REKLAMA

Sunitynib, aksytynib i pazopanib to nowoczesne leki stosowane w leczeniu raka nerki. Różnią się mechanizmem działania, wskazaniami oraz bezpieczeństwem u dzieci i kobiet w ciąży.

Sunitynib, aksytynib i pazopanib – podstawowe podobieństwa i charakterystyka

Sunitynib, aksytynib i pazopanib to leki należące do tej samej grupy – tzw. inhibitorów kinaz tyrozynowych. Ich głównym zadaniem jest blokowanie działania określonych białek, które biorą udział w rozwoju i wzroście nowotworów. Działają one przede wszystkim poprzez hamowanie procesu tworzenia nowych naczyń krwionośnych (angiogenezy), które są niezbędne dla wzrostu guza i jego rozprzestrzeniania się w organizmie123.

  • Wszystkie trzy substancje czynne są stosowane u dorosłych w leczeniu zaawansowanego raka nerkowokomórkowego (RCC)453.
  • Wszystkie podawane są w formie doustnej, najczęściej w postaci kapsułek lub tabletek678.
  • Są to leki wymagające ścisłego monitorowania przez lekarza i indywidualnego dostosowania dawki678.

Wskazania do stosowania – kiedy się je wykorzystuje?

Choć sunitynib, aksytynib i pazopanib mają zbliżone główne wskazanie – leczenie raka nerki – istnieją pomiędzy nimi istotne różnice w zakresie pozostałych zastosowań oraz grup pacjentów, którym można je podać.

  • Sunitynib jest wykorzystywany nie tylko w leczeniu zaawansowanego raka nerki, ale także w terapii nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (tzw. GIST) po niepowodzeniu leczenia innym lekiem (imatynibem) oraz w leczeniu wybranych, zaawansowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET)4.
  • Aksytynib ma zarejestrowane wskazanie wyłącznie w leczeniu zaawansowanego raka nerki u dorosłych, u których wcześniejsze leczenie sunitynibem lub cytokiną nie przyniosło oczekiwanych efektów5.
  • Pazopanib jest stosowany u dorosłych zarówno w leczeniu zaawansowanego raka nerki (zarówno jako leczenie pierwszego rzutu, jak i po wcześniejszym stosowaniu cytokin), jak również w leczeniu niektórych podtypów zaawansowanych mięsaków tkanek miękkich3.

Warto zwrócić uwagę, że sunitynib ma najszersze zastosowanie wśród tych trzech leków. Z kolei aksytynib i pazopanib nie są stosowane w terapii nowotworów przewodu pokarmowego ani neuroendokrynnych trzustki453.

Ważne: Chociaż wszystkie omawiane substancje są stosowane w leczeniu raka nerki, różnią się pod względem możliwości zastosowania w innych nowotworach. Sunitynib jest jedynym z nich wykorzystywanym również w leczeniu wybranych nowotworów przewodu pokarmowego oraz neuroendokrynnych trzustki, natomiast pazopanib może być stosowany w mięsakach tkanek miękkich. Wybór konkretnego leku zależy od rodzaju nowotworu, przebiegu wcześniejszego leczenia oraz indywidualnej sytuacji pacjenta453.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne – jak działają i co je różni?

Wszystkie trzy substancje działają poprzez blokowanie tzw. kinaz tyrozynowych – są to białka, które przekazują sygnały do wzrostu i podziału komórek nowotworowych oraz powstawania nowych naczyń krwionośnych.

  • Sunitynib hamuje szereg różnych receptorów kinazy tyrozynowej, w tym te związane z płytkowym czynnikiem wzrostu (PDGFR), czynnikiem wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGFR1, VEGFR2, VEGFR3), a także KIT, FLT3, CSF-1R i RET1.
  • Aksytynib działa bardzo wybiórczo – blokuje głównie kinazy VEGFR-1, VEGFR-2 i VEGFR-3, które są kluczowe dla procesu angiogenezy (tworzenia nowych naczyń krwionośnych w guzie)2.
  • Pazopanib również hamuje receptory VEGFR, PDGFR i KIT, a także inne kinazy związane z rozwojem nowotworu3.

Pod względem działania na organizm, różnią się między sobą:

  • Zakresem blokowanych receptorów (aksytynib jest najbardziej selektywny)2.
  • Farmakokinetyką – np. aksytynib jest szybciej usuwany z organizmu niż sunitynib i pazopanib, co może mieć znaczenie przy konieczności szybkiego odstawienia leku9103.
  • Sposobem dawkowania – sunitynib i pazopanib są podawane raz na dobę, aksytynib zazwyczaj dwa razy na dobę678.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – różnice i podobieństwa

Każdy z tych leków nie powinien być stosowany w przypadku uczulenia na substancję czynną lub inne składniki leku111213. Wszystkie mogą powodować działania niepożądane takie jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia pracy serca, problemy z gojeniem się ran czy zaburzenia czynności wątroby i nerek14153.

