Co to jest tikagrelor i jak działa?
Tikagrelor to lek należący do grupy przeciwpłytkowych, który zapobiega zlepianiu się płytek krwi. Dzięki temu zmniejsza ryzyko powstawania zakrzepów, które mogą prowadzić do zawału serca czy udaru mózgu. Stosuje się go u dorosłych pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym lub po przebytym zawale serca, zwłaszcza jeśli istnieje wysokie ryzyko kolejnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. Tikagrelor działa szybko i skutecznie, ale jego stosowanie wiąże się także z pewnymi ograniczeniami123.
Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy tikagrelor nie może być stosowany?
Istnieją sytuacje, w których tikagrelor nie może być stosowany ze względu na poważne ryzyko dla zdrowia pacjenta. Są to:
- Nadwrażliwość na tikagrelor lub inne składniki leku – reakcje alergiczne mogą być groźne dla życia.
- Czynne, patologiczne krwawienie – tikagrelor zwiększa ryzyko krwawień, dlatego nie można go stosować, gdy pacjent już krwawi, np. z przewodu pokarmowego.
- Krwotok śródczaszkowy w wywiadzie – wcześniejsze krwawienie w mózgu stanowi poważne przeciwwskazanie, ponieważ lek może spowodować jego nawrót.
- Ciężkie zaburzenia czynności wątroby – w takich przypadkach metabolizm tikagreloru jest zaburzony, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka działań niepożądanych.
- Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów enzymu CYP3A4 (np. ketokonazol, klarytromycyna, nefazodon, rytonawir, atazanawir) – takie połączenie może znacząco zwiększyć stężenie tikagreloru we krwi, co podnosi ryzyko poważnych skutków ubocznych.
Stosowanie tikagreloru w tych sytuacjach może prowadzić do poważnych, nawet zagrażających życiu komplikacji, dlatego jest bezwzględnie zabronione4567.
Przeciwwskazania względne – kiedy tikagrelor stosuje się ostrożnie?
W pewnych sytuacjach tikagrelor może być zastosowany, ale tylko po dokładnej ocenie lekarza i gdy korzyści przewyższają ryzyko. Należą do nich:
- Pacjenci ze skłonnością do krwawień, np. po niedawnych urazach, zabiegach chirurgicznych, czy z zaburzeniami krzepnięcia.
- Pacjenci stosujący jednocześnie leki zwiększające ryzyko krwawień, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), doustne leki przeciwzakrzepowe lub fibrynolityczne, zwłaszcza jeśli przyjmowane były w ciągu 24 godzin przed tikagrelolem.
- Pacjenci po przebytym niedokrwiennym udarze mózgu – leczenie tikagrelolem może być prowadzone maksymalnie do 12 miesięcy, brak jest danych na temat dłuższego stosowania.
- Pacjenci z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby – zaleca się ostrożność ze względu na ograniczone dane kliniczne.
- Pacjenci z ryzykiem wystąpienia bradykardii (zwolnionej akcji serca) – zwłaszcza ci bez rozrusznika serca i z zaburzeniami przewodzenia w sercu.
- Pacjenci z astmą lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) – mogą mieć zwiększone ryzyko wystąpienia duszności podczas leczenia.
- Pacjenci z hiperurykemią lub dnawym zapaleniem stawów w wywiadzie – tikagrelor może zwiększać stężenie kwasu moczowego.
W tych przypadkach stosowanie tikagreloru wymaga szczególnej ostrożności, regularnej kontroli oraz monitorowania stanu zdrowia pacjenta8910.
Stosowanie tikagreloru u pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym
W przypadku planowanego zabiegu chirurgicznego, w tym pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG), tikagrelor należy odstawić na co najmniej 5 dni przed operacją, aby zmniejszyć ryzyko krwawienia. Stosowanie tikagreloru do krótszego czasu przed zabiegiem może zwiększyć ryzyko poważnych krwawień podczas i po operacji1112.
Podsumowanie – kiedy tikagrelor jest bezpieczny?
Tikagrelor jest skutecznym lekiem zmniejszającym ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym lub po zawale serca. Jednak jego stosowanie wymaga uwzględnienia przeciwwskazań, które dzielą się na bezwzględne i względne. Nie można go stosować u osób z aktywnym krwawieniem, ciężkimi zaburzeniami wątroby, czy przyjmujących niektóre leki zwiększające jego stężenie. W innych sytuacjach, takich jak umiarkowane zaburzenia wątroby, ryzyko bradykardii czy choroby płuc, tikagrelor może być stosowany, ale z zachowaniem ostrożności i pod kontrolą lekarza. Ważne jest także odpowiednie przygotowanie pacjenta przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi oraz unikanie przedwczesnego przerwania leczenia, które mogłoby zwiększyć ryzyko poważnych powikłań4913.
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Nadwrażliwość na tikagrelor lub substancje pomocnicze | Przeciwwskazane |
| Czynne patologiczne krwawienie | Przeciwwskazane |
| Krwotok śródczaszkowy w wywiadzie | Przeciwwskazane |
| Ciężkie zaburzenia czynności wątroby | Przeciwwskazane |
| Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 | Przeciwwskazane |
| Umiarkowane zaburzenia czynności wątroby | Należy zachować ostrożność |
| Skłonność do krwawień (np. po urazach, zabiegach) | Należy zachować ostrożność |
| Stosowanie leków zwiększających ryzyko krwawień (NLPZ, leki przeciwzakrzepowe) | Należy zachować ostrożność |
| Pacjenci z ryzykiem bradykardii | Należy zachować ostrożność |
| Astma lub przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) | Należy zachować ostrożność |
| Hiperurykemia lub dna moczanowa | Należy zachować ostrożność |
| Pacjenci po niedokrwiennym udarze mózgu (leczenie do 12 miesięcy) | Należy zachować ostrożność |


















