Ogólne zasady dawkowania treprostynilu
Treprostynil stosuje się przede wszystkim w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego oraz przewlekłego zakrzepowo-zatorowego nadciśnienia płucnego u dorosłych12. Lek dostępny jest w postaci roztworu do infuzji o różnych stężeniach, podawanych podskórnie lub dożylnie. Najczęściej preferowaną drogą podania jest infuzja podskórna, ponieważ wiąże się z mniejszym ryzykiem powikłań niż podawanie dożylne34.
Standardowa dawka początkowa
- Zalecana dawka początkowa wynosi 1,25 ng/kg masy ciała na minutę35.
- W przypadku złej tolerancji leczenia można rozpocząć od dawki 0,625 ng/kg/min65.
Zwiększanie dawki
- Dawkę zwiększa się stopniowo, zwykle co tydzień, o 1,25 ng/kg/min przez pierwsze 4 tygodnie, a następnie o 2,5 ng/kg/min tygodniowo65.
- Docelowa dawka ustalana jest indywidualnie – chodzi o znalezienie dawki, która poprawia objawy i jest dobrze tolerowana6.
- Średnie dawki po dłuższym okresie leczenia mogą wynosić od 26 do 42 ng/kg/min w nadciśnieniu płucnym oraz około 31-39 ng/kg/min w przewlekłym zakrzepowo-zatorowym nadciśnieniu płucnym78.
Częstotliwość podawania i czas trwania terapii
- Treprostynil podaje się w sposób ciągły za pomocą pompy infuzyjnej – lek jest dostarczany bez przerwy, 24 godziny na dobę35.
- Leczenie jest przewlekłe i długotrwałe, a przerwy w podawaniu leku powinny być unikane, ponieważ mogą prowadzić do nagłego pogorszenia stanu zdrowia98.
Dostępne postacie i drogi podania
- Treprostynil dostępny jest w roztworach o różnych stężeniach: 1 mg/ml, 2,5 mg/ml, 5 mg/ml, 10 mg/ml1011.
- Podaje się go podskórnie (najczęściej) lub dożylnie – wybór zależy od tolerancji i indywidualnych wskazań34.
- Prawidłowe użycie pompy infuzyjnej i systematyczne przeszkolenie pacjenta są kluczowe dla skuteczności i bezpieczeństwa leczenia1213.
- Pojedynczy zbiornik z lekiem nie powinien być używany dłużej niż 72 godziny w temperaturze 37°C1415.
- Wzór do obliczania szybkości infuzji umożliwia indywidualne dopasowanie dawki do masy ciała i stężenia leku1416.
- W razie problemów technicznych pacjent powinien mieć dostęp do zapasowej pompy i zestawów do infuzji1213.
Dawkowanie treprostynilu w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności treprostynilu u dzieci i młodzieży1718.
- Stosowanie leku w tej grupie wiekowej nie jest zalecane, a w leczeniu przewlekłego zakrzepowo-zatorowego nadciśnienia płucnego – przeciwwskazane18.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki, jednak należy zachować ostrożność ze względu na możliwe choroby współistniejące, np. zaburzenia pracy nerek lub wątroby1719.
- U osób starszych klirens treprostynilu może być obniżony nawet o 20%, dlatego czasem zaleca się ostrożniejsze zwiększanie dawki17.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- W większości przypadków nie ma konieczności zmiany dawki2021.
- Treprostynil nie jest usuwany podczas dializy20.
- W przypadku przewlekłego zakrzepowo-zatorowego nadciśnienia płucnego zaleca się jednak ostrożność, ponieważ lek i jego metabolity są wydalane głównie z moczem19.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- U osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami wątroby należy rozpocząć leczenie od połowy dawki początkowej – 0,625 ng/kg/min2022.
- Dawkę należy zwiększać bardzo ostrożnie i pod ścisłą kontrolą lekarza2022.
- Treprostynil jest przeciwwskazany u osób z ciężką niewydolnością wątroby (stopień C wg skali Child-Pugh)2319.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania treprostynilu w okresie ciąży i karmienia piersią24.
- Lek można stosować tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko24.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
- W leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego dawki dobierane są indywidualnie, zwykle w zakresie 26–42 ng/kg/min po roku lub dłuższym czasie leczenia7.
- W leczeniu przewlekłego zakrzepowo-zatorowego nadciśnienia płucnego średnie dawki wynoszą 31–39 ng/kg/min8.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna dawka dobowa nie jest ściśle określona – ustala się ją indywidualnie w zależności od tolerancji pacjenta78.
- W badaniach klinicznych stosowano dawki nawet do 52–54 ng/kg/min8.
- Objawy przedawkowania obejmują: zaczerwienienie twarzy, ból głowy, niedociśnienie, nudności, wymioty, biegunkę2526.
- W przypadku przedawkowania należy zmniejszyć dawkę lub przerwać leczenie do ustąpienia objawów2526.
- Nigdy nie należy nagle przerywać leczenia ani gwałtownie zmniejszać dawki – grozi to nagłym pogorszeniem stanu zdrowia98.
- W przypadku przerwy w podawaniu leku, najczęściej można wrócić do tej samej dawki, ale po dłuższej przerwie dawkę trzeba ustalać od nowa, stopniowo922.
- Ostateczną decyzję o zmianach dawkowania podejmuje lekarz prowadzący6.
- Wszelkie działania niepożądane, które nie ustępują lub są uciążliwe, należy zgłaszać lekarzowi7.
Podsumowanie: Treprostynil – elastyczne dawkowanie i bezpieczeństwo terapii
Treprostynil to substancja czynna o indywidualnie dobieranym schemacie dawkowania, co pozwala na optymalne dostosowanie leczenia do potrzeb pacjenta. Lek podawany jest w formie ciągłej infuzji podskórnej lub dożylnej, a dawkowanie rozpoczyna się od niskich wartości i stopniowo zwiększa pod kontrolą lekarza. W szczególnych grupach pacjentów, takich jak osoby starsze, osoby z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby, a także u kobiet w ciąży, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności. Niezwykle ważne jest unikanie nagłego przerwania terapii, aby zapobiec gwałtownemu nawrotowi objawów. Przestrzeganie zasad dawkowania oraz właściwa obsługa pompy infuzyjnej są kluczowe dla bezpieczeństwa i skuteczności leczenia.
Tabela podsumowująca dawkowanie treprostynilu
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (nadciśnienie płucne, CTEPH) | Początkowo 1,25 ng/kg/min; zwiększanie co tydzień o 1,25–2,5 ng/kg/min; dawka docelowa indywidualnie35 |
| Dzieci i młodzież | Nie zaleca się stosowania / przeciwwskazane w CTEPH1718 |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych; ostrożność przy chorobach współistniejących1719 |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Zwykle brak modyfikacji dawki, ostrożność w CTEPH2019 |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Początkowo 0,625 ng/kg/min; ostrożne zwiększanie; przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności wątroby2019 |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Brak wystarczających danych; stosować tylko jeśli konieczne24 |


