  • Sunitynib i pazopanib wymagają szczególnej ostrożności u osób z zaburzeniami pracy wątroby i nerek, a także u pacjentów z chorobami serca czy wcześniejszymi problemami zakrzepowo-zatorowymi143.
  • Aksytynib powinien być stosowany ostrożnie u osób z nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami pracy serca, tarczycy oraz w przypadku wcześniejszych poważnych epizodów zakrzepowo-zatorowych15.

Niektóre działania niepożądane są wspólne dla wszystkich trzech leków, takie jak ryzyko wystąpienia wysokiego ciśnienia krwi, zaburzeń pracy serca czy problemów z tarczycą. Różnice mogą dotyczyć ryzyka wystąpienia określonych powikłań, np. sunitynib częściej powoduje przebarwienia skóry i zaburzenia hematologiczne, a aksytynib jest bardziej selektywny i przez to nieco inaczej wpływa na organizm14153.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów:

  • Dzieci i młodzież – żaden z tych leków nie jest standardowo stosowany u osób poniżej 18. roku życia; sunitynib ma ograniczone dane dotyczące tej grupy, ale nie ma jednoznacznych zaleceń dawkowania16178.
  • Kobiety w ciąży – wszystkich tych leków nie powinno się stosować w okresie ciąży, chyba że korzyść dla matki przeważa nad ryzykiem dla płodu181913.
  • Karmienie piersią – nie zaleca się stosowania żadnego z tych leków podczas karmienia piersią201913.
  • Osoby z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby – sunitynib i pazopanib mogą być stosowane przy łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach czynności tych narządów, natomiast przy ciężkich zaburzeniach ich użycie jest niewskazane lub wymaga szczególnej ostrożności2122.
  • Kierowcy – wszystkie trzy leki mogą wywoływać zawroty głowy, dlatego zaleca się zachowanie ostrożności podczas prowadzenia pojazdów23243.

Bezpieczeństwo stosowania – różnice między lekami

Wszystkie trzy leki mogą powodować podobne działania niepożądane, jednak różnią się nasileniem i częstotliwością niektórych z nich:

  • Sunitynib może częściej powodować zaburzenia hematologiczne (np. spadek liczby białych krwinek czy płytek krwi), przebarwienia skóry, a także zmiany w pracy serca14.
  • Aksytynib, jako lek o bardziej selektywnym działaniu, bywa lepiej tolerowany przez niektórych pacjentów, ale także może powodować wysokie ciśnienie krwi czy zaburzenia czynności tarczycy15.
  • Pazopanib, oprócz typowych dla tej grupy działań niepożądanych, może dodatkowo prowadzić do zaburzeń czynności wątroby i dlatego wymaga szczególnej kontroli laboratoryjnej podczas leczenia3.

W przypadku wszystkich tych leków bardzo ważne jest indywidualne podejście i regularne badania kontrolne – zarówno w zakresie funkcji nerek, wątroby, jak i parametrów krwi oraz pracy serca.

Tabela porównawcza: Sunitynib, aksytynib, pazopanib

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Sunitynib Rak nerki, GIST, pNET Brak zaleceń; ograniczone dane Nie zaleca się Zachować ostrożność
Aksytynib Rak nerki po niepowodzeniu leczenia sunitynibem lub cytokiną Brak zaleceń; nie badano Nie zaleca się Zachować ostrożność
Pazopanib Rak nerki, mięsak tkanek miękkich Nie stosować u dzieci Nie zaleca się Zachować ostrożność

Sunitynib a inne inhibitory kinaz tyrozynowych w leczeniu raka nerki

Podsumowując, sunitynib, aksytynib i pazopanib to nowoczesne leki, które w podobny sposób blokują rozwój naczyń krwionośnych odżywiających nowotwór. Sunitynib wyróżnia się szerszym zakresem zastosowań (również w GIST i pNET), natomiast aksytynib jest zwykle stosowany u pacjentów, u których wcześniejsze leczenie sunitynibem lub cytokiną nie przyniosło efektu. Pazopanib dodatkowo znajduje zastosowanie w leczeniu mięsaków tkanek miękkich. Wybór leku zależy od rodzaju nowotworu, przebiegu wcześniejszego leczenia oraz indywidualnych cech pacjenta, w tym funkcji nerek, wątroby, wieku i planów rozrodczych453.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się sunitynib od aksytynibu i pazopanibu?

Sunitynib jest stosowany nie tylko w raku nerki, ale też w GIST i pNET. Aksytynib działa wybiórczo na VEGFR i jest używany po niepowodzeniu innych terapii. Pazopanib można stosować w raku nerki i mięsakach tkanek miękkich.

Czy te leki można stosować u dzieci?

Nie zaleca się stosowania sunitynibu, aksytynibu ani pazopanibu u dzieci. Sunitynib ma ograniczone dane, ale brak jednoznacznych zaleceń dawkowania.

Który z tych leków jest bezpieczniejszy w ciąży?

Nie zaleca się stosowania żadnego z tych leków w ciąży. Można je podać tylko, jeśli korzyść dla matki przeważa nad ryzykiem dla płodu.

Czy można prowadzić samochód podczas leczenia sunitynibem, aksytynibem lub pazopanibem?

Wszystkie te leki mogą wywoływać zawroty głowy. Zaleca się ostrożność podczas prowadzenia pojazdów.

REKLAMA