Syrolimus – ogólne zasady dawkowania
Syrolimus (Sirolimusum) to substancja czynna wykorzystywana głównie w profilaktyce odrzucenia przeszczepu nerki u dorosłych oraz w leczeniu niektórych rzadkich chorób, takich jak limfangioleiomiomatoza (S-LAM) czy naczyniakowłókniaki twarzy w przebiegu stwardnienia guzowatego123. W zależności od wskazania, wieku pacjenta, postaci leku oraz drogi podania, schemat dawkowania może być bardzo różny.
Doustne postacie syrolimusu (tabletki, roztwór doustny)
- Profilaktyka odrzucenia przeszczepu nerki (dorośli): Leczenie rozpoczyna się od pojedynczej dawki nasycającej 6 mg, a następnie podaje się 2 mg raz na dobę4567. Dawkę należy indywidualnie dostosować, aby osiągnąć odpowiednie stężenie syrolimusu we krwi (4–12 ng/ml podczas leczenia skojarzonego z cyklosporyną, 12–20 ng/ml po odstawieniu cyklosporyny)4567.
- Leczenie podtrzymujące: Po stopniowym odstawieniu cyklosporyny (w ciągu 4–8 tygodni), dawkę syrolimusu dostosowuje się, aby stężenie leku we krwi mieściło się w zakresie 12–20 ng/ml891011.
- Limfangioleiomiomatoza (S-LAM): Dawka początkowa to 2 mg na dobę. Po 10–20 dniach należy oznaczyć stężenie syrolimusu we krwi i dostosować dawkę, by utrzymać poziom 5–15 ng/ml12131415.
Syrolimus w postaci żelu do stosowania miejscowego
- Naczyniakowłókniaki twarzy (stwardnienie guzowate): Żel nakłada się dwa razy dziennie na zmienione chorobowo miejsca na twarzy. Dawka zależy od wieku:
- Dzieci 6–11 lat: do 600 mg żelu na dobę (1,2 mg syrolimusu)
- Dzieci powyżej 12 lat i dorośli: do 800 mg żelu na dobę (1,6 mg syrolimusu)
Temsyrolimus (pochodna syrolimusu) – leczenie dożylne
- Zaawansowany rak nerkowokomórkowy: Zalecana dawka to 25 mg dożylnie, raz w tygodniu, we wlewie trwającym 30–60 minut1617.
- Chłoniak z komórek płaszcza: 175 mg dożylnie raz w tygodniu przez trzy tygodnie, następnie 75 mg raz w tygodniu18.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Syrolimus doustnie: Nie określono bezpieczeństwa i skuteczności stosowania syrolimusu u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat w profilaktyce odrzucenia przeszczepu oraz w leczeniu S-LAM – brak zaleceń dotyczących dawkowania w tej grupie wiekowej19202122.
- Syrolimus żel: Dzieci od 6. roku życia – dawkowanie jak wyżej, do maksymalnie 600 mg żelu na dobę2324.
- Temsyrolimus (dożylnie): Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży z rakiem nerkowokomórkowym oraz chłoniakiem z komórek płaszcza2526.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Dla syrolimusu (zarówno doustnie, jak i miejscowo) oraz temsyrolimusu (dożylnie) nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki. Jednak liczba pacjentów powyżej 65 lat w badaniach klinicznych była ograniczona, więc lekarz może zachować szczególną ostrożność27282930313233.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Syrolimus doustnie, żel: Nie ma konieczności modyfikacji dawki, nawet w przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń czynności nerek2728293031.
- Temsyrolimus (dożylnie): Nie zaleca się rutynowej modyfikacji dawki, ale u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek należy zachować ostrożność3233.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Syrolimus doustnie: U osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się zmniejszenie dawki podtrzymującej o połowę oraz bardzo ścisłe monitorowanie stężenia syrolimusu we krwi. Nie ma konieczności zmiany dawki nasycającej27282930.
- Syrolimus żel: Nie ma potrzeby zmiany dawki, ale w przypadku ciężkich zaburzeń wątroby leczenie należy przerwać, jeśli pojawią się działania ogólnoustrojowe31.
- Temsyrolimus (dożylnie): U pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby – bez zmiany dawki; przy ciężkich zaburzeniach czynności wątroby (i liczbie płytek ≥100 000/µl) dawkę należy zmniejszyć do 10 mg raz w tygodniu3426.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania syrolimusu u kobiet w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Decyzję o zastosowaniu leku podejmuje lekarz, oceniając potencjalne korzyści i ryzyko3536373839.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie syrolimusu zależy od leczonej choroby oraz etapu terapii:
- Profilaktyka odrzucenia przeszczepu nerki: Początkowo dawka nasycająca 6 mg, następnie 2 mg/dobę. Po odstawieniu cyklosporyny – indywidualne zwiększenie dawki syrolimusu do osiągnięcia stężenia 12–20 ng/ml4567.
