko krowie 37%, jajka 34%) u koreańskich dzieci poniżej drugiego roku życia⁵¹⁰. Wśród przypadków anafilaksji wywołanej pokarmem jajka są drugą najczęstszą przyczyną po mleku krowim u małych dzieci koreańskich¹¹.

W Hongkongu badania epidemiologiczne wykazały, że 0,4%-0,7% dzieci miało według rodziców niepożądane reakcje po spożyciu jajek kurzych¹². Dane z Chin sugerują, że częstość występowania potwierdzonej próbą prowokacyjną alergii pokarmowej wynosi od 3,8% u rocznych dzieci do 7,7% u dwuletnich¹³.

Ameryka Łacińska – odmienne wzorce alergii

Ameryka Łacińska prezentuje szczególnie interesujące wzorce alergii pokarmowych, które znacząco różnią się od tych obserwowanych w Europie i Ameryce Północnej. Wysoka różnorodność kulturowa regionu sprawia, że zwyczaje żywieniowe i sposoby przygotowywania pokarmów różnią się znacznie od krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych¹⁴.

Jedyne badanie latynoamerykańskie, które oceniało częstość niepożądanych reakcji na pokarmy, zostało przeprowadzone w Cartagenie, mieście na kolumbijskim wybrzeżu Karaibów. Częstość samoopisywanych niepożądanych reakcji na pokarmy wyniosła 14,9% (461 osób)¹⁵. Jednak należy pamiętać, że dane oparte na samoopisie zazwyczaj znacznie przewyższają rzeczywistą częstość potwierdzoną próbami prowokacyjnymi.

Wyniki z Meksyku pokazują, że sensytyzacja na jajka i orzeszki ziemne jest generalnie mniejsza niż w Stanach Zjednoczonych i Europie, gdzie te źródła stanowią niemal 80% alergii pokarmowych¹⁶¹⁷. Jednocześnie w populacji meksykańskiej obserwuje się proporcjonalnie wysoką częstość reakcji na kukurydzę, fasolę i papryczki chili – produkty rzadko opisywane jako problematyczne w populacjach europejskich i amerykańskich, ale bardzo obecne w meksykańskiej diecie¹⁶.

Australia i Oceania – najwyższe wskaźniki na świecie

Australia wyróżnia się na tle światowym jako kraj o jednych z najwyższych wskaźników alergii na jajka na świecie. Słynne badanie HealthNuts z Melbourne wykazało częstość występowania alergii na jajka u 12-miesięcznych niemowląt na poziomie 8,9%¹⁸¹⁹– wskaźnik znacznie przekraczający jakiekolwiek inne dane światowe.

Badanie to, które objęło 5276 rocznych dzieci, wykorzystało doustne próby prowokacyjne do oceny trzech pokarmów: orzeszków ziemnych (3%), surowych jajek (8,9%) i sezamu (0,8%)¹⁹. Ogólna częstość występowania alergii pokarmowych w tym badaniu wyniosła 11%, co plasuje Australię jako kraj o najwyższych wskaźnikach alergii pokarmowych na świecie.

Inne australijskie populacyjne badanie kohortowe z wykorzystaniem białka jajka kurzego w stanie surowym wykazało częstość alergii na jajka wynoszącą 9,5% w wieku jednego roku i 1,2% w wieku czterech lat²⁰. Te dramatycznie wysokie wskaźniki u najmłodszych dzieci, które następnie znacząco spadają z wiekiem, sugerują, że większość dzieci rozwija tolerancję, ale początkowa częstość sensytyzacji jest wyjątkowo wysoka.

Kraje rozwijające się – nowe trendy

Przez długi czas uważano, że alergie pokarmowe są rzadkie w krajach rozwijających się. Jednak najnowsze badania dostarczają coraz więcej dowodów na wzrost częstości występowania również w tych regionach¹³²¹.

Częstość występowania potwierdzonej próbą prowokacyjną alergii pokarmowej w krajach rozwijających się jest obecnie zgłaszana na poziomach podobnych do tych w krajach zachodnich. W Chinach i Afryce odnotowano wskaźniki porównywalne z krajami zachodnimi²¹. W Tajlandii częstość występowania wynosi 1% u dzieci w wieku 3-7 lat, podczas gdy w Chinach 3,8% u rocznych dzieci i 7,7% u dwuletnich¹³.

Czynniki wpływające na różnice regionalne

Różnice w częstości występowania alergii na jajka między regionami wynikają z kompleksu czynników genetycznych, środowiskowych i kulturowych. Pokarm wywołujący alergie różni się w zależności od praktyk żywieniowych – podczas gdy w USA wysokie są alergie na orzeszki ziemne i orzechy, w niektórych regionach Hiszpanii i Portugalii częstsze są reakcje na ryby i skorupiaki, w Izraelu na sezam, a we Francji na musztardę¹⁵.

Głównym czynnikiem ryzyka identyfikowanym w latynoamerykańskich kohortach urodzeniowych był rodzinny wywiad w kierunku atopii oraz wczesne odstawienie od piersi, szczególnie z wprowadzeniem mleka i jajek²². W Brazylii sensytyzacja pokarmowa jest podobna we wszystkich pięciu regionach kraju, ale różni się w zależności od wieku pacjenta²².

Implikacje dla zdrowia publicznego

Zróżnicowanie geograficzne i etniczne w występowaniu alergii na jajka ma istotne implikacje dla planowania strategii zdrowia publicznego. Kraje o wysokich wskaźnikach, takie jak Australia czy Wielka Brytania, wymagają intensywnych programów edukacyjnych i zapewnienia dostępu do specjalistycznej opieki alergologicznej.

Z drugiej strony, kraje rozwijające się, w których obserwuje się wzrostowe trendy, potrzebują przygotowania systemów opieki zdrowotnej na rosnące obciążenie alergią pokarmową. Kluczowe jest również uwzględnienie lokalnych wzorców żywienia przy opracowywaniu wytycznych diagnostycznych i terapeutycznych, ponieważ różne populacje mogą wykazywać odmienne wzorce sensytyzacji pokarmowej.