Ogólne zasady dawkowania tobramycyny

Tobramycyna to antybiotyk aminoglikozydowy, stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Występuje w różnych postaciach i może być podawany na różne sposoby, w tym jako krople lub maść do oczu, roztwór do nebulizacji (inhalacje), proszek do inhalacji oraz w postaci infuzji dożylnej1234. Dawkowanie zależy od wieku pacjenta, wskazania, drogi podania oraz ewentualnych chorób współistniejących.

Krople do oczu i maści

  • Krople do oczu: W łagodnych lub umiarkowanych zakażeniach zwykle podaje się 1-2 krople do zakażonego oka co 4 godziny. W ciężkich przypadkach – 1-2 krople co godzinę, a po poprawie należy stopniowo zmniejszać częstość stosowania15.
  • Maść do oczu: Niewielką ilość maści (wałeczek ok. 1,5 cm) należy aplikować do worka spojówkowego 2-3 razy na dobę w zakażeniach o łagodnym przebiegu. W cięższych przypadkach – co 3-4 godziny przez pierwsze 2 dni, a potem 2-3 razy na dobę6.
  • Czas leczenia: Zazwyczaj od 7 do 10 dni16.

Krople do oczu – preparaty złożone (tobramycyna z deksametazonem)

  • 1-2 krople do zakażonego oka co 4-6 godzin. W pierwszych 24-48 godzinach dawkę można zwiększyć do 1-2 kropli co 2 godziny. W ciężkich przypadkach – co godzinę do uzyskania poprawy, następnie dawkę stopniowo zmniejszać78.
  • Po zabiegu usunięcia zaćmy: 1 kropla cztery razy na dobę przez 24 dni910.
Ważne: Różne postacie tobramycyny (np. krople, maść, inhalacje, infuzje) mają odmienne schematy dawkowania i są przeznaczone do różnych wskazań. Nigdy nie należy zamieniać jednej postaci na inną bez zalecenia lekarza. Każda droga podania wymaga przestrzegania zaleceń dotyczących częstotliwości oraz czasu trwania leczenia. Przed użyciem należy dokładnie zapoznać się z instrukcją podania leku, zwłaszcza jeśli stosowane są preparaty do inhalacji lub infuzji23.

Roztwory i proszki do inhalacji (inhalacje/nebulizacje)

  • Roztwory do nebulizacji (np. Bramitob, Tobramycyna SUN, Vantobra): 300 mg dwa razy dziennie przez 28 dni, następnie 28 dni przerwy. Każda dawka to jedna ampułka. Odstęp między dawkami powinien wynosić około 12 godzin, nie krócej niż 6 godzin2111213.
  • Proszek do inhalacji (np. TOBI Podhaler): 112 mg (4 kapsułki po 28 mg) dwa razy dziennie przez 28 dni, potem 28 dni przerwy. Dwie dawki powinny być podawane w odstępie około 12 godzin4.

