Jak wygląda dawkowanie fosfomycyny?

Fosfomycyna (łac. Trometamolum) to antybiotyk stosowany głównie w leczeniu zakażeń układu moczowego, zwłaszcza ostrego, niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego u kobiet i dziewcząt. Jest dostępna w postaci granulatu do sporządzania roztworu doustnego, co oznacza, że zawartość saszetki należy rozpuścić w wodzie i wypić123. Fosfomycynę stosuje się również w ramach profilaktyki okołooperacyjnej, np. przed zabiegami diagnostycznymi lub chirurgicznymi w obrębie układu moczowego45.

Standardowa dawka i częstotliwość podawania

  • Dorośli oraz dziewczęta i kobiety powyżej 12 lat: najczęściej stosowana jest jednorazowa dawka 3 g fosfomycyny. Oznacza to, że przyjmuje się tylko jedną saszetkę leku, co bardzo upraszcza terapię678.
  • Profilaktyka okołooperacyjna (np. biopsja przezodbytnicza gruczołu krokowego u mężczyzn): 3 g fosfomycyny podaje się trzy godziny przed zabiegiem, a kolejną taką samą dawkę 24 godziny po zakończeniu zabiegu67.

Lek należy przyjmować na czczo – najlepiej około 2–3 godziny przed lub po posiłku, tuż przed snem i po opróżnieniu pęcherza moczowego. Zawartość saszetki rozpuszcza się w szklance wody i wypija od razu po przygotowaniu678.

Ważne: Fosfomycyna to lek o bardzo prostym schemacie dawkowania, ale nie należy jej stosować samodzielnie bez wskazań lekarza. Szczególnie istotne jest przestrzeganie zaleceń dotyczących czasu przyjęcia leku w stosunku do posiłków oraz dokładne rozpuszczenie granulatu w odpowiedniej ilości wody. Nieprzestrzeganie tych zasad może wpłynąć na skuteczność terapii. Leku nie należy stosować w przypadku ciężkiej niewydolności nerek oraz u osób uczulonych na którykolwiek składnik preparatu69710.

Dawkowanie fosfomycyny w szczególnych grupach pacjentów

  • Dzieci i młodzież: Fosfomycyna w formie granulatu do sporządzania roztworu doustnego nie jest zalecana u dzieci poniżej 12 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności678. Dla dzieci powyżej 5 lat dostępne są inne schematy dawkowania (np. saszetka 2 g), ale dotyczą one wybranych wskazań i sytuacji klinicznych11.
  • Osoby starsze: Nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki, ale należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek67.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Fosfomycyny nie powinno się stosować u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min) oraz u osób poddawanych hemodializie678.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Nie ma szczególnych zaleceń dotyczących zmiany dawkowania u osób z niewydolnością wątroby67.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na rozwój płodu, ale ponieważ nie zawsze można przewidzieć wpływ leku na ludzi, stosowanie fosfomycyny w ciąży i w okresie karmienia piersią wymaga ostrożności1213.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

  • Leczenie ostrego niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego: Jednorazowa dawka 3 g fosfomycyny u kobiet i dziewcząt powyżej 12 lat678.
  • Profilaktyka okołozabiegowa (np. biopsja przezodbytnicza gruczołu krokowego u mężczyzn): 3 g fosfomycyny 3 godziny przed zabiegiem i 3 g 24 godziny po zabiegu67.

Maksymalna dawka dobowa i bezpieczeństwo stosowania

W przypadku fosfomycyny stosowanej doustnie w leczeniu niepowikłanych zakażeń układu moczowego standardem jest jednorazowa dawka 3 g. W profilaktyce okołooperacyjnej można podać maksymalnie 6 g w ciągu dwóch dni (dwie dawki po 3 g). Przedawkowanie jest mało prawdopodobne przy prawidłowym stosowaniu, jednak w razie przyjęcia zbyt dużej ilości mogą pojawić się objawy takie jak zaburzenia słuchu, metaliczny posmak w ustach, zaburzenia równowagi elektrolitowej czy nudności1415. W przypadku przedawkowania zaleca się leczenie objawowe oraz nawadnianie organizmu, aby przyspieszyć wydalanie leku1415.

Uwaga! Stosowanie fosfomycyny nie jest zalecane u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, a także u dzieci poniżej 12 lat. Niektóre osoby mogą być uczulone na składniki preparatu – w takim przypadku lek jest przeciwwskazany. W trakcie terapii należy zwracać uwagę na możliwość wystąpienia reakcji alergicznych lub innych niepokojących objawów. W przypadku biegunki o ciężkim przebiegu, należy skonsultować się z lekarzem, ponieważ może to być objaw poważnych powikłań związanych z antybiotykoterapią161718.

Podsumowanie – dawkowanie fosfomycyny u różnych pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli, kobiety i dziewczęta powyżej 12 lat Jednorazowo 3 g doustnie w leczeniu ostrego niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego678
Dzieci poniżej 12 lat Nie zaleca się stosowania (brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności)678
Profilaktyka okołozabiegowa u dorosłych 3 g doustnie 3 godziny przed zabiegiem i 3 g 24 godziny po zabiegu67
Osoby starsze Jak u dorosłych, ale ostrożność przy zaburzeniach czynności nerek67
Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek (klirens <10 ml/min) Przeciwwskazane678
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Można stosować tylko po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści przez lekarza1213

Fosfomycyna – wygodne i skuteczne leczenie zakażeń dróg moczowych

Fosfomycyna wyróżnia się prostym schematem dawkowania, który polega najczęściej na jednorazowym przyjęciu leku. Dzięki temu leczenie jest wygodne i łatwe do zastosowania, zwłaszcza u kobiet i dziewcząt powyżej 12 lat z niepowikłanym zapaleniem pęcherza moczowego. W przypadku profilaktyki okołozabiegowej stosuje się dwie dawki. Należy jednak pamiętać o ograniczeniach w stosowaniu u dzieci, osób z ciężką niewydolnością nerek oraz o ostrożności u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Przestrzeganie zaleceń dotyczących czasu przyjmowania leku oraz sposobu przygotowania roztworu zwiększa skuteczność terapii i minimalizuje ryzyko działań niepożądanych678.

Pytania i odpowiedzi

Jak długo działa fosfomycyna po przyjęciu?

Fosfomycyna utrzymuje skuteczne stężenie w moczu przez około 48 godzin po przyjęciu jednorazowej dawki.1

Czy fosfomycynę można stosować u dzieci?

Nie zaleca się stosowania fosfomycyny u dzieci poniżej 12 lat z powodu braku danych o bezpieczeństwie i skuteczności.23

Jak przyjmować fosfomycynę, aby była skuteczna?

Lek należy przyjąć na czczo, 2-3 godziny przed lub po posiłku, najlepiej przed snem i po opróżnieniu pęcherza.45

Czy fosfomycynę można stosować w ciąży?

Stosowanie w ciąży wymaga ostrożności – decyzję podejmuje lekarz po ocenie ryzyka i korzyści.67