- Limfangioleiomiomatoza (S-LAM): 2 mg/dobę, potem dostosowanie dawki do stężenia 5–15 ng/ml12131415.
- Naczyniakowłókniaki twarzy (żel): Dawkowanie według wieku, aplikacja miejscowa dwa razy dziennie23.
- Temsyrolimus dożylnie: 25 mg raz w tygodniu (rak nerkowokomórkowy), w chłoniaku z komórek płaszcza – inne schematy161718.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Syrolimus doustnie: Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 40 mg. Jeśli w wyniku dostosowywania dawki jest potrzebna większa dawka, należy ją podać w ciągu 2 dni40414243.
- Syrolimus żel: Maksymalna dawka dobowa to 1,2 mg syrolimusu (dzieci 6–11 lat) lub 1,6 mg (powyżej 12 lat i dorośli)23.
- Temsyrolimus dożylnie: Nie określono sztywnej maksymalnej dawki, ale w badaniach stosowano dawki do 220 mg/m², przy czym przekroczenie zalecanych dawek wiązało się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych4445.
- Syrolimus może wchodzić w interakcje z innymi lekami, zwłaszcza tymi, które wpływają na enzymy wątrobowe (np. niektóre antybiotyki, leki przeciwgrzybicze, sok grejpfrutowy).
- Podczas leczenia syrolimusem należy unikać soku grejpfrutowego.
- W przypadku stosowania żelu nie należy nakładać go na uszkodzoną skórę, błony śluzowe ani wokół oczu.
- Nie należy przerywać leczenia ani zmieniać dawki bez uzgodnienia z lekarzem.
- W razie przedawkowania należy zgłosić się do lekarza – objawy przedawkowania mogą być podobne do działań niepożądanych typowych dla syrolimusu46474849504445.
Podsumowanie dawkowania syrolimusu i jego pochodnych
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli – profilaktyka odrzucenia przeszczepu nerki (doustnie) | Dawka nasycająca 6 mg, następnie 2 mg/dobę; dostosowanie do stężenia 4–12 ng/ml, po odstawieniu cyklosporyny: 12–20 ng/ml |
| Dorośli – S-LAM (doustnie) | 2 mg/dobę, dostosowanie do stężenia 5–15 ng/ml |
| Dzieci i młodzież (profilaktyka odrzucenia przeszczepu nerki, S-LAM – doustnie) | Brak zaleceń dotyczących dawkowania |
| Dzieci 6–11 lat (żel) | Do 600 mg żelu na dobę (1,2 mg syrolimusu), podzielone na 2 aplikacje |
| Dzieci powyżej 12 lat i dorośli (żel) | Do 800 mg żelu na dobę (1,6 mg syrolimusu), podzielone na 2 aplikacje |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Brak konieczności modyfikacji dawki (ostrożność w indywidualnych przypadkach) |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek | Brak konieczności modyfikacji dawki |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby (doustnie) | Przy ciężkich zaburzeniach: zmniejszyć dawkę podtrzymującą o połowę, ścisłe monitorowanie |
| Temsyrolimus – dorośli (dożylnie, rak nerkowokomórkowy) | 25 mg raz w tygodniu we wlewie 30–60 min |
| Temsyrolimus – dorośli (dożylnie, chłoniak z komórek płaszcza) | 175 mg raz w tygodniu przez 3 tygodnie, potem 75 mg raz w tygodniu |
| Dzieci i młodzież (temsyrolimus) | Nie zaleca się stosowania |
Syrolimus – indywidualne podejście do dawkowania
Syrolimus oraz jego pochodna temsyrolimus to leki wymagające indywidualnego podejścia do dawkowania. Kluczowe jest regularne monitorowanie stężenia leku we krwi (w przypadku stosowania doustnego) oraz dostosowywanie dawki do stanu zdrowia pacjenta, jego wieku, chorób towarzyszących i możliwości metabolizowania leku. W przypadku terapii miejscowej na skórę (żel) oraz w leczeniu dożylnym (temsyrolimus) zasady dawkowania są ściśle określone, a bezpieczeństwo stosowania zależy od przestrzegania tych zaleceń. Przed rozpoczęciem lub zmianą leczenia należy zawsze skonsultować się z lekarzem.


















