REKLAMA

Czym jest szczepionka przeciw meningokokom grupy C i kiedy może być przeciwwskazana?

Szczepionka przeciw meningokokom grupy C to nowoczesny preparat, który chroni przed poważnymi chorobami wywołanymi przez bakterie Neisseria meningitidis grupy C. Należy do grupy szczepionek skoniugowanych, co oznacza, że jej działanie jest wzmocnione przez połączenie z toksoidem tężcowym, a całość jest adsorbowana na wodorotlenku glinu1. Szczepionka pobudza układ odpornościowy do wytwarzania przeciwciał, które skutecznie zwalczają meningokoki2.

Chociaż szczepionka jest bezpieczna dla większości osób, w niektórych przypadkach jej podanie jest bezwzględnie przeciwwskazane, a w innych wymaga szczególnej ostrożności. Istnieją także sytuacje, w których decyzję o szczepieniu podejmuje się indywidualnie, po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści34.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować szczepionki?

  • Nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze – Szczepionki nie należy podawać osobom, które kiedykolwiek miały reakcję alergiczną na którąkolwiek z jej substancji, w tym na toksoid tężcowy. Podanie szczepionki w takim przypadku może wywołać groźną reakcję alergiczną, zagrażającą zdrowiu lub życiu (np. wstrząs anafilaktyczny)3.

3

Przeciwwskazania względne – kiedy szczepionkę można podać tylko w wyjątkowych sytuacjach?

Są sytuacje, w których decyzja o podaniu szczepionki powinna być dokładnie przemyślana przez lekarza. Stosowanie szczepionki może być możliwe, ale wymaga indywidualnej oceny ryzyka i korzyści:

  • Zaburzenia krzepnięcia krwi (np. trombocytopenia) – Osoby z zaburzeniami krzepnięcia lub przyjmujące leki przeciwzakrzepowe są narażone na ryzyko krwawienia lub powstania krwiaka w miejscu podania szczepionki. W takich przypadkach należy dokładnie rozważyć, czy szczepienie jest konieczne, oraz zadbać o odpowiednią technikę podania i obserwację po szczepieniu4.

4

Ważne dla pacjentów z zaburzeniami odporności:

Zachowaj szczególną ostrożność – wskazania do szczególnego monitorowania

W niektórych sytuacjach szczepionka nie jest przeciwwskazana, ale jej podanie wymaga zachowania szczególnej ostrożności i odpowiedniego przygotowania:

  • Bardzo niedojrzałe wcześniaki (urodzone ≤ 28 tygodnia ciąży) – Po podaniu szczepionki może wystąpić bezdech, dlatego dzieci te powinny być monitorowane pod kątem czynności oddechowych przez 48–72 godziny po szczepieniu. Mimo to, szczepienie jest zalecane ze względu na korzyści zdrowotne5.
  • Ostra, ciężka choroba z gorączką – W przypadku ciężkiej infekcji lub gorączki szczepienie powinno być odroczone do czasu ustąpienia objawów. Pozwala to uniknąć niepożądanych reakcji oraz zapewnić skuteczność szczepienia5.
  • Osoby w podeszłym wieku (65 lat i więcej) – Brakuje danych na temat skuteczności i bezpieczeństwa szczepionki w tej grupie wiekowej, dlatego decyzja o podaniu powinna być podejmowana indywidualnie5.
  • Osoby z zaburzeniami odporności – U osób z zaburzeniami odporności (np. niedobory przeciwciał, niedobory składników dopełniacza, brak śledziony) szczepionka może nie zapewnić pełnej ochrony. W takich przypadkach lekarz może rozważyć dodatkowe środki ostrożności lub inne metody profilaktyki6.

56

Czy konieczna jest zmiana dawki szczepionki w szczególnych przypadkach?

W przypadku osób z zaburzeniami odporności, wcześniaków lub osób starszych, nie ma wprost zaleceń dotyczących zmiany dawki szczepionki. Jednak w tych grupach pacjentów konieczne jest monitorowanie po szczepieniu oraz indywidualna ocena skuteczności szczepienia46.

Wskazówki dotyczące bezpieczeństwa szczepienia:

  • Szczepionkę należy podawać wyłącznie domięśniowo – nie wolno jej podawać dożylnie ani podskórnie, ponieważ może to prowadzić do powikłań.
  • Po szczepieniu pacjent powinien pozostawać pod obserwacją przez odpowiedni czas, by można było szybko zareagować na ewentualną reakcję alergiczną.
  • W przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych, należy niezwłocznie poinformować personel medyczny.
  • Podanie szczepionki powinno być zawsze poprzedzone oceną stanu zdrowia pacjenta.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Przeciwwskazanie Typ (bezwzględne/względne)
Nadwrażliwość na składniki szczepionki (w tym toksoid tężcowy) Przeciwwskazane
Zaburzenia krzepnięcia lub leczenie przeciwzakrzepowe Należy zachować ostrożność
Bardzo niedojrzałe wcześniaki Należy zachować ostrożność
Ostra, ciężka choroba z gorączką Należy zachować ostrożność
Osoby z zaburzeniami odporności (niedobory przeciwciał, układu dopełniacza, asplenia) Należy zachować ostrożność
Osoby powyżej 65. roku życia Należy zachować ostrożność

Szczepionka przeciw meningokokom grupy C – bezpieczeństwo i ostrożność

Szczepionka przeciw meningokokom grupy C jest skutecznym środkiem ochrony przed groźnymi zakażeniami, jednak jej podanie wymaga uwzględnienia indywidualnych przeciwwskazań i ostrożności w szczególnych sytuacjach. Przeciwwskazania bezwzględne ograniczają stosowanie wyłącznie do osób, które mogą być narażone na poważne reakcje alergiczne, natomiast przeciwwskazania względne i sytuacje wymagające ostrożności dotyczą głównie pacjentów z określonymi schorzeniami lub w szczególnych okresach życia. Dla większości osób szczepienie jest bezpieczne, jednak zawsze powinno być poprzedzone oceną stanu zdrowia i indywidualnym podejściem do pacjenta3456.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy nie wolno szczepić szczepionką przeciw meningokokom grupy C?

Szczepionka jest przeciwwskazana u osób uczulonych na którykolwiek jej składnik, w tym toksoid tężcowy.

Czy można szczepić dziecko z gorączką?

Nie. Szczepienie należy odroczyć do czasu ustąpienia ostrej, ciężkiej choroby przebiegającej z gorączką.

Czy osoby z zaburzeniami odporności mogą się zaszczepić?

Tak, ale szczepionka może nie zapewnić pełnej ochrony. Decyzję podejmuje lekarz.

Czy szczepionka przeciw meningokokom grupy C jest bezpieczna dla wcześniaków?

Tak, ale bardzo niedojrzałe wcześniaki wymagają monitorowania oddechu przez 48–72 godziny po szczepieniu.

REKLAMA