REKLAMA

Waborbaktam, awibaktam i sulbaktam to inhibitory beta-laktamaz stosowane z innymi antybiotykami w leczeniu ciężkich zakażeń. Różnią się wskazaniami, bezpieczeństwem i grupami pacjentów.

Porównywane substancje czynne – wspólne cechy i przynależność do grupy leków

W tej analizie porównujemy waborbaktam z dwoma innymi substancjami czynnymi – awibaktamem i sulbaktamem. Wszystkie należą do grupy tzw. inhibitorów beta-laktamaz, czyli związków, które same nie mają działania przeciwbakteryjnego, ale chronią inne antybiotyki przed rozkładem przez enzymy wytwarzane przez bakterie. W praktyce, każda z tych substancji jest stosowana w połączeniu z określonym antybiotykiem: waborbaktam z meropenemem, awibaktam z ceftazydymem lub aztreonamem, a sulbaktam z cefoperazonem1234.

Ich głównym zadaniem jest umożliwienie skutecznego działania antybiotyku nawet w przypadku bakterii, które potrafią go rozkładać. To sprawia, że te preparaty są wykorzystywane w leczeniu trudnych, często szpitalnych zakażeń, wywołanych przez bakterie oporne na wiele leków5678.

Wskazania terapeutyczne – kiedy stosuje się poszczególne substancje?

Wskazania do stosowania tych substancji są do siebie zbliżone, choć istnieją między nimi pewne różnice. Wszystkie połączenia inhibitorów beta-laktamaz z antybiotykami są wykorzystywane głównie w leczeniu ciężkich zakażeń, takich jak:

Waborbaktam (z meropenemem), awibaktam (z ceftazydymem lub aztreonamem) i sulbaktam (z cefoperazonem) stosuje się również u pacjentów, u których istnieją ograniczone możliwości leczenia z powodu oporności bakterii na inne antybiotyki567.

Jeśli chodzi o wiek pacjentów, to największe ograniczenia dotyczą waborbaktamu i aztreonamu z awibaktamem – są one przeznaczone dla dorosłych910. Połączenie ceftazydymu z awibaktamem można natomiast stosować także u dzieci i młodzieży już od urodzenia, a sulbaktam z cefoperazonem jest dopuszczony do stosowania u dzieci i noworodków, choć z ograniczoną dokumentacją w tej najmłodszej grupie1112.

Ważne: Zakres stosowania inhibitorów beta-laktamaz zależy nie tylko od rodzaju zakażenia, ale także od połączenia z odpowiednim antybiotykiem oraz wieku i stanu pacjenta. Awibaktam z ceftazydymem to opcja dostępna nawet dla noworodków, podczas gdy waborbaktam i aztreonam z awibaktamem są zarejestrowane głównie dla dorosłych. Zawsze należy zwracać uwagę na szczegółowe zalecenia dotyczące stosowania u dzieci.

Mechanizm działania i wpływ na organizm – podobieństwa i różnice

Wszystkie omawiane substancje działają jako inhibitory beta-laktamaz – enzymów wytwarzanych przez niektóre bakterie, które rozkładają antybiotyki beta-laktamowe i czynią je nieskutecznymi. Dzięki połączeniu inhibitora z odpowiednim antybiotykiem możliwe jest skuteczne leczenie nawet tych zakażeń, które wcześniej były trudne do opanowania13141516.

Waborbaktam wykazuje aktywność wobec beta-laktamaz klasy A (np. KPC) i klasy C, ale nie działa na enzymy klasy B (metalo-beta-laktamazy) ani klasy D13. Awibaktam blokuje szeroki zakres enzymów – klasy A, C oraz niektóre klasy D, co sprawia, że połączenie z ceftazydymem lub aztreonamem ma szerokie zastosowanie kliniczne, również w zakażeniach wywołanych przez bakterie produkujące karbapenemazy OXA-481415. Sulbaktam hamuje przede wszystkim beta-laktamazy klasy A, a jego skuteczność w połączeniu z cefoperazonem jest wysoka, choć nie obejmuje wszystkich mechanizmów oporności16.

Właściwości farmakokinetyczne, czyli sposób rozprzestrzeniania się, wydalania i działania leku w organizmie, są zbliżone – wszystkie te substancje są podawane dożylnie i są wydalane głównie przez nerki, choć mogą różnić się okresem półtrwania i szczegółami dystrybucji w organizmie17181920.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co je łączy, a co różni?

Najważniejszym przeciwwskazaniem do stosowania wszystkich omawianych preparatów jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na inne leki z grupy beta-laktamowych antybiotyków, takie jak penicyliny czy cefalosporyny21222324. U osób, które doświadczyły ciężkich reakcji alergicznych na tę grupę leków, nie należy stosować żadnego z tych preparatów.

Wspólne są także ostrzeżenia dotyczące ryzyka wystąpienia ciężkich reakcji skórnych, biegunki związanej z zakażeniem Clostridioides difficile, a także konieczność ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby25262728.

