Ogólne zasady dawkowania sufentanylu
Sufentanyl jest dostępny w kilku postaciach: roztwór do wstrzykiwań (dożylnie, zewnątrzoponowo) oraz tabletki podjęzykowe. Schemat dawkowania zależy od drogi podania, wskazania oraz wieku i stanu zdrowia pacjenta1234.
Dożylne podanie sufentanylu
- Dorośli i młodzież: Jako środek przeciwbólowy w znieczuleniu ogólnym – dawka początkowa wynosi od 0,5 do 2 mikrogramów/kg masy ciała, podawana powoli w ciągu 2–10 minut. Dawka podtrzymująca to 10–50 mikrogramów (ok. 0,15–0,7 mikrogramów/kg) podawana w razie potrzeby56.
- Jako środek znieczulający do wprowadzenia i podtrzymania znieczulenia ogólnego – dawka początkowa wynosi 7–20 mikrogramów/kg, a dawki podtrzymujące to 25–50 mikrogramów (0,36–0,7 mikrogramów/kg) podawane według potrzeb78.
- Dzieci: Skuteczność i bezpieczeństwo dożylnego podania u dzieci do 2 lat zostały udokumentowane w ograniczonym zakresie. Zalecane dawki to 5–15 mikrogramów/kg u noworodków i dzieci do 3 lat, a 5–20 mikrogramów/kg u dzieci do 12 lat78.
Zewnątrzoponowe podanie sufentanylu (w połączeniu z bupiwakainą)
- Leczenie bólu pooperacyjnego: Dawka nasycająca to 10–15 ml 0,25% roztworu bupiwakainy z 1 mikrogramem sufentanylu na ml. Po operacji stosuje się wlew ciągły 0,175% bupiwakainy z 1 mikrogramem sufentanylu/ml z szybkością początkową 5 ml/h (dawkę można dostosować w zakresie 4–14 ml/h). Dodatkowe dawki w bolusie po 2 ml można podać na żądanie, zachowując 20-minutowy odstęp9.
- Ból porodowy: Podaje się 10 mikrogramów sufentanylu podczas znieczulenia zewnątrzoponowego bupiwakainą. Całkowita dawka nie powinna przekroczyć 30 mikrogramów sufentanylu10.
Podjęzykowe tabletki sufentanylu
- Zalviso (15 mikrogramów): Tabletki podaje się samodzielnie przez pacjenta w reakcji na ból, z zachowaniem co najmniej 20 minut przerwy między dawkami. Maksymalna ilość do podania to 45 mikrogramów (3 dawki) na godzinę. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 72 godziny3.
- Dzuveo (30 mikrogramów): Tabletki podaje wyłącznie personel medyczny. Można je podawać nie częściej niż raz na godzinę, do maksymalnie 720 mikrogramów na dobę. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 48 godzin4.
- Sufentanyl jest silnym opioidem, a jego dawkowanie powinno być zawsze indywidualnie dostosowane przez lekarza i stosowane tylko w warunkach szpitalnych lub pod ścisłym nadzorem medycznym12.
- Podczas leczenia konieczna jest stała obserwacja pacjenta pod kątem objawów depresji oddechowej i innych działań niepożądanych1112.
- Tabletki podjęzykowe nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży poniżej 18 lat1314.
- W przypadku zaburzeń czynności wątroby lub nerek dawkę należy stosować ostrożnie i pod szczególnym nadzorem15161714.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
- Dzieci i młodzież: Dożylne stosowanie sufentanylu u dzieci poniżej 2 lat jest słabo udokumentowane. Tabletki podjęzykowe nie są zalecane dla osób poniżej 18 lat71314.
- Pacjenci w podeszłym wieku: Zazwyczaj wymagają mniejszych dawek. W przypadku postaci podjęzykowej nie jest konieczna modyfikacja dawki, jednak należy zachować szczególną ostrożność i monitorować działania niepożądane18191714.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby: W tych grupach może być konieczne zmniejszenie dawki, a leczenie należy prowadzić ostrożnie pod ścisłym nadzorem, szczególnie przy ciężkim upośledzeniu funkcji narządów15161714.