Infuzje dożylne

  • Dorośli i młodzież (12-17 lat): 3 mg/kg masy ciała na dobę w jednej dawce lub w równych dawkach podzielonych co 8 godzin. W zakażeniach zagrażających życiu – do 5 mg/kg masy ciała na dobę314.
  • Mukowiscydoza: U chorych z mukowiscydozą dawka może być zwiększona do 8–10 mg/kg na dobę w równych dawkach podzielonych314.
  • Dzieci (powyżej 1 tygodnia życia): Od 6 do 7,5 mg/kg na dobę w jednej dawce lub od 2 do 2,5 mg/kg co 8 godzin314.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Krople do oczu i maść: Można stosować u dzieci od 1 roku życia w takich samych dawkach jak u dorosłych15616.
  • Krople do oczu z deksametazonem: Od 2 roku życia w takich samych dawkach jak u dorosłych910.
  • Roztwory i proszki do inhalacji: W przypadku większości preparatów wziewnych, leczenie jest zalecane u dzieci od 6 lat. Bezpieczeństwo i skuteczność u młodszych dzieci nie zostały potwierdzone24111213.
  • Infuzje dożylne: Zalecane dawki u dzieci od 1 tygodnia życia to 6-7,5 mg/kg na dobę w jednej dawce lub 2-2,5 mg/kg co 8 godzin314.
  • Preparaty z boranami (np. niektóre krople do oczu): Nie stosować u dzieci poniżej 18 lat ze względu na ryzyko zaburzeń płodności związane z obecnością boru17.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • Dla większości postaci leku nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki, ale u osób starszych z zaburzeniami czynności nerek należy zachować ostrożność i rozważyć monitorowanie stężenia tobramycyny we krwi1819.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Krople do oczu, maść, preparaty wziewne: Ze względu na minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe zwykle nie wymaga się modyfikacji dawki, ale należy zachować ostrożność i monitorować pacjenta w przypadku jednoczesnego stosowania aminoglikozydów ogólnoustrojowych20152122.
  • Infuzje dożylne: W tej grupie pacjentów konieczna jest indywidualna modyfikacja dawki, oparta na czynności nerek i stężeniu kreatyniny. U pacjentów z niewydolnością nerek dawki są zmniejszane lub wydłużane są przerwy między dawkami. U osób dializowanych dawkę dostosowuje się po każdej sesji hemodializy2324.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Krople do oczu, maść, inhalacje: Nie wymaga się zmiany dawki, ponieważ tobramycyna nie jest metabolizowana przez wątrobę, a jej wchłanianie ogólnoustrojowe jest bardzo małe2122.
  • Infuzje dożylne: Nie wymaga się rutynowej modyfikacji dawki, ale brak jest dokładnych danych dla tej grupy pacjentów314.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Krople do oczu, maść, inhalacje: Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią możliwe tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przeważają nad ewentualnym zagrożeniem dla płodu. Tobramycyna przenika przez łożysko i do mleka matki. Decyzję o zastosowaniu powinien podjąć lekarz212526.
  • Infuzje dożylne: Należy zachować szczególną ostrożność i ściśle przestrzegać zaleceń lekarza3.
Pamiętaj:

  • Dawkowanie tobramycyny może wymagać modyfikacji u pacjentów z niewydolnością nerek, szczególnie przy stosowaniu infuzji dożylnych. W tej grupie ważne jest regularne monitorowanie stężenia leku we krwi oraz funkcji nerek i słuchu.
  • W przypadku stosowania wziewnych postaci tobramycyny u dzieci poniżej 6 lat, bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały potwierdzone – w tej grupie wiekowej stosowanie jest niezalecane.
  • W przypadku ciąży i karmienia piersią, tobramycyna powinna być używana wyłącznie po ocenie korzyści i ryzyka przez lekarza.
  • W razie pominięcia dawki nie należy stosować podwójnej dawki w celu jej uzupełnienia.

Dawkowanie w zależności od wskazania

  • Zakażenia oczu: Krople i maści do oczu stosuje się w leczeniu zewnętrznych zakażeń oczu i ich przydatków u dorosłych i dzieci (od 1 roku życia) wywołanych przez bakterie wrażliwe na tobramycynę2728.
  • Zapobieganie zakażeniom po operacji zaćmy: Preparaty złożone z deksametazonem podaje się zgodnie z opisanym wyżej schematem, również u dzieci od 2 lat2930.
  • Mukowiscydoza – przewlekłe zakażenia płuc: Roztwory i proszki do inhalacji stosuje się w cyklach 28 dni leczenia i 28 dni przerwy u dorosłych i dzieci od 6 lat3132333435.
  • Ciężkie zakażenia ogólnoustrojowe: Infuzje dożylne są zarezerwowane dla najcięższych przypadków, szczególnie gdy inne antybiotyki nie są skuteczne3637.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Krople i maści do oczu: W przypadku dzieci ograniczono liczbę kropli do 14 na dobę u dzieci w wieku 1–<2 lat i 46 kropli na dobę u dzieci 2–<12 lat15. U dorosłych nie określono ścisłej maksymalnej dawki dobowej, ale nie zaleca się przekraczania schematów dawkowania.
  • Preparaty do inhalacji i infuzji: Nie ustalono maksymalnej tolerowanej dawki dobowej dla postaci wziewnych. W przypadku infuzji dożylnej należy zachować szczególną ostrożność, gdyż przedział terapeutyczny tobramycyny jest wąski i istnieje ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza przy zaburzeniach czynności nerek3839.
  • W przypadku przedawkowania: Objawy obejmują m.in. chrypkę, zaczerwienienie, świąd, zawroty głowy, szumy uszne, zaburzenia równowagi, uszkodzenie nerek. Leczenie polega na odstawieniu leku i monitorowaniu stanu pacjenta4041.

