Cyprofloksacyna

Cyprofloksacyna jest substancją czynną należącą do grupy fluorochinolonów, która wykazuje działanie przeciwbakteryjne. Działa poprzez hamowanie aktywności enzymów bakteryjnych, takich jak topoizomeraza II (gyraza DNA) i topoizomeraza IV, które są niezbędne do replikacji, transkrypcji i naprawy DNA bakterii. Dzięki temu cyprofloksacyna jest skuteczna w zwalczaniu wielu różnych szczepów bakterii, w tym zarówno Gram-ujemnych, jak i niektórych Gram-dodatnich. Substancja ta jest dostępna w różnych postaciach farmaceutycznych, co pozwala na jej stosowanie w leczeniu różnych rodzajów zakażeń.

Mechanizm działania

Cyprofloksacyna działa bakteriobójczo, co oznacza, że zabija bakterie, a nie tylko hamuje ich wzrost. Mechanizm działania tej substancji polega na hamowaniu topoizomerazy II i IV, co prowadzi do zakłócenia struktury DNA bakterii. W wyniku tego procesu bakterie nie są w stanie się dzielić ani namnażać, co skutkuje ich śmiercią. Wchłanianie cyprofloksacyny następuje szybko po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 1-2 godzin. Całkowita dostępność biologiczna wynosi około 70-80%. Substancja ta charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji, co oznacza, że dobrze przenika do tkanek, takich jak płuca, nerki, wątroba i prostata. Cyprofloksacyna jest metabolizowana w wątrobie, a jej eliminacja następuje głównie przez nerki w postaci niezmienionej, co sprawia, że jest skuteczna w leczeniu zakażeń układu moczowego. Cyprofloksacyna ma również właściwości przeciwdrobnoustrojowe, które mogą być ograniczone przez rozwijającą się oporność bakterii na ten antybiotyk. Oporność na cyprofloksacynę może rozwijać się w wyniku mutacji w genach kodujących docelowe miejsca działania leku, a także przez zmiany w barierach przepuszczalności bakterii.

Najważniejsze postacie leku, w jakich występuje cyprofloksacyna

Cyprofloksacyna występuje w różnych postaciach farmaceutycznych, w tym:

• Tabletki powlekane
• Roztwór do infuzji
• Krople do oczu
• Maść do oczu
• Krople do uszu

Wskazania do stosowania

Wskazania do stosowania cyprofloksacyny różnią się w zależności od postaci leku. Poniżej przedstawiono typowe wskazania dla każdej postaci:

Tabletki powlekane

• Zakażenia dolnych dróg oddechowych
• Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego
• Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek
• Niepowikłane ostre zapalenie pęcherza moczowego
• Bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego
• Rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej
• Zakażenia układu pokarmowego (np. biegunka podróżnych)
• Zakażenia skóry i tkanek miękkich
• Płucna postać wąglika

Roztwór do infuzji

• Ciężkie zakażenia dolnych dróg oddechowych
• Powikłane zakażenia układu moczowego
• Bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego
• Zakażenia narządów płciowych
• Zakażenia układu pokarmowego

Krople do oczu

• Owrzodzenia rogówki
• Powierzchniowe zakażenia oka

Maść do oczu

• Powierzchniowe zakażenia oka

Krople do uszu

• Zakażenia ucha zewnętrznego

Dawkowanie

Dawkowanie cyprofloksacyny jest uzależnione od postaci leku oraz ciężkości zakażenia. Poniżej przedstawiono typowe dawkowanie dla różnych postaci:

Tabletki powlekane

• Zakażenia dolnych dróg oddechowych: 500 mg 2 razy na dobę przez 7-14 dni
• Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek: 500 mg 2 razy na dobę przez 7 dni
• Niepowikłane ostre zapalenie pęcherza moczowego: 250 mg 2 razy na dobę przez 3 dni

Roztwór do infuzji

• Zakażenia dolnych dróg oddechowych: 400 mg 2 razy na dobę przez 7-14 dni
• Powikłane zakażenia układu moczowego: 400 mg 2 razy na dobę przez 7-21 dni

Krople do oczu

• Owrzodzenia rogówki: 2 krople co 15 minut przez pierwsze 6 godzin, następnie co 30 minut przez 24 godziny

Maść do oczu

• Powierzchniowe zakażenia oka: 1,25 cm maści co 3 razy na dobę przez 5 dni

Krople do uszu

• Zakażenia ucha zewnętrznego: 2-3 krople do ucha 2 razy na dobę przez 7-14 dni

Typowe działania niepożądane

Działania niepożądane cyprofloksacyny mogą obejmować:

• Nudności
• Biegunka
• Bóle głowy
• Zawroty głowy
• Reakcje alergiczne, w tym anafilaksja
• Zapalenie ścięgien i zerwanie ścięgien (szczególnie Achillesa)

Najbardziej niebezpieczne działania niepożądane to reakcje anafilaktyczne, które mogą stanowić zagrożenie życia.

Przeciwwskazania

Cyprofloksacyna jest przeciwwskazana w następujących przypadkach:

• Nadwrażliwość na substancję czynną lub inne chinolony
• Jednoczesne podawanie cyprofloksacyny i tyzanidyny

Zaleca się również ostrożność u pacjentów z wywiadem chorób serca, zaburzeniami układu nerwowego oraz u osób starszych.

Bezpieczeństwo w ciąży i podczas karmienia piersią

Cyprofloksacyna nie jest zalecana do stosowania w czasie ciąży, ponieważ może wpływać na rozwój chrząstek stawowych u płodu. Stosowanie cyprofloksacyny w okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane, ponieważ substancja ta przenika do mleka matki i może wpływać na rozwój dziecka.

Bezpieczeństwo w kontekście prowadzenia pojazdów

Cyprofloksacyna może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn z powodu potencjalnych działań niepożądanych, takich jak zawroty głowy i senność. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas prowadzenia pojazdów do czasu ustalenia, jak lek wpływa na pacjenta.

Najważniejsze interakcje

Cyprofloksacyna może wchodzić w interakcje z innymi lekami, co może prowadzić do zwiększenia ich stężenia w osoczu i nasilenia działań niepożądanych. Najważniejsze interakcje to:

• Jednoczesne stosowanie z tyzanidyną - przeciwwskazane
• Wzrost stężenia teofiliny, klozapiny, ropinirolu - wymagana kontrola stężenia
• Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi - zwiększone ryzyko krwawienia
• Zmniejszenie wchłaniania cyprofloksacyny przy jednoczesnym podawaniu z produktami zawierającymi kationy wielowartościowe (np. wapń, magnez)

Objawy przedawkowania oraz procedura postępowania w przypadku przedawkowania

Objawy przedawkowania cyprofloksacyny mogą obejmować:

• Zawroty głowy
• Drgawki
• Ból głowy
• Zmiany w funkcji nerek

W przypadku przedawkowania należy podjąć leczenie objawowe, monitorować czynność nerek oraz kontrolować zapis EKG, ponieważ może wystąpić wydłużenie odstępu QT. Ważne jest również nawodnienie pacjenta, aby zapobiec powstawaniu kryształów w moczu.