Embolizacja tętnic macicznych w adenomiozie – nowoczesna terapia

Embolizacja tętnic macicznych (UAE) stanowi przełomową metodę leczenia adenomiozy, oferując pacjentkom skuteczną alternatywę dla radykalnych zabiegów chirurgicznych. Ta minimalnie inwazyjna procedura zyskała uznanie jako bezpieczna i efektywna kosztowo metoda leczenia adenomiozy macicy z obiecującymi wynikami¹. Zabieg wykorzystuje techniki radiologii interwencyjnej do precyzyjnego blokowania dopływu krwi do tkanki adenomiozowej.

Mechanizm działania embolizacji

Embolizacja tętnic macicznych wykorzystuje cewniki przeztętnicze w celu wywołania nekrozy przekraczającej 34% w obrębie tkanek adenomiozowych². Procedura polega na wprowadzeniu małych cząsteczek embolizacyjnych do tętnic macicznych, co skutkuje ograniczeniem przepływu krwi do tkanki adenomiozowej. Podczas gdy prawidłowy mięsień macicy ma ogromną zdolność do rekrutacji uśpionych naczyń krwionośnych w celu przetrwania, tkanka adenomiozowa nie posiada takiej zdolności i w konsekwencji kurczy się i obumiera³.

Mechanizm działania UAE opiera się na różnicach w ukrwieniu między prawidłową tkanką macicy a zmianami adenomiozowymi. Procedura powoduje niedokrwienną martwicę w zmianach adenomiozowych, prowadząc do zmniejszenia rozmiarów macicy i ustąpienia objawów⁴. Efekt terapeutyczny UAE jest trwały, ponieważ tkanka adenomiozowa po zablokowaniu dopływu krwi nie ma możliwości regeneracji.

Przebieg procedury embolizacji

Embolizacja tętnic macicznych jest przeprowadzana przez doświadczonego radiologa interwencyjnego w warunkach ambulatoryjnych. Procedura rozpoczyna się od wprowadzenia cienkiej rurki (cewnika) do tętnicy udowej w pachwinie pod kontrolą rentgenowską. Cewnik jest następnie prowadzony przez naczynia krwionośne do lewej i prawej tętnicy macicznej³.

Podczas zabiegu małe cząsteczki są wstrzykiwane w celu ograniczenia przepływu krwi do macicy. Procedura trwa średnio od 45 minut do godziny⁵. Zabieg jest wykonywany pod znieczuleniem miejscowym i lekką sedacją, co zapewnia komfort pacjentki podczas procedury³. Po zabiegu pacjentka może wymagać jednodniowej hospitalizacji w celu obserwacji.

Skuteczność embolizacji tętnic macicznych

Badania kliniczne potwierdzają wysoką skuteczność UAE w leczeniu adenomiozy. Meta-analiza obejmująca 1049 pacjentek z 30 badań wykazała znaczną poprawę objawów u 83,1% pacjentek leczonych za pomocą UAE⁴. Dodatkowo, 82% pacjentek w 7-letnim badaniu obserwacyjnym było w stanie uniknąć histerektomii⁶.

Najnowsze badania nad embolizacją tętnic macicznych w leczeniu adenomiozy pokazują, że jest to obiecująca metoda leczenia powiązanych objawów – 75% pacjentek zgłosiło doświadczanie ogólnej ulgi w objawach⁵. Pacjentki po UAE zgłaszają znaczną poprawę w zakresie dysmenorrhei, uczucia ciężkości w miednicy oraz częstomoczu⁷.

Wskazania i przeciwwskazania

Embolizacja tętnic macicznych może być oferowana gdy objawy się nasilają, a leczenie farmakologiczne zawodzi. Stanowi także alternatywę dla histerektomii – procedury chirurgicznej polegającej na usunięciu macicy⁵. UAE jest szczególnie wartościową opcją dla pacjentek, które chcą uniknąć histerektomii i preferują minimalnie inwazyjną technikę z krótkim pobytem w szpitalu⁸.

Obecne wytyczne American College of Obstetrics and Gynecology oraz Society of Interventional Radiology nadal uważają pragnienie przyszłej płodności za względne przeciwwskazanie do UAE, jednak sprzeczne doniesienia dotyczące wpływu UAE na płodność nadal pozostawiają miejsce na debatę⁹. Zdolność do zachowania płodności będzie jednym z głównych czynników determinujących, czy UAE może zastąpić histerektomię w leczeniu adenomiozy¹.

Bezpieczeństwo i powikłania

Embolizacja tętnic macicznych w leczeniu adenomiozy jest procedurą minimalnie inwazyjną, dlatego ryzyko powikłań jest bardzo niskie⁵. Procedura praktycznie nie wiąże się z utratą krwi ani ryzykiem transfuzji krwi¹⁰. W przeciwieństwie do operacji chirurgicznych, po UAE praktycznie nie dochodzi do powstawania zrostów czy blizn¹⁰.

Rekonwalescencja po UAE jest krótsza niż po histerektomii lub otwartej operacji. Większość kobiet może wrócić do lekkich czynności w ciągu kilku dni, a większość pacjentek jest w stanie powrócić do normalnych czynności w ciągu tygodnia¹¹. Jeśli główną dolegliwością był silny ból i nadmierne krwawienie z pochwy, 90-95% przypadków doświadcza ustąpienia objawów w ciągu 24 godzin¹⁰.

Kwalifikacja do zabiegu

Przed rozważeniem UAE w leczeniu adenomiozy wszyscy pacjenci przechodzą konsultację przedprocedurową, która pozwala na przegląd symptomatologii, badanie fizykalne i obrazowanie⁸. Embolizacja może być stosowana zarówno w przypadku ogniskowej, jak i rozlanej adenomiozy¹¹. Procedura jest szczególnie skuteczna, gdy adenomioza współwystępuje z mięśniakami macicy, ponieważ UAE leczy oba schorzenia jednocześnie¹¹.

UAE oferuje korzystne krótkoterminowe wyniki dla pacjentek z adenomiozą, ale potrzebne są dalsze randomizowane badania kontrolowane w celu określenia, czy ustąpienie objawów jest trwałe i zbadania wpływu na płodność⁸. Przyszłe randomizowane badania kliniczne powinny ocenić, czy UAE powinno być oferowane kobietom, u których leczenie zachowawcze adenomiozy zawiodło jako mniej inwazyjna alternatywa dla histerektomii¹².

Długoterminowe efekty i monitorowanie

Długoterminowe badania obserwacyjne pokazują utrzymującą się skuteczność UAE w leczeniu adenomiozy. Obecna literatura autorstwa Dueholm i Bruijn i współpracowników pokazuje do 67% długoterminowy (40-miesięczny) sukces leczenia i do 72% wskaźnik zadowolenia pacjentek². Ogólnie UAE wykazuje korzystne wyniki kliniczne, jednak nadal brakuje randomizowanych badań kontrolowanych².

Emocjonalnie, finansowo i fizycznie embolizacja może mieć ogólną przewagę nad innymi procedurami dla pacjentki, ponieważ macica nie jest usuwana¹⁰. To, czy UAE może zastąpić histerektomię, będzie w dużej mierze zależało od wyników trwającego badania QUESTA i innych randomizowanych badań porównujących wyniki dotyczące płodności wśród minimalnie inwazyjnych terapii⁹.