Tobramycyna – schematy dawkowania w tabeli

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (krople do oczu, maść) 1-2 krople co 4 godziny (łagodne/umiarkowane zakażenia), co godzinę (ciężkie); maść: wałeczek ok. 1,5 cm 2-3 razy dziennie, w ciężkich przypadkach co 3-4 godziny16
Dzieci (krople do oczu, maść) Od 1 roku życia: jak u dorosłych; poniżej 1 roku – nie zaleca się stosowania156
Dorośli (wziewnie/nebulizacja) 300 mg dwa razy dziennie przez 28 dni, potem 28 dni przerwy211
Dzieci (wziewnie/nebulizacja) Od 6 lat: jak u dorosłych; poniżej 6 lat – brak zaleceń dotyczących dawkowania211
Dorośli (infuzja dożylna) 3 mg/kg mc./dobę (ciężkie zakażenia), do 5 mg/kg mc./dobę (zagrażające życiu); mukowiscydoza: 8–10 mg/kg mc./dobę314
Dzieci (infuzja dożylna) Od 1 tygodnia życia: 6–7,5 mg/kg mc./dobę lub 2–2,5 mg/kg co 8 godzin314
Pacjenci w podeszłym wieku Jak u dorosłych, ale z ostrożnością w przypadku niewydolności nerek19
Pacjenci z niewydolnością nerek Wziewnie/maść/krople: zwykle bez modyfikacji; infuzja dożylna: indywidualna modyfikacja dawki, wydłużenie odstępów, kontrola stężenia leku we krwi23
Kobiety w ciąży i karmiące Stosować tylko, gdy korzyści przeważają nad ryzykiem21

Tobramycyna – elastyczność i bezpieczeństwo dawkowania

Tobramycyna jest antybiotykiem, który można stosować zarówno miejscowo (krople, maść do oczu), wziewnie (nebulizacje, inhalatory) jak i ogólnoustrojowo (infuzje dożylne). Schematy dawkowania są precyzyjnie dostosowane do wieku pacjenta, wskazania i drogi podania. Dzięki temu możliwe jest skuteczne leczenie zarówno infekcji oczu, jak i przewlekłych zakażeń płuc czy ciężkich zakażeń ogólnoustrojowych. Zawsze należy stosować się do zaleceń lekarza i nie przekraczać ustalonych dawek, zwłaszcza w przypadku dzieci, osób starszych oraz pacjentów z chorobami nerek czy wątroby. W razie wątpliwości co do sposobu dawkowania lub wystąpienia objawów niepożądanych, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.

Pytania i odpowiedzi

Jak długo stosować tobramycynę w kroplach do oczu?

Zwykle leczenie trwa od 7 do 10 dni, zgodnie z zaleceniami lekarza.16

Czy dawkowanie tobramycyny u dzieci jest inne niż u dorosłych?

W leczeniu zakażeń oczu u dzieci od 1 roku życia stosuje się takie same dawki jak u dorosłych.156

Jak często podawać tobramycynę w inhalacjach?

Zalecana dawka to jedna ampułka (300 mg) dwa razy dziennie przez 28 dni, po czym następuje 28 dni przerwy.211

Czy tobramycynę można stosować w ciąży?

Stosowanie w ciąży jest możliwe tylko wtedy, gdy korzyści przeważają nad ryzykiem. Decyzję podejmuje lekarz.2024

Czy tobramycynę można podawać osobom z niewydolnością nerek?

W przypadku kropli i maści zwykle nie jest wymagana modyfikacja dawki, ale w infuzji dożylnej dawkę należy indywidualnie dostosować i kontrolować stężenie leku we krwi.2223