Wigabatryna – porównanie substancji czynnych

Wigabatryna, gabapentyna i pregabalina to leki przeciwpadaczkowe o odmiennych zastosowaniach i profilu bezpieczeństwa. Różnią się wskazaniami, działaniem oraz bezpieczeństwem stosowania w różnych grupach pacjentów.

Wigabatryna, gabapentyna i pregabalina – co je łączy?

Wigabatryna, gabapentyna oraz pregabalina to substancje czynne należące do grupy leków przeciwpadaczkowych. Ich głównym celem jest kontrolowanie napadów padaczkowych, choć każda z nich może być stosowana także w innych schorzeniach, takich jak ból neuropatyczny czy zaburzenia lękowe¹²³. Wszystkie trzy leki działają na układ nerwowy, wpływając na przekazywanie sygnałów w mózgu. Są stosowane doustnie i dostępne w różnych postaciach – od tabletek, przez kapsułki, po granulaty do sporządzania roztworu⁴⁵⁶.

• Wspólna grupa terapeutyczna – leki przeciwpadaczkowe¹²³.
• Wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego⁷⁸⁹.
• Podawane doustnie, dostępne w różnych formach⁴⁵⁶.

Kiedy stosuje się te leki? Porównanie wskazań

Wigabatryna jest stosowana głównie jako lek wspomagający w leczeniu napadów padaczkowych opornych na inne terapie, a także jako monoterapia w szczególnym typie padaczki u niemowląt, czyli zespole Westa¹. Gabapentyna i pregabalina mają szersze zastosowanie – oprócz leczenia padaczki, są używane także w terapii bólu neuropatycznego (czyli bólu wynikającego z uszkodzenia nerwów), a pregabalina znajduje zastosowanie również w leczeniu uogólnionych zaburzeń lękowych u dorosłych²³.

• Wigabatryna: napady częściowe oporne na leczenie (jako lek dodatkowy), zespół Westa u niemowląt¹.
• Gabapentyna: padaczka (napady częściowe – monoterapia lub leczenie wspomagające), ból neuropatyczny².
• Pregabalina: padaczka (leczenie wspomagające), ból neuropatyczny, uogólnione zaburzenia lękowe u dorosłych³.

Pod względem grup wiekowych, wigabatryna może być stosowana już u niemowląt, gabapentyna jest zalecana u dzieci powyżej 6. roku życia, a pregabalina nie ma potwierdzonej skuteczności i bezpieczeństwa u dzieci poniżej 12 lat¹⁰¹¹¹².

Jak działają na organizm? Mechanizm działania i losy w organizmie

Wigabatryna działa poprzez zwiększenie poziomu GABA, czyli głównego neuroprzekaźnika hamującego w mózgu. Hamuje enzym odpowiedzialny za rozkład GABA, przez co wzrasta jego ilość i zmniejsza się pobudliwość komórek nerwowych⁷. Gabapentyna i pregabalina natomiast, choć ich budowa chemiczna przypomina GABA, działają inaczej – wiążą się z określonymi kanałami wapniowymi w komórkach nerwowych, co prowadzi do zmniejszenia nadmiernego pobudzenia nerwów⁸⁹.

• Wigabatryna: zwiększa stężenie GABA, bezpośrednio wpływając na układ hamujący w mózgu⁷.
• Gabapentyna i pregabalina: blokują określone kanały wapniowe, co prowadzi do zmniejszenia nadmiernego przekazywania sygnałów nerwowych⁸⁹.

Pod względem farmakokinetyki, wigabatryna jest szybko wchłaniana i wydalana głównie przez nerki, jej działanie zależy bardziej od tempa odbudowy enzymu, który blokuje, niż od stężenia leku we krwi¹³. Gabapentyna i pregabalina są także wydalane przez nerki, ale różnią się wchłanianiem i czasem działania – pregabalina wchłania się szybciej i osiąga wyższe stężenie w organizmie¹⁴¹⁵.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co różni te leki?

Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane w przypadku nadwrażliwości na dany lek lub jego składniki¹⁶¹⁷¹⁸. Jednak wigabatryna ma szczególne ograniczenia – może powodować nieodwracalne uszkodzenie pola widzenia (zawężenie widzenia), co nie jest typowe dla gabapentyny i pregabaliny¹⁹. Z tego powodu wymaga regularnych kontroli okulistycznych, a jej stosowanie jest zarezerwowane dla przypadków, gdy inne leki zawodzą²⁰.

• Wigabatryna: ryzyko nieodwracalnych ubytków pola widzenia, konieczność systematycznych badań okulistycznych¹⁹.
• Gabapentyna: może powodować senność, zawroty głowy, reakcje alergiczne, w rzadkich przypadkach reakcje skórne lub myśli samobójcze²¹.
• Pregabalina: może powodować senność, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, a także zwiększać ryzyko uzależnienia lub nadużywania leku²².

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami pracy nerek – wszystkie trzy leki są wydalane głównie przez nerki, a dawki muszą być odpowiednio zmniejszane w przypadku ich niewydolności²³²⁴¹².

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Stosowanie wigabatryny w ciąży jest możliwe tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przeważają nad ryzykiem dla dziecka, a dane na temat bezpieczeństwa są bardzo ograniczone²⁵. Gabapentyna może być stosowana w ciąży tylko w uzasadnionych przypadkach, a badania nie wykazały wyraźnego wzrostu ryzyka poważnych wad wrodzonych, choć pewne zagrożenia istnieją²⁶. Pregabalina natomiast nie powinna być stosowana w ciąży, chyba że nie ma innej możliwości leczenia, gdyż badania wykazały nieco wyższe ryzyko poważnych wad wrodzonych u dzieci narażonych na ten lek w pierwszym trymestrze ciąży²⁷.

• Wigabatryna i gabapentyna mogą być stosowane podczas karmienia piersią tylko wtedy, gdy jest to konieczne, bo obie przenikają do mleka matki²⁸²⁶.
• Pregabalina przenika do mleka i nie zaleca się jej stosowania u kobiet karmiących piersią²⁹.
• U osób starszych i pacjentów z niewydolnością nerek wszystkie leki wymagają ostrożności i dostosowania dawki²³²⁴¹².

Porównanie najważniejszych cech – tabela

Wigabatryna, gabapentyna i pregabalina – wybór leku zależy od potrzeb pacjenta

Wigabatryna, gabapentyna i pregabalina to leki o podobnym działaniu przeciwpadaczkowym, ale różnią się wskazaniami, mechanizmem działania oraz profilem bezpieczeństwa. Wigabatryna zarezerwowana jest głównie dla trudnych przypadków padaczki i wymaga regularnych kontroli okulistycznych. Gabapentyna i pregabalina mają szersze zastosowanie, szczególnie w leczeniu bólu neuropatycznego, ale różnią się bezpieczeństwem stosowania w ciąży, u dzieci oraz wśród osób prowadzących pojazdy. Ostateczny wybór leku powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta, biorąc pod uwagę możliwe przeciwwskazania i profil bezpieczeństwa¹²³.