REKLAMA

Wutrisyran, patisyran i inotersen to nowoczesne leki na amyloidozę transtyretynową z polineuropatią, różniące się drogą podania, profilem bezpieczeństwa i zaleceniami dla grup szczególnego ryzyka.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i podstawowe cechy

W tym porównaniu skupiamy się na trzech substancjach czynnych: wutrisyranie, patisyranie oraz inotersenie. Wszystkie są nowoczesnymi lekami stosowanymi w leczeniu dziedzicznej amyloidozy transtyretynowej (hATTR) z polineuropatią u dorosłych123. Leki te należą do tej samej grupy terapeutycznej – są to środki wpływające na układ nerwowy, a ich działanie polega na obniżaniu poziomu nieprawidłowego białka transtyretyny w organizmie. Mechanizm działania opiera się na wyciszaniu aktywności genów odpowiedzialnych za produkcję tego białka, co spowalnia postęp choroby i łagodzi jej objawy456.

Wszystkie te leki stosuje się wyłącznie u osób dorosłych. Nie są przeznaczone dla dzieci ani młodzieży789. Wyróżniają się innowacyjnym podejściem do leczenia choroby o trudnym przebiegu, oferując pacjentom poprawę jakości życia oraz spowolnienie rozwoju polineuropatii.

Kiedy stosuje się wutrisyran, patisyran i inotersen?

Wszystkie trzy substancje czynne mają bardzo zbliżone wskazania terapeutyczne – są przeznaczone do leczenia dziedzicznej amyloidozy transtyretynowej (hATTR) z polineuropatią u dorosłych, zarówno w stadium 1, jak i 2 zaawansowania choroby123. Różnice mogą dotyczyć szczegółowych wytycznych w poszczególnych przypadkach klinicznych oraz postaci leku i drogi podania.

Wszystkie leki stosuje się u osób dorosłych z rozpoznaną polineuropatią w przebiegu hATTR. Nie są one przeznaczone dla dzieci i młodzieży, ponieważ nie określono dla nich bezpieczeństwa ani skuteczności w tej grupie wiekowej789. W każdym przypadku leczenie powinno być prowadzone pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w leczeniu amyloidozy.

Ważne: Wybór odpowiedniego leku zależy od wielu czynników, w tym preferencji pacjenta, wygody stosowania oraz ewentualnych chorób współistniejących. Niektóre leki wymagają częstszych wizyt u personelu medycznego, podczas gdy inne można podawać rzadziej. Warto również zwrócić uwagę na to, czy lek podaje się podskórnie, czy dożylnie, oraz jak wygląda harmonogram przyjmowania leku. Dla pacjentów ceniących rzadsze iniekcje, wutrisyran może być wygodniejszym rozwiązaniem101112.

Mechanizm działania i różnice w działaniu farmakologicznym

Wszystkie trzy substancje czynne działają na zasadzie hamowania produkcji białka transtyretyny (TTR) w wątrobie, co przekłada się na spowolnienie postępu choroby. Jednakże różnią się nieco sposobem działania na poziomie komórkowym:

  • Wutrisyran i patisyran to tzw. małe interferujące RNA (siRNA), które wiążą się z mRNA TTR i powodują jego rozpad, a przez to zmniejszają ilość białka TTR w organizmie45.
  • Inotersen to tzw. antysensowny oligonukleotyd (ASO), który również blokuje produkcję TTR, ale działa poprzez inny mechanizm – bezpośrednio łączy się z mRNA TTR, uniemożliwiając syntezę białka6.

Pod względem działania klinicznego, wszystkie leki skutecznie obniżają poziom TTR i poprawiają funkcjonowanie pacjentów, co potwierdzają wyniki badań klinicznych131415. Różnice pojawiają się jednak w farmakokinetyce, czyli tym, jak lek jest wchłaniany, rozprowadzany, metabolizowany i wydalany z organizmu:

  • Wutrisyran po podaniu podskórnym osiąga maksymalne stężenie w osoczu po ok. 3 godzinach i jest wydalany głównie przez wątrobę oraz częściowo przez nerki. Okres półtrwania wynosi ok. 5 godzin, ale efekt terapeutyczny utrzymuje się nawet przez 3 miesiące16.
  • Patisyran jest podawany dożylnie i większość leku wiąże się z nanocząsteczkami lipidowymi, które pomagają dostarczyć lek do wątroby. Lek jest wydalany głównie z żółcią i moczem, a okres półtrwania to ok. 3 dni17.
  • Inotersen po podaniu podskórnym szybko się wchłania, wiąże się w dużym stopniu z białkami osocza i ma długi okres półtrwania, wynoszący ok. miesiąc. Wydalany jest głównie przez nerki18.

Takie różnice wpływają na częstotliwość podawania oraz potencjalne ryzyko działań niepożądanych u osób z chorobami nerek lub wątroby.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co różni te leki?

Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane u osób z ciężką nadwrażliwością na lek lub jego składniki192021. W przypadku inotersenu lista przeciwwskazań jest dłuższa i obejmuje także:

Wutrisyran i patisyran nie powinny być stosowane u osób z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, chyba że korzyści przeważają nad ryzykiem2223. Wszystkie leki mogą obniżać poziom witaminy A w organizmie, dlatego zaleca się jej suplementację podczas leczenia, a w przypadku planowania ciąży należy odstawić lek i kontrolować poziom witaminy A242526.