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Dożylne podanie sufentanylu jest przeciwwskazane podczas porodu oraz przed zaciśnięciem pępowiny w trakcie cięcia cesarskiego. Sufentanyl przenika przez łożysko i do mleka matki, dlatego należy zachować szczególną ostrożność podczas karmienia piersią202122.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- W przypadku tabletek podjęzykowych Zalviso maksymalna ilość to 45 mikrogramów na godzinę, a leczenie nie powinno trwać dłużej niż 72 godziny3.
- Dzuveo nie należy podawać częściej niż raz na godzinę, a maksymalna dobowa dawka to 720 mikrogramów, nie dłużej niż przez 48 godzin4.
- Przedawkowanie sufentanylu prowadzi do nasilenia działań niepożądanych, zwłaszcza depresji oddechowej, co może być groźne dla życia. W razie przedawkowania konieczne jest podanie tlenu, wspomaganie oddychania oraz podanie antidotum (nalokson)232425.
- Sufentanyl wymaga indywidualnego doboru dawki i regularnej oceny skuteczności oraz bezpieczeństwa leczenia13.
- Podczas podawania leku należy monitorować parametry życiowe pacjenta, zwłaszcza oddech i ciśnienie krwi1112.
- W przypadku osób starszych, przewlekle chorych lub z zaburzeniami funkcji narządów konieczna jest szczególna ostrożność i ewentualna modyfikacja dawki1516.
- Wszelkie decyzje dotyczące dawkowania podejmuje wyłącznie lekarz z doświadczeniem w terapii opioidami12.
Schematy dawkowania sufentanylu – podsumowanie w tabeli
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (dożylnie) | 0,5–2 μg/kg (początkowo), 10–50 μg (dawki podtrzymujące); lub 7–20 μg/kg (jako środek znieczulający), dawki podtrzymujące 25–50 μg57 |
| Dzieci (dożylnie) | Noworodki i do 3 lat: 5–15 μg/kg; do 12 lat: 5–20 μg/kg7 |
| Dorośli (zewnątrzoponowo) | 10–15 ml 0,25% bupiwakainy + 1 μg/ml sufentanylu (dawka nasycająca); wlew podtrzymujący z 1 μg/ml, 4–14 ml/h; ból porodowy: 10 μg sufentanylu, max. 30 μg910 |
| Podjęzykowe tabletki Zalviso (dorośli) | 15 μg co ≥20 min; max. 45 μg/h; do 72 h3 |
| Podjęzykowe tabletki Dzuveo (dorośli) | 30 μg co ≥1 h, max. 720 μg/dobę, do 48 h4 |
| Dzieci i młodzież (tabletki podjęzykowe) | Nie zaleca się / brak danych1314 |
| Osoby starsze | Zazwyczaj mniejsze dawki; tabletki podjęzykowe: bez konieczności modyfikacji, ale pod ścisłą obserwacją1817 |
| Zaburzenia nerek/wątroby | Ostrożność, możliwe zmniejszenie dawki, szczególnie przy ciężkich zaburzeniach151714 |
| Kobiety w ciąży i karmiące | Dożylne podanie przeciwwskazane w czasie porodu; ostrożność przy karmieniu piersią2022 |
Sufentanyl – bezpieczne i skuteczne dawkowanie wymaga indywidualizacji
Dawkowanie sufentanylu wymaga ścisłego dostosowania do potrzeb pacjenta, jego wieku, masy ciała, stanu zdrowia i wybranej drogi podania. Zarówno roztwory do wstrzykiwań, jak i tabletki podjęzykowe są dostępne wyłącznie w warunkach szpitalnych lub pod ścisłym nadzorem personelu medycznego. Stosowanie u dzieci i młodzieży, osób starszych czy pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby wiąże się z koniecznością szczególnej ostrożności. Przedawkowanie sufentanylu stanowi poważne zagrożenie, dlatego monitorowanie stanu pacjenta jest kluczowe przez cały okres leczenia.


















