Tropikamid – na co zwrócić uwagę podczas stosowania?

Stosowanie tropikamidu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z określonymi chorobami oczu, dzieci, osób starszych oraz w przypadku niektórych innych schorzeń123.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

Bezpieczeństwo stosowania tropikamidu w czasie ciąży i karmienia piersią nie zostało dokładnie zbadane. W przypadku kropli do oczu, decyzja o zastosowaniu tropikamidu w ciąży powinna być podjęta przez lekarza wyłącznie wtedy, gdy korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla dziecka45.

Podczas karmienia piersią nie można wykluczyć ryzyka dla niemowlęcia, ponieważ nie wiadomo, czy tropikamid przenika do mleka matki. Niemowlęta mogą być szczególnie wrażliwe na działanie tej substancji, dlatego jej stosowanie podczas laktacji również wymaga ostrożności456.

W przypadku preparatów złożonych, takich jak roztwór do wstrzykiwań stosowany podczas operacji oka (zawierający także fenylefrynę i lidokainę), nie zaleca się stosowania w okresie ciąży i karmienia piersią ze względu na brak wystarczających danych i możliwość działania niepożądanego na dziecko76.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

Tropikamid powoduje przejściowe zaburzenia widzenia, takie jak rozmycie obrazu oraz światłowstręt (nadwrażliwość na światło), co może utrudniać bezpieczne prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn8910.

Po zastosowaniu kropli do oczu z tropikamidem nie należy prowadzić samochodu ani obsługiwać maszyn do czasu powrotu prawidłowego widzenia, co zwykle następuje w ciągu 6 godzin89. W przypadku preparatów podawanych podczas operacji oka (np. dokomorowe wstrzyknięcia), również zaleca się powstrzymanie od takich czynności do ustąpienia zaburzeń widzenia10.

Ważne: Tropikamid może wywołać niebezpieczne działania u dzieci i osób wrażliwych na alkaloidy belladonny. U najmłodszych pacjentów wzrasta ryzyko ogólnoustrojowego działania toksycznego, dlatego należy zachować szczególną ostrożność i stosować odpowiednie stężenia. Oczy dzieci reagują silniej niż dorosłych, a przypadkowe spożycie kropli przez dziecko może być niebezpieczne. Po każdym użyciu należy dokładnie umyć ręce12.

Interakcje z alkoholem

W dostępnych charakterystykach produktu leczniczego nie opisano specyficznych interakcji tropikamidu z alkoholem. Jednakże, ponieważ tropikamid może powodować zaburzenia widzenia i wpływać na układ nerwowy, zaleca się zachowanie ostrożności i unikanie spożywania alkoholu w trakcie stosowania tej substancji8.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

Przy stosowaniu kropli do oczu z tropikamidem brak jest szczególnych zaleceń dotyczących pacjentów z niewydolnością nerek. W przypadku preparatu podawanego podczas operacji oka (Mydrane), ze względu na bardzo niską ekspozycję ogólnoustrojową, nie jest wymagane dostosowanie dawki u osób z zaburzeniami czynności nerek11.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

Podobnie jak w przypadku nerek, nie ma konieczności modyfikowania dawki tropikamidu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, szczególnie przy bardzo niskiej ekspozycji ogólnoustrojowej po dokomorowym podaniu podczas operacji oka12.

Stosowanie tropikamidu u seniorów

U osób starszych tropikamid może być stosowany, jednak należy zachować ostrożność, zwłaszcza jeśli występuje skłonność do podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego lub jaskra z wąskim kątem przesączania. Przed zastosowaniem należy wykluczyć ryzyko jaskry i dokładnie ocenić głębokość komory przedniej oka12.

W przypadku preparatów stosowanych podczas operacji (dokomorowo), nie jest konieczna modyfikacja dawki u osób starszych11.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Osoby z jaskrą pierwotną z tendencją do zamykania kąta lub jaskrą z wąskim kątem nie powinny stosować tropikamidu131415.
  • Pacjenci z chorobami rogówki, stanami zapalnymi oka, zespołem suchego oka lub uszkodzeniami rogówki powinni stosować tropikamid ostrożnie ze względu na ryzyko podrażnień oraz zwiększonego wchłaniania leku161718.
  • Nie należy stosować kropli do oczu z tropikamidem w przypadku założonych miękkich soczewek kontaktowych ze względu na obecność benzalkoniowego chlorku, który może uszkodzić soczewki i wywołać podrażnienia1314.
  • W przypadku preparatów złożonych (np. Mydrane) istnieją dodatkowe ograniczenia i przeciwwskazania związane z obecnością innych substancji czynnych, takich jak lidokaina czy fenylefryna. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami serca, nadciśnieniem, cukrzycą, padaczką czy zaburzeniami rytmu serca319.
Ważne: Przed zastosowaniem tropikamidu, zwłaszcza w celu rozszerzenia źrenicy, należy wykonać diagnostykę w kierunku jaskry z wąskim kątem przesączania. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z tą postacią jaskry, gdyż istnieje ryzyko ostrego ataku jaskry po jednorazowym podaniu. Dotyczy to szczególnie osób starszych i pacjentów ze skłonnością do podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego1215.

Tropikamid – podsumowanie bezpieczeństwa stosowania

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Kobiety w ciąży Ostrożnie Tylko gdy korzyść przewyższa ryzyko457
Karmiące piersią Ostrożnie Ryzyko dla dziecka nie jest wykluczone456
Osoby w podeszłym wieku Można stosować Zachować ostrożność, zwłaszcza przy skłonności do jaskry12
Dzieci Można stosować Stosować odpowiednie stężenia; ryzyko toksyczności12
Pacjenci z niewydolnością nerek Można stosować Brak konieczności modyfikacji dawki11
Pacjenci z niewydolnością wątroby Można stosować Brak konieczności modyfikacji dawki12
Jaskra z wąskim kątem Przeciwwskazane Ryzyko ostrego ataku jaskry131415
Prowadzenie pojazdów Zachować ostrożność Nie prowadzić do czasu powrotu widzenia8910
Alkohol Zachować ostrożność Brak danych o interakcjach, możliwe nasilenie działań niepożądanych8
Soczewki kontaktowe Przeciwwskazane Nie stosować z miękkimi soczewkami1314

Pytania i odpowiedzi

Czy tropikamid można stosować w ciąży?

Stosowanie tropikamidu w ciąży jest możliwe tylko wtedy, gdy lekarz uzna to za konieczne i korzyść przewyższa ryzyko dla dziecka.457

Czy po kroplach z tropikamidem można prowadzić samochód?

Nie, do czasu powrotu prawidłowego widzenia (zwykle do 6 godzin) nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.8910

Czy tropikamid można stosować u dzieci?

Tak, ale należy stosować odpowiednie stężenia i zachować szczególną ostrożność ze względu na większe ryzyko działań niepożądanych.122

Czy tropikamid można stosować przy jaskrze?

Nie, tropikamid jest przeciwwskazany w jaskrze z wąskim kątem przesączania i jaskrze pierwotnej z tendencją do zamykania kąta.131415