Stosowanie leków u dzieci – dlaczego wymaga szczególnej ostrożności?
Leczenie dzieci wymaga większej ostrożności niż leczenie dorosłych, ponieważ organizm dziecka różni się pod względem działania, wchłaniania i wydalania leków. Dzieci nie są po prostu „małymi dorosłymi” – ich organizmy przetwarzają leki w odmienny sposób, a niektóre substancje mogą być dla nich mniej lub bardziej bezpieczne w zależności od wieku, masy ciała oraz rozwoju narządów. To sprawia, że bezpieczeństwo każdej substancji czynnej, w tym tiotropium, musi być oceniane osobno dla różnych grup wiekowych1.
Zakres stosowania tiotropium u dzieci – różnice w zależności od postaci i wskazań
Tiotropium to substancja czynna wykorzystywana głównie w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz astmy. Jednak możliwość jej stosowania u dzieci zależy od postaci leku oraz konkretnego wskazania:
- Proszki do inhalacji w kapsułkach (np. bromek tiotropiowy w inhalatorach HandiHaler, Zonda, NeumoHaler): nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. Brakuje danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania tej postaci tiotropium w tej grupie wiekowej1.
- Roztwory do inhalacji w inhalatorze Respimat (np. tiotropium, tiotropium z olodaterolem): w przypadku monoterapii tiotropium, roztwór do inhalacji jest dopuszczony do stosowania u dzieci od 6. roku życia, ale wyłącznie w leczeniu ciężkiej astmy jako dodatkowy lek rozszerzający oskrzela. Nie jest przeznaczony do leczenia POChP u dzieci ani do stosowania jako jedyny lek na astmę2.
- Preparaty złożone (tiotropium + olodaterol): nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i młodzieży, ponieważ nie ma badań potwierdzających ich skuteczność i bezpieczeństwo w tej grupie wiekowej34.
- Proszki do inhalacji z tiotropium nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży poniżej 18 lat – nie ustalono dla nich bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej.
- Roztwór do inhalacji z tiotropium (Respimat) można stosować u dzieci od 6 lat, ale wyłącznie w leczeniu ciężkiej astmy jako lek dodatkowy.
- Preparaty złożone tiotropium + olodaterol są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych.
- Nie stosuj tiotropium u dzieci w innych wskazaniach lub postaciach niż wyżej wymienione.
Dawkowanie tiotropium u dzieci
Dawkowanie tiotropium u dzieci różni się w zależności od postaci leku oraz wskazania:
- Proszki do inhalacji (kapsułki): nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i nie zaleca się ich stosowania w tej grupie wiekowej. Brakuje danych dotyczących dawkowania i bezpieczeństwa1.
- Roztwór do inhalacji (Respimat): u dzieci w wieku 6 lat i starszych z ciężką astmą zaleca się podawanie jednej dawki raz dziennie (dawka odmierzona – dwa rozpylenia po 2,5 mikrograma, co łącznie daje 5 mikrogramów tiotropium). Dawkę tę należy stosować zgodnie z zaleceniami lekarza, w ramach terapii astmy, jako lek dodatkowy do wziewnych steroidów i innych leków rozszerzających oskrzela2.
- Preparaty złożone (tiotropium + olodaterol): nie są przeznaczone dla dzieci – brak zaleceń dotyczących dawkowania w tej grupie wiekowej34.
Bezpieczeństwo stosowania tiotropium u dzieci
Stosowanie tiotropium u dzieci jest ściśle ograniczone do określonych wskazań i postaci leku. W przypadku proszków do inhalacji w kapsułkach nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci, dlatego nie należy ich stosować w tej grupie wiekowej1. Roztwór do inhalacji może być stosowany u dzieci od 6. roku życia, ale tylko w ciężkiej astmie i wyłącznie jako leczenie dodatkowe.
W badaniach przedklinicznych nie wykazano szczególnego zagrożenia dla ludzi przy stosowaniu tiotropium, jednak działania niepożądane u zwierząt obejmowały m.in. suchość błon śluzowych, zmniejszenie łaknienia i podrażnienie dróg oddechowych5. Brak jest danych o długoterminowym bezpieczeństwie stosowania tiotropium u dzieci, zwłaszcza w innych wskazaniach niż ciężka astma.
Należy pamiętać, że tiotropium nie powinno być stosowane jako lek doraźny w napadach duszności ani jako jedyny lek w leczeniu astmy. Może powodować działania niepożądane typowe dla leków przeciwcholinergicznych, takie jak suchość w jamie ustnej czy ryzyko próchnicy przy dłuższym stosowaniu6.
- Stosowanie tiotropium u dzieci jest możliwe tylko w określonych sytuacjach i pod ścisłą kontrolą lekarza.
- Preparaty złożone tiotropium + olodaterol nie mają potwierdzonego bezpieczeństwa u dzieci – nie stosuje się ich w tej grupie wiekowej.
- Tiotropium nie jest lekiem doraźnym w napadach duszności.
- Długotrwałe stosowanie może prowadzić do suchości w jamie ustnej i zwiększać ryzyko próchnicy.
Tabela – stosowanie tiotropium u dzieci i młodzieży
| Grupa wiekowa | Możliwość stosowania | Dawkowanie |
|---|---|---|
| Niemowlęta (0–1 rok) | Nie zaleca się | Brak danych |
| Dzieci (1–6 lat) | Nie zaleca się | Brak danych |
| Dzieci (6–17 lat) | Tylko roztwór do inhalacji (Respimat) w ciężkiej astmie | Raz dziennie 2 rozpylenia (2,5 µg/rozpylenie), wyłącznie zgodnie z zaleceniem lekarza |
| Młodzież (≥18 lat) | Tak (wszystkie postacie i wskazania jak u dorosłych) | Dawkowanie jak u dorosłych |
Tiotropium – ograniczone i bezpieczne stosowanie u dzieci
Tiotropium to lek o udowodnionym działaniu rozszerzającym oskrzela, jednak jego stosowanie u dzieci jest ograniczone do wybranych wskazań i postaci leku. Proszki do inhalacji w kapsułkach nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży, a preparaty złożone z olodaterolem stosuje się wyłącznie u dorosłych. Jedyną postacią tiotropium dopuszczoną do stosowania u dzieci jest roztwór do inhalacji (Respimat) – i to tylko w ciężkiej astmie u dzieci od 6. roku życia, jako uzupełnienie leczenia. Zawsze należy przestrzegać zaleceń lekarza oraz zwracać uwagę na ewentualne działania niepożądane, szczególnie podczas długotrwałego stosowania.


















