Epidemiologia pęcherzy – częstość występowania i czynniki ryzyka

Pęcherze stanowią heterogenną grupę zmian skórnych o różnorodnej epidemiologii, zależnej od mechanizmu ich powstawania. Częstość ich występowania waha się znacząco – od powszechnych pęcherzy wywołanych tarciem po rzadkie choroby genetyczne dotykające pojedynczych osób na milion populacji¹.

Pęcherze wywołane tarciem – najczęstsza forma

Pęcherze tarciowe należą do najczęściej występujących zmian skórnych, szczególnie w populacjach aktywnych fizycznie. Podczas pierwszej wojny w Iraku prevalencja pęcherzy stóp wśród amerykańskich żołnierzy wynosiła 33%, z czego 11% wymagało opieki medycznej². Dane te pokazują, jak powszechny jest ten problem w grupach narażonych na intensywną aktywność fizyczną.

W badaniach nad ultramaratonami we Francji 29% biegaczy zgłosiło pęcherze po zakończeniu biegu, mimo że 61% stosowało metody prewencyjne przed startem³. Te statystyki podkreślają, że nawet przy świadomym podejściu do profilaktyki, pęcherze pozostają częstym problemem wśród sportowców wytrzymałościowych.

Choroby autoimmunologiczne z pęcherzami

Pemfigoid pęcherzowy, najczęstsza autoimmunologiczna choroba pęcherzowa, wykazuje specyficzny profil epidemiologiczny. W Europie uznawany jest za najczęstszą chorobę pęcherzową podnaskórkową. Częstość występowania w różnych krajach europejskich wynosi 6,6 przypadków na milion mieszkańców rocznie we Francji i Niemczech⁴. W Wielkiej Brytanii odnotowano incydencję na poziomie 4,3 przypadków na 100 000 osób rocznie⁴.

Choroba dotyka przede wszystkim osoby starsze – szczyt zachorowań przypada na piątą do siódmą dekadę życia, ze średnim wiekiem zachorowania wynoszącym 65 lat⁴. Nie obserwuje się różnic w częstości występowania między płciami ani preferencji rasowych⁴.

W Anglii przeprowadzone badania populacyjne wykazały, że każdego roku około 8 osób na 100 000 otrzymuje po raz pierwszy diagnozę pemfigoidu pęcherzowego. Liczba ta wykazuje tendencję wzrostową w ciągu ostatnich dwóch dekad⁵. W 2017 roku około 50 na 100 000 dorosłych żyło z tą chorobą⁵ Zobacz więcej: Pemfigoid pęcherzowy - szczegółowa epidemiologia i trendy.

Rzadkie choroby genetyczne

Epidermolysis bullosa (EB) należy do rzadkich chorób genetycznych charakteryzujących się tworzeniem pęcherzy. Szacuje się, że 20 na milion żywych urodzeń otrzymuje diagnozę EB, a 9 na milion osób w populacji ogólnej cierpi na tę chorobę⁶.

Wśród różnych typów EB, epidermolysis bullosa simplex (EBS) stanowi około 92% przypadków, dystroficzna epidermolysis bullosa (DEB) – 5%, złączowa epidermolysis bullosa (JEB) – 1%, a 2% przypadków pozostaje niesklasyfikowanych⁶. Choroba występuje we wszystkich grupach rasowych i etnicznych, dotykając równie często obie płcie⁶.

Złączowa epidermolysis bullosa, jeden z najcięższych typów, dotyka około 3 na milion osób rocznie w Stanach Zjednoczonych⁷. Łączna prevalencja dystroficznej epidermolysis bullosa szacowana jest na 3,3 na milion osób⁸.

Czynniki demograficzne i ryzyka

Analiza czynników demograficznych pokazuje różne wzorce występowania pęcherzy w zależności od ich etiologii. W przypadku pęcherzy tarciowych, kobiety w wieku 26-34 lat, które nie mogły właściwie „rozchodzić” swoich butów i miały historię wcześniejszych pęcherzy, były najbardziej narażone na ich rozwój wśród amerykańskich żołnierzy².

Badania przeprowadzone wśród pielgrzymów Arbaeen wykazały, że kobiety są bardziej narażone na rozwój pęcherzy stóp. Typ obuwia i przebyta odległość były istotnie związane z liczbą pęcherzy⁹. Nie stwierdzono natomiast związku między chorobami towarzyszącymi takimi jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroby sercowo-naczyniowe czy zaburzenia tarczycy a ryzykiem powstania pęcherzy stóp⁹.

Wpływ na śmiertelność i jakość życia

Niektóre typy pęcherzy, szczególnie te związane z chorobami autoimmunologicznymi, mają znaczący wpływ na śmiertelność. Osoby z pemfigoidem pęcherzowym charakteryzują się trzykrotnie wyższym ryzykiem zgonu w ciągu pierwszych dwóch lat po diagnozie w porównaniu z osobami bez tej choroby. Po tym okresie ryzyko pozostaje o 50% wyższe⁵ Zobacz więcej: Rzadkie choroby genetyczne z pęcherzami - epidemiologia i rokowanie.

W Sudanie szacunkowa roczna liczba przypadków autoimmunologicznych chorób pęcherzowych wynosiła 57,7 przypadków rocznie, co odpowiadało 1,3 na 100 000 populacji rocznie. Wskaźnik ten był wyższy niż w Malezji, Chinach, Kuwejcie, Niemczech, Rumunii i Tunezji¹⁰.

Trendy i perspektywy epidemiologiczne

Obserwowane trendy epidemiologiczne wskazują na powolny wzrost częstości diagnozowania pemfigoidu pęcherzowego w ciągu ostatnich dwóch dekad⁵. Może to wynikać z lepszej świadomości lekarzy, dostępności diagnostyki oraz starzenia się populacji.

W kontekście pęcherzy sportowych, wzrost popularności sportu wytrzymałościowego i aktywności fizycznej może przyczyniać się do utrzymywania się wysokiej częstości występowania pęcherzy tarciowych. Jednocześnie rozwój metod prewencyjnych i lepsze zrozumienie czynników ryzyka mogą w przyszłości przyczynić się do redukcji tego problemu.