Różnice pojawiają się w szczegółowych zaleceniach – na przykład, w przypadku cefoperazonu z sulbaktamem konieczna jest szczególna ostrożność u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia krwi lub żywionych pozajelitowo, natomiast preparaty z awibaktamem mogą wymagać dostosowania dawki u osób z niewydolnością nerek2930.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Wszystkie omawiane substancje mają ograniczenia dotyczące stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią – mogą być stosowane tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla dziecka31323334.

Stosowanie u dzieci różni się między poszczególnymi preparatami. Awibaktam z ceftazydymem jest dopuszczony dla dzieci już od urodzenia, podczas gdy waborbaktam oraz aztreonam z awibaktamem i meropenemem są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych. Sulbaktam z cefoperazonem można stosować u dzieci i noworodków, ale w tej ostatniej grupie wiekowej doświadczenie kliniczne jest ograniczone11912.

W przypadku osób starszych, zwykle nie ma konieczności dostosowywania dawki ze względu na wiek, jednak u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby konieczne może być indywidualne podejście do dawkowania353637.

Wszystkie omawiane substancje mogą wywoływać działania niepożądane, takie jak bóle głowy, zawroty głowy czy ospałość, które mogą w umiarkowanym stopniu wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn38394041.

Ważne dla pacjentów z chorobami nerek i wątroby:

  • Dawkowanie wszystkich omawianych leków powinno być dostosowane u osób z niewydolnością nerek.
  • W przypadku zaburzeń czynności wątroby, szczególnie istotne jest monitorowanie przyjmowania cefoperazonu z sulbaktamem.
  • Niektóre preparaty wymagają zachowania szczególnej ostrożności i monitorowania czynności nerek i wątroby podczas leczenia.
  • Przyjmowanie tych leków może wiązać się z koniecznością okresowych badań laboratoryjnych.

Tabela porównawcza – główne różnice i podobieństwa

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Waborbaktam (z meropenemem) Powikłane zakażenia układu moczowego, zakażenia jamy brzusznej, szpitalne zapalenie płuc, zakażenia bakteriami Gram-ujemnymi przy ograniczonych opcjach leczenia Nie stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat Nie zaleca się, chyba że korzyści przeważają nad ryzykiem Może powodować ospałość, ból głowy i zawroty głowy – zalecana ostrożność
Awibaktam (z ceftazydymem lub aztreonamem) Powikłane zakażenia jamy brzusznej, zakażenia układu moczowego, szpitalne zapalenie płuc, zakażenia bakteriami Gram-ujemnymi przy ograniczonych opcjach leczenia Można stosować u dzieci od urodzenia (ceftazydym+awibaktam); aztreonam+awibaktam – tylko dorośli Nie zaleca się rutynowego stosowania w ciąży Może powodować zawroty głowy – zalecana ostrożność
Sulbaktam (z cefoperazonem) Zakażenia dróg oddechowych, moczowych, jamy brzusznej, skóry, kości, posocznica, zakażenia ginekologiczne Można stosować u dzieci i noworodków (ograniczone dane dla noworodków) Nie zaleca się, chyba że jest to bezwzględnie konieczne Bardzo małe prawdopodobieństwo wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów

Inhibitory beta-laktamaz w nowoczesnym leczeniu zakażeń – podsumowanie porównania

Waborbaktam, awibaktam i sulbaktam to ważne substancje stosowane w terapii trudnych, często opornych zakażeń bakteryjnych. Ich wspólną cechą jest ochrona antybiotyku przed rozkładem przez enzymy bakteryjne, co znacznie zwiększa skuteczność leczenia. Różnią się jednak zakresem działania, grupami pacjentów, u których mogą być stosowane oraz szczegółowymi przeciwwskazaniami i zaleceniami dotyczącymi bezpieczeństwa. Wybór odpowiedniego preparatu zależy od rodzaju zakażenia, wieku pacjenta, współistniejących chorób oraz dostępności innych opcji terapeutycznych.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się waborbaktam od awibaktamu i sulbaktamu?

Waborbaktam działa na inne typy beta-laktamaz niż awibaktam i sulbaktam oraz stosuje się go tylko u dorosłych w połączeniu z meropenemem.123

Które z tych substancji można podawać dzieciom?

Awibaktam z ceftazydymem oraz sulbaktam z cefoperazonem można podawać dzieciom, w tym noworodkom. Waborbaktam i aztreonam z awibaktamem są przeznaczone dla dorosłych.12

Czy można stosować te leki w ciąży?

Stosowanie w ciąży jest możliwe tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko – dotyczy to wszystkich tych preparatów.123

Czy te leki wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów?

Wszystkie mogą powodować działania niepożądane, takie jak ospałość czy zawroty głowy, dlatego zaleca się ostrożność podczas prowadzenia pojazdów.12

REKLAMA