Stosowanie leków u dzieci – dlaczego wymaga szczególnej ostrożności?

Leczenie dzieci wymaga większej ostrożności niż leczenie dorosłych, ponieważ organizm dziecka różni się pod względem działania, wchłaniania i wydalania leków. Dzieci nie są po prostu „małymi dorosłymi” – ich organizmy przetwarzają leki w odmienny sposób, a niektóre substancje mogą być dla nich mniej lub bardziej bezpieczne w zależności od wieku, masy ciała oraz rozwoju narządów. To sprawia, że bezpieczeństwo każdej substancji czynnej, w tym tiotropium, musi być oceniane osobno dla różnych grup wiekowych1.

Zakres stosowania tiotropium u dzieci – różnice w zależności od postaci i wskazań

Tiotropium to substancja czynna wykorzystywana głównie w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz astmy. Jednak możliwość jej stosowania u dzieci zależy od postaci leku oraz konkretnego wskazania:

  • Proszki do inhalacji w kapsułkach (np. bromek tiotropiowy w inhalatorach HandiHaler, Zonda, NeumoHaler): nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. Brakuje danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania tej postaci tiotropium w tej grupie wiekowej1.
  • Roztwory do inhalacji w inhalatorze Respimat (np. tiotropium, tiotropium z olodaterolem): w przypadku monoterapii tiotropium, roztwór do inhalacji jest dopuszczony do stosowania u dzieci od 6. roku życia, ale wyłącznie w leczeniu ciężkiej astmy jako dodatkowy lek rozszerzający oskrzela. Nie jest przeznaczony do leczenia POChP u dzieci ani do stosowania jako jedyny lek na astmę2.
  • Preparaty złożone (tiotropium + olodaterol): nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i młodzieży, ponieważ nie ma badań potwierdzających ich skuteczność i bezpieczeństwo w tej grupie wiekowej34.
Ważne:

  • Proszki do inhalacji z tiotropium nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży poniżej 18 lat – nie ustalono dla nich bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej.
  • Roztwór do inhalacji z tiotropium (Respimat) można stosować u dzieci od 6 lat, ale wyłącznie w leczeniu ciężkiej astmy jako lek dodatkowy.
  • Preparaty złożone tiotropium + olodaterol są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych.
  • Nie stosuj tiotropium u dzieci w innych wskazaniach lub postaciach niż wyżej wymienione.

Dawkowanie tiotropium u dzieci

Dawkowanie tiotropium u dzieci różni się w zależności od postaci leku oraz wskazania:

  • Proszki do inhalacji (kapsułki): nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i nie zaleca się ich stosowania w tej grupie wiekowej. Brakuje danych dotyczących dawkowania i bezpieczeństwa1.
  • Roztwór do inhalacji (Respimat): u dzieci w wieku 6 lat i starszych z ciężką astmą zaleca się podawanie jednej dawki raz dziennie (dawka odmierzona – dwa rozpylenia po 2,5 mikrograma, co łącznie daje 5 mikrogramów tiotropium). Dawkę tę należy stosować zgodnie z zaleceniami lekarza, w ramach terapii astmy, jako lek dodatkowy do wziewnych steroidów i innych leków rozszerzających oskrzela2.
  • Preparaty złożone (tiotropium + olodaterol): nie są przeznaczone dla dzieci – brak zaleceń dotyczących dawkowania w tej grupie wiekowej34.

Bezpieczeństwo stosowania tiotropium u dzieci

Stosowanie tiotropium u dzieci jest ściśle ograniczone do określonych wskazań i postaci leku. W przypadku proszków do inhalacji w kapsułkach nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci, dlatego nie należy ich stosować w tej grupie wiekowej1. Roztwór do inhalacji może być stosowany u dzieci od 6. roku życia, ale tylko w ciężkiej astmie i wyłącznie jako leczenie dodatkowe.

W badaniach przedklinicznych nie wykazano szczególnego zagrożenia dla ludzi przy stosowaniu tiotropium, jednak działania niepożądane u zwierząt obejmowały m.in. suchość błon śluzowych, zmniejszenie łaknienia i podrażnienie dróg oddechowych5. Brak jest danych o długoterminowym bezpieczeństwie stosowania tiotropium u dzieci, zwłaszcza w innych wskazaniach niż ciężka astma.

Należy pamiętać, że tiotropium nie powinno być stosowane jako lek doraźny w napadach duszności ani jako jedyny lek w leczeniu astmy. Może powodować działania niepożądane typowe dla leków przeciwcholinergicznych, takie jak suchość w jamie ustnej czy ryzyko próchnicy przy dłuższym stosowaniu6.

Informacje, o których warto pamiętać:

  • Stosowanie tiotropium u dzieci jest możliwe tylko w określonych sytuacjach i pod ścisłą kontrolą lekarza.
  • Preparaty złożone tiotropium + olodaterol nie mają potwierdzonego bezpieczeństwa u dzieci – nie stosuje się ich w tej grupie wiekowej.
  • Tiotropium nie jest lekiem doraźnym w napadach duszności.
  • Długotrwałe stosowanie może prowadzić do suchości w jamie ustnej i zwiększać ryzyko próchnicy.

Tabela – stosowanie tiotropium u dzieci i młodzieży

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–1 rok) Nie zaleca się Brak danych
Dzieci (1–6 lat) Nie zaleca się Brak danych
Dzieci (6–17 lat) Tylko roztwór do inhalacji (Respimat) w ciężkiej astmie Raz dziennie 2 rozpylenia (2,5 µg/rozpylenie), wyłącznie zgodnie z zaleceniem lekarza
Młodzież (≥18 lat) Tak (wszystkie postacie i wskazania jak u dorosłych) Dawkowanie jak u dorosłych

Tiotropium – ograniczone i bezpieczne stosowanie u dzieci

Tiotropium to lek o udowodnionym działaniu rozszerzającym oskrzela, jednak jego stosowanie u dzieci jest ograniczone do wybranych wskazań i postaci leku. Proszki do inhalacji w kapsułkach nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży, a preparaty złożone z olodaterolem stosuje się wyłącznie u dorosłych. Jedyną postacią tiotropium dopuszczoną do stosowania u dzieci jest roztwór do inhalacji (Respimat) – i to tylko w ciężkiej astmie u dzieci od 6. roku życia, jako uzupełnienie leczenia. Zawsze należy przestrzegać zaleceń lekarza oraz zwracać uwagę na ewentualne działania niepożądane, szczególnie podczas długotrwałego stosowania.

Pytania i odpowiedzi

Czy tiotropium można podawać dzieciom?

Tiotropium w proszku do inhalacji nie jest przeznaczone dla dzieci. Roztwór do inhalacji można stosować u dzieci od 6 lat w ciężkiej astmie jako lek dodatkowy.

W jakim wieku można stosować tiotropium u dzieci?

Roztwór do inhalacji z tiotropium można stosować u dzieci od 6. roku życia, tylko w leczeniu ciężkiej astmy.

Czy tiotropium jest bezpieczne dla dzieci?

Bezpieczeństwo tiotropium u dzieci zostało potwierdzone jedynie dla roztworu do inhalacji stosowanego w astmie od 6. roku życia. Inne postacie nie są przeznaczone dla dzieci.

Jakie są najczęstsze działania niepożądane tiotropium u dzieci?

Najczęstsze działania niepożądane to suchość w jamie ustnej, kaszel i podrażnienie gardła po inhalacji.