Dowiedz się więcej:

Cukrzyca

Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych, których cechą wspólną jest podwyższony poziom glukozy we krwi. Wyróżnia się cukrzycę typu 1, która jest chorobą autoimmunologiczną i której objawy pojawiają się gwałtownie, a także cukrzycę typu 2, która jest zazwyczaj wynikiem otyłości, a jej objawy rozwijają się powoli.

Cukrzyca typu 1 to choroba, w której trzustka nie produkuje wystarczającej ilości insuliny, hormonu regulującego poziom cukru we krwi. Bez insuliny, cukier gromadzi się we krwi, co może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.

Cukrzyca typu 2 jest chorobą, wynikającą z upośledzenia wydzielania insuliny przez trzustkę, bądź oporności na działanie insuliny, wynikającej m.in. z otyłości lub czynników genetycznych. Jest chorobą postępującą. Zwykle dotyczy osób w starszym wieku.

Przyczyny

Do najważniejszych przyczyn cukrzycy zaliczane są:
- złe nawyki żywieniowe,
- nadwaga i otyłość,
- nadciśnienie tętnicze,
- stres,
- zespół Cushinga,
- mała ilość snu.

Jeśli w rodzinie zdarzały się przypadki zachorowań, automatycznie zwiększa się ryzyko zachorowania. Czynnikiem ryzyka jest także płeć i wiek — ryzyko cukrzycy rośnie wraz z wiekiem i u kobiet, i u mężczyzn, natomiast kobiety są bardziej narażone na cukrzycę typu 2.

Dokładna przyczyna zachorowania na cukrzycę typu 1 nie jest znana, ale sądzi się, że układ odpornościowy atakuje przez pomyłkę komórki trzustki, które produkują insulinę. Często zaczyna się w dzieciństwie. Geny mogą również odgrywać rolę, a zakażenie wirusem może również wywołać tę chorobę.

Objawy

Najważniejszym objawem cukrzycy jest wysoki poziom glukozy we krwi.

Bez względu na rodzaj cukrzycy (jej typy omawiane są poniżej), objawy są do siebie dość podobne i zwykle grupuje się je w zależności od tego, czy mamy do czynienia z cukrzycą zależną od insuliny, czy też nie.

Objawy cukrzycy typu 1 (insulinozależnej):
- duże pragnienie,
- częste oddawanie moczu,
- spory apetyt i utrata wagi,
- ogólne osłabienie,
- senność,
- zamazane lub podwójne widzenie.

Objawy cukrzycy typu 2 (insulinoniezależnej):
- duże pragnienie i częste oddawanie moczu (choć nie tak nasilone, jak w cukrzycy typu I),
- chudnięcie, mimo normalnego apetytu i diety,
- nieostre widzenie,
- drażliwość, apatia,
- zmęczenie i senność,
- łatwe powstawanie siniaków i wolniejsze gojenie się ran,
- nawracające zapalenia skóry, zapalenia dziąseł lub zapalenia pęcherza moczowego,
- sucha skóra,
- świąd skóry,
- mrowienie lub przejściowa utrata czucia w stopach,
- u mężczyzn — zaburzenia erekcji,
- u kobiet – przewlekłe zapalenia pochwy.

Diagnoza

Kryteria diagnostyczne tej choroby to:

- stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej (czyli krwi pobieranej w laboratorium, a niebadanej glukometrem) na czczo przekroczy 126 mg/dl w dwóch niezależnych badaniach laboratoryjnych cukrzycy;
- występują symptomy cukrzycy oraz w przygodnym (nie na czczo) badaniu glukozy we krwi żylnej jej poziom przekroczył 200 mg/dl;
- test doustnego obciążenia glukozą (OGTT) wskazuje wartość glukozy wyższą niż 200 mg/dl po dwóch godzinach od wypicia roztworu glukozy, gdy wynosi 140-199 mg/dl jest to stan przedcukrzycowy.

Leczenie

Do metod leczenia cukrzycy można wliczyć:
- odpowiednią dietę,
- wysiłek fizyczny,
- leczenie farmakologiczne,
- edukacja terapeutyczna.

Celem leczenia cukrzycy jest osiągnięcie normoglikemii, tzn. stężenia glukozy we krwi jak najbardziej zbliżonego do wartości prawidłowych. Cel ten osiąga się za pomocą insuliny lub leków doustnych.

Leczenie cukrzycy typu 1 wymaga codziennych zastrzyków insuliny. Insulina to hormon, który pomaga naszemu ciału przetworzyć cukier z jedzenia na energię. Osoby z cukrzycą typu 1 nie produkują insuliny, dlatego muszą ją dostarczać z zewnątrz. Insulina może być podawana za pomocą zastrzyku lub specjalnej pompy. Ważne jest również zdrowe odżywianie i regularna aktywność fizyczna, aby pomóc kontrolować poziom cukru we krwi. Brak leczenia może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.

Zapobieganie

Możliwości zapobiegania cukrzycy zależą od jej rodzaju. Cukrzyca typu I może mieć uwarunkowania genetyczne, a więc osoby, u których w rodzinie zdarzały się zachorowania na ten typ cukrzycy, powinny kontrolować poziom glukozy przynajmniej raz do roku.

Istotne znaczenie w zapobieganiu obu typom cukrzycy ma waga ciała oraz aktywność fizyczna. Utrzymywanie prawidłowej wagi ciała może pomóc w profilaktyce cukrzycy typu II. Aktywność fizyczna powinna obejmować ćwiczenia fizyczne co najmniej 3 razy w tygodniu po 30 minut.

U wszystkich osób w wieku powyżej 45. roku życia wskazane jest wykonywanie tzw. badań przesiewowych, czyli oznaczania poziomu glukozy na czczo przynajmniej raz do roku.

Badania powinny też obejmować osoby młodsze z grupy zwiększonego ryzyka rozwoju cukrzycy, a więc – z nadwagą, otyłością, nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami gospodarki lipidowej oraz dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku cukrzycy.