Tlenek bizmutu – porównanie substancji czynnych

Tlenek bizmutu, galusan bizmutu i sukralfat to leki ochronne żołądka i skóry, różniące się wskazaniami, sposobem podania i bezpieczeństwem stosowania.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i ogólna charakterystyka

Tlenek bizmutu, galusan bizmutu oraz sukralfat to substancje należące do grupy leków stosowanych w leczeniu choroby wrzodowej, stanów zapalnych błon śluzowych i skóry, a także do ochrony tkanek przed czynnikami uszkadzającymi¹²³. Wszystkie te substancje wykazują działanie miejscowe, chroniąc powierzchnię żołądka, dwunastnicy lub skóry. Ich mechanizm polega na tworzeniu ochronnej warstwy, co zapobiega dalszemu uszkodzeniu tkanek oraz wspiera procesy regeneracyjne⁴⁵⁶. Należą do grupy leków o działaniu osłaniającym, ściągającym lub powlekającym.

• Tlenek bizmutu – działa głównie w obrębie przewodu pokarmowego, szczególnie żołądka i dwunastnicy¹.
• Galusan bizmutu – wykazuje działanie miejscowe na skórę, stosowany zewnętrznie².
• Sukralfat – stosowany w chorobach przewodu pokarmowego, tworzy ochronną warstwę na błonie śluzowej żołądka i dwunastnicy³.

Wskazania do stosowania – kiedy sięgamy po tlenek bizmutu, galusan bizmutu i sukralfat?

Wskazania do stosowania tych substancji różnią się w zależności od postaci leku i drogi podania. Tlenek bizmutu oraz sukralfat są stosowane głównie w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, ale ich szczegółowe wskazania nieco się różnią⁷⁸. Galusan bizmutu natomiast przeznaczony jest do leczenia stanów zapalnych skóry i ran, nie jest stosowany doustnie⁹.

• Tlenek bizmutu: leczenie choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, wspomagająco w eradykacji Helicobacter pylori oraz w leczeniu zapalenia błony śluzowej żołądka z dyspepsją⁷.
• Sukralfat: leczenie choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy⁸.
• Galusan bizmutu: leczenie stanów zapalnych skóry, ran sączących, owrzodzeń i drobnych krwawień⁹.

Tlenek bizmutu i sukralfat nie są zalecane do stosowania u dzieci i młodzieży, ponieważ brak jest wystarczających danych dotyczących ich bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej¹⁰¹¹. Galusan bizmutu również nie posiada zaleceń do stosowania u dzieci, a jego użycie ogranicza się do skóry¹².

Mechanizm działania i farmakokinetyka – jak działają porównywane substancje?

Wszystkie trzy substancje działają miejscowo, ale ich mechanizmy są różne. Tlenek bizmutu, po kontakcie z kwasem żołądkowym, tworzy osad, który przylega do wrzodów, hamuje aktywność pepsyny i chroni błonę śluzową, jednocześnie wykazując działanie przeciwbakteryjne wobec Helicobacter pylori⁴. Sukralfat natomiast tworzy na powierzchni wrzodu lepką warstwę ochronną, która izoluje uszkodzoną tkankę przed działaniem kwasu i enzymów⁶. Galusan bizmutu, stosowany na skórę, działa ściągająco, przeciwzapalnie i osuszająco, tworząc na powierzchni skóry warstwę ochronną, która zapobiega dalszemu podrażnieniu⁵.

• Tlenek bizmutu: działa głównie w miejscu podania (żołądek, dwunastnica), bardzo słabo się wchłania, a większość substancji jest wydalana z kałem¹³.
• Sukralfat: działa miejscowo, tworząc barierę ochronną na wrzodzie, a tylko niewielka ilość substancji ulega wchłonięciu¹⁴.
• Galusan bizmutu: działa powierzchniowo na skórze, nie wchłania się do organizmu¹⁵.

Podsumowując, tlenek bizmutu i sukralfat są przeznaczone do stosowania doustnego w chorobach przewodu pokarmowego, a galusan bizmutu – do stosowania zewnętrznego na skórę.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co zwrócić uwagę?

Każda z porównywanych substancji ma określone przeciwwskazania. Wspólnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na daną substancję czynną¹⁶¹⁷¹⁸. Tlenek bizmutu i sukralfat nie powinny być stosowane u osób z ciężką niewydolnością nerek, ponieważ nawet niewielka ilość wchłanianej substancji może być groźna przy zaburzonej funkcji tych narządów¹⁶¹⁸. W przypadku galusanu bizmutu nie należy stosować preparatu na rozległe zmiany skórne¹⁹.

• Tlenek bizmutu: nie stosować przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek, nie łączyć z innymi preparatami zawierającymi bizmut, unikać długotrwałego stosowania dużych dawek¹⁶²⁰.
• Sukralfat: nie stosować długotrwale u osób z ciężką niewydolnością nerek, mocznicą, hipofosfatemią oraz u osób poddawanych dializoterapii¹⁸.
• Galusan bizmutu: nie stosować na duże powierzchnie skóry ani przy nadwrażliwości na tę substancję¹⁷¹⁹.

Dodatkowo, tlenek bizmutu oraz sukralfat nie powinny być stosowane razem z innymi lekami zobojętniającymi lub zawierającymi metale ciężkie, ponieważ mogą wchodzić w interakcje i zmniejszać skuteczność leczenia²¹²².

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Porównując bezpieczeństwo stosowania tlenku bizmutu, galusanu bizmutu i sukralfatu u szczególnych grup pacjentów, należy zwrócić uwagę na brak danych dotyczących stosowania tych substancji u dzieci oraz kobiet w ciąży i karmiących piersią. W przypadku wszystkich trzech substancji nie zaleca się ich stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa²³²⁴²⁵.

• Dzieci: tlenek bizmutu i sukralfat nie są zalecane dla dzieci i młodzieży¹⁰¹¹; galusan bizmutu także nie posiada zaleceń dla dzieci¹².
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią: wszystkie trzy substancje nie powinny być stosowane w tych grupach, jeśli nie jest to absolutnie konieczne²³²⁴²⁵.
• Pacjenci z zaburzeniami nerek: tlenek bizmutu i sukralfat mogą być groźne dla osób z ciężką niewydolnością nerek¹⁶¹⁸; galusan bizmutu, jako preparat stosowany miejscowo, nie wykazuje takiego ryzyka.
• Kierowcy: żaden z tych leków nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, chociaż w przypadku tlenku bizmutu nie można tego całkowicie wykluczyć, ale ryzyko jest bardzo małe²⁶²⁷²⁸.

Tabela porównawcza – tlenek bizmutu, galusan bizmutu, sukralfat

Różnice i podobieństwa w działaniu oraz bezpieczeństwie stosowania

Tlenek bizmutu, galusan bizmutu i sukralfat należą do leków o działaniu ochronnym na błony śluzowe i skórę. Tlenek bizmutu i sukralfat wykazują podobne wskazania i sposób działania w przewodzie pokarmowym, lecz różnią się szczegółami mechanizmu oraz przeciwwskazaniami. Galusan bizmutu natomiast działa wyłącznie na powierzchni skóry, nie jest wchłaniany i nie wykazuje działania ogólnoustrojowego. Wszystkie trzy substancje nie są zalecane dzieciom, kobietom w ciąży i osobom z ciężką niewydolnością nerek (z wyjątkiem galusanu bizmutu, który nie jest stosowany ogólnoustrojowo). Różnice w drodze podania i mechanizmie działania sprawiają, że każda z tych substancji znajduje zastosowanie w innych sytuacjach klinicznych.