Czym jest walgancyklowir i kiedy należy rozważyć przeciwwskazania?
Walgancyklowir (Valganciclovirum) to lek przeciwwirusowy z grupy nukleozydów, który po podaniu w organizmie przekształca się w gancyklowir. Stosowany jest przede wszystkim w leczeniu i zapobieganiu zakażeniom wirusem cytomegalii (CMV) u dorosłych i dzieci, zwłaszcza u osób po przeszczepach narządów lub z zespołem nabytego niedoboru odporności (AIDS)12.
Walgancyklowir działa poprzez hamowanie namnażania wirusów, ale ze względu na swój silny wpływ na organizm, może być przeciwwskazany w określonych sytuacjach.
Przeciwwskazania można podzielić na bezwzględne (całkowicie wykluczające stosowanie leku), względne (lek można stosować tylko w wyjątkowych przypadkach) oraz sytuacje wymagające zachowania szczególnej ostrożności, gdy terapia jest możliwa, ale wymaga indywidualnej oceny ryzyka34.
Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować walgancyklowiru?
- Nadwrażliwość na walgancyklowir lub gancyklowir – nie należy stosować leku u osób, u których wcześniej wystąpiła reakcja alergiczna na te substancje, gdyż może to prowadzić do ciężkich reakcji uczuleniowych, takich jak wysypka, obrzęk, trudności w oddychaniu czy wstrząs anafilaktyczny34.
- Nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą – osoby uczulone na składniki pomocnicze obecne w preparacie nie powinny go stosować, ponieważ istnieje ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych34.
- Karmienie piersią – walgancyklowir jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią, ponieważ przenika do mleka i może zaszkodzić dziecku34.
Przeciwwskazania względne – kiedy stosowanie walgancyklowiru wymaga szczególnej ostrożności?
Istnieją sytuacje, w których walgancyklowir może być używany tylko po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka przez lekarza:
- Zaburzenia czynności nerek – konieczna jest zmiana dawkowania w zależności od wydolności nerek, a u pacjentów poddawanych hemodializie nie wolno stosować tabletek walgancyklowiru, gdyż odpowiednia dawka jest mniejsza niż zawarta w jednej tabletce78.
- Stosowanie z niektórymi lekami – nie zaleca się jednoczesnego podawania walgancyklowiru z imipenem i cylastatyną, gdyż może dojść do wystąpienia drgawek. Takie połączenie dopuszcza się wyłącznie w uzasadnionych przypadkach7.
- Pacjenci z wcześniejszym niedoborem krwinek lub po przebytym polekowym niedoborze krwinek – osoby z taką historią wymagają szczególnie uważnej kontroli podczas terapii9.
- Osoby poddawane radioterapii – ryzyko nasilenia działań niepożądanych ze strony układu krwiotwórczego jest wyższe, dlatego leczenie należy prowadzić z zachowaniem ostrożności9.
Zachowaj szczególną ostrożność podczas stosowania walgancyklowiru
Niektóre sytuacje nie stanowią przeciwwskazania do stosowania walgancyklowiru, ale wymagają szczególnej uwagi i częstszych kontroli:
- Nadwrażliwość krzyżowa – osoby uczulone na acyklowir lub pencyklowir (lub ich proleki: walacyklowir, famcyklowir) mogą być również uczulone na walgancyklowir. W takim przypadku lek można zastosować tylko po rozważeniu ryzyka i pod ścisłą obserwacją1011.
- Ryzyko działania mutagennego, teratogennego i rakotwórczego – przed rozpoczęciem leczenia pacjent powinien być poinformowany o możliwości szkodliwego wpływu na płód, możliwość rozwoju wad wrodzonych i nowotworów, a także na płodność. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia i przez 30 dni po zakończeniu, a mężczyźni przez 90 dni12116.
- Możliwość zahamowania czynności szpiku – w trakcie terapii może dojść do ciężkich zaburzeń krwi, dlatego wymagane są regularne badania krwi. Jeśli rozwinie się ciężka leukopenia, neutropenia, niedokrwistość lub małopłytkowość, konieczne może być zastosowanie czynników krwiotwórczych lub przerwanie leczenia569.
- Dzieci i osoby starsze – u tych pacjentów dawkowanie powinno być ustalane indywidualnie, uwzględniając masę ciała, wiek i czynność nerek1314.
- Walgancyklowir może negatywnie wpływać na płodność, powodować wady wrodzone i mieć działanie rakotwórcze1211.
- Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez 30 dni po jego zakończeniu126.
- Mężczyźni powinni stosować mechaniczne środki antykoncepcyjne podczas leczenia i przez 90 dni po zakończeniu terapii126.
- Lek jest przeciwwskazany podczas karmienia piersią34.
Tabela podsumowująca przeciwwskazania walgancyklowiru
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Nadwrażliwość na walgancyklowir lub gancyklowir | Przeciwwskazane |
| Nadwrażliwość na substancje pomocnicze | Przeciwwskazane |
| Karmienie piersią | Przeciwwskazane |
| Zaburzenia czynności nerek (ciężkie, hemodializa) | Należy zachować ostrożność |
| Stosowanie z imipenem i cylastatyną | Należy zachować ostrożność |
| Wcześniejsze zaburzenia krwiotwórcze lub polekowe niedobory krwinek | Należy zachować ostrożność |
| Radioterapia | Należy zachować ostrożność |
| Nadwrażliwość krzyżowa na acyklowir, pencyklowir lub ich proleki | Należy zachować ostrożność |
| Okres ciąży i planowanie rodziny | Należy zachować ostrożność |
Walgancyklowir – skuteczny, ale nie dla każdego
Walgancyklowir jest bardzo skutecznym lekiem przeciwwirusowym, stosowanym w leczeniu i profilaktyce zakażeń CMV, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością oraz po przeszczepach narządów. Jednak ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych i wpływ na układ krwiotwórczy, płodność oraz rozwój płodu, jego stosowanie jest ściśle ograniczone do określonych sytuacji. Zawsze przed zastosowaniem leku należy dokładnie przeanalizować potencjalne przeciwwskazania i dostosować dawkowanie do indywidualnych potrzeb pacjenta310125411697. W przypadku wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa terapii, niezbędne jest przestrzeganie zaleceń lekarza oraz regularna kontrola parametrów krwi i funkcji nerek.


