Inotersen wymaga bardzo ścisłego monitorowania liczby płytek krwi i czynności nerek, ze względu na ryzyko małopłytkowości i kłębuszkowego zapalenia nerek27. U pozostałych leków ten problem nie występuje w takim stopniu.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Porównując te trzy leki pod względem bezpieczeństwa stosowania w różnych grupach pacjentów, można zauważyć kilka istotnych różnic:

  • Osoby starsze: Wszystkie leki można stosować bez konieczności zmiany dawki u osób w wieku 65 lat i starszych22239.
  • Kobiety w ciąży: Wszystkie leki są przeciwwskazane w ciąży ze względu na ryzyko związane z niedoborem lub nadmiarem witaminy A, który może prowadzić do wad wrodzonych płodu. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć ciążę, a kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję282930.
  • Karmienie piersią: Brakuje danych na temat przenikania leków do mleka matki, dlatego należy indywidualnie rozważyć korzyści i ryzyko313233.
  • Pacjenci z chorobami nerek: Wutrisyran i patisyran można stosować u osób z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek, ale nie są zalecane przy ciężkiej niewydolności nerek78. Inotersen jest przeciwwskazany, gdy eGFR wynosi poniżej 45 ml/min/1,73m2 lub przy wysokim wskaźniku białka do kreatyniny w moczu21.
  • Pacjenci z chorobami wątroby: Wszystkie trzy leki nie są zalecane przy ciężkich zaburzeniach czynności wątroby, a inotersen dodatkowo wymaga szczególnej ostrożności przy monitorowaniu enzymów wątrobowych222334.
  • Kierowcy: Każdy z tych leków nie wpływa istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługę maszyn353637.

Podsumowując, bezpieczeństwo stosowania jest zbliżone dla wszystkich trzech leków, jednak inotersen wymaga bardziej zaawansowanego monitorowania laboratoryjnego oraz ostrożności w przypadku ryzyka zaburzeń krzepnięcia i czynności nerek.

Ważne dla pacjentów z chorobami nerek lub skłonnością do krwawień:

  • Inotersen jest przeciwwskazany przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek oraz u osób z małą liczbą płytek krwi.
  • Podczas leczenia inotersenem konieczna jest regularna kontrola liczby płytek oraz parametrów nerkowych.
  • Wutrisyran i patisyran nie wymagają aż tak intensywnego monitorowania w tym zakresie, ale także nie są zalecane przy ciężkich uszkodzeniach nerek.
  • Jeśli występują inne choroby lub przyjmujesz leki wpływające na krzepliwość krwi, poinformuj o tym lekarza przed rozpoczęciem terapii inotersenem.

Porównanie – tabela najważniejszych cech

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Wutrisyran hATTR z polineuropatią (stadium 1 i 2) Nie zalecane, brak danych Przeciwwskazane Brak przeciwwskazań
Patisyran hATTR z polineuropatią (stadium 1 i 2) Nie zalecane, brak danych Przeciwwskazane Brak przeciwwskazań
Inotersen hATTR z polineuropatią (stadium 1 i 2) Nie zalecane, brak danych Przeciwwskazane Brak przeciwwskazań

Wutrisyran, patisyran i inotersen – wybór leku a potrzeby pacjenta

Wszystkie trzy leki są skuteczne w leczeniu dziedzicznej amyloidozy transtyretynowej z polineuropatią u dorosłych i mają podobne wskazania. Różnią się jednak drogą podania, częstotliwością stosowania oraz wymaganiami dotyczącymi monitorowania. Wybór odpowiedniej terapii zależy od wielu czynników, takich jak preferencje pacjenta, wygoda, możliwość częstych wizyt w ośrodku zdrowia, a także obecność chorób towarzyszących, zwłaszcza dotyczących nerek lub skłonności do krwawień101112. Niezależnie od wyboru leku, każdy z nich wymaga ścisłej kontroli lekarskiej oraz regularnych badań laboratoryjnych. Wszystkie są przeciwwskazane w ciąży i niezalecane u dzieci.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są główne różnice między wutrisyranem, patisyranem a inotersenem?

Różnią się drogą podania, częstotliwością stosowania oraz profilem bezpieczeństwa – wutrisyran i inotersen podaje się podskórnie, patisyran dożylnie; inotersen wymaga częstszego monitorowania płytek krwi i nerek.

Czy te leki można stosować u dzieci?

Nie, żaden z tych leków nie jest zalecany u dzieci ani młodzieży. Nie określono ich bezpieczeństwa ani skuteczności w tej grupie wiekowej.

Który z leków jest najbezpieczniejszy dla osób z chorobami nerek?

Wutrisyran i patisyran można stosować u osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek, ale nie przy ciężkiej niewydolności. Inotersen jest przeciwwskazany przy eGFR poniżej 45 ml/min/1,73m2.

Czy można stosować te leki w ciąży?

Nie. Wszystkie trzy leki są przeciwwskazane w ciąży ze względu na ryzyko wad rozwojowych związanych z niedoborem lub nadmiarem witaminy A.

REKLAMA