Ogólne zasady dawkowania sufentanylu

Sufentanyl jest dostępny w kilku postaciach: roztwór do wstrzykiwań (dożylnie, zewnątrzoponowo) oraz tabletki podjęzykowe. Schemat dawkowania zależy od drogi podania, wskazania oraz wieku i stanu zdrowia pacjenta1234.

Dożylne podanie sufentanylu

  • Dorośli i młodzież: Jako środek przeciwbólowy w znieczuleniu ogólnym – dawka początkowa wynosi od 0,5 do 2 mikrogramów/kg masy ciała, podawana powoli w ciągu 2–10 minut. Dawka podtrzymująca to 10–50 mikrogramów (ok. 0,15–0,7 mikrogramów/kg) podawana w razie potrzeby56.
  • Jako środek znieczulający do wprowadzenia i podtrzymania znieczulenia ogólnego – dawka początkowa wynosi 7–20 mikrogramów/kg, a dawki podtrzymujące to 25–50 mikrogramów (0,36–0,7 mikrogramów/kg) podawane według potrzeb78.
  • Dzieci: Skuteczność i bezpieczeństwo dożylnego podania u dzieci do 2 lat zostały udokumentowane w ograniczonym zakresie. Zalecane dawki to 5–15 mikrogramów/kg u noworodków i dzieci do 3 lat, a 5–20 mikrogramów/kg u dzieci do 12 lat78.

Zewnątrzoponowe podanie sufentanylu (w połączeniu z bupiwakainą)

  • Leczenie bólu pooperacyjnego: Dawka nasycająca to 10–15 ml 0,25% roztworu bupiwakainy z 1 mikrogramem sufentanylu na ml. Po operacji stosuje się wlew ciągły 0,175% bupiwakainy z 1 mikrogramem sufentanylu/ml z szybkością początkową 5 ml/h (dawkę można dostosować w zakresie 4–14 ml/h). Dodatkowe dawki w bolusie po 2 ml można podać na żądanie, zachowując 20-minutowy odstęp9.
  • Ból porodowy: Podaje się 10 mikrogramów sufentanylu podczas znieczulenia zewnątrzoponowego bupiwakainą. Całkowita dawka nie powinna przekroczyć 30 mikrogramów sufentanylu10.

Podjęzykowe tabletki sufentanylu

  • Zalviso (15 mikrogramów): Tabletki podaje się samodzielnie przez pacjenta w reakcji na ból, z zachowaniem co najmniej 20 minut przerwy między dawkami. Maksymalna ilość do podania to 45 mikrogramów (3 dawki) na godzinę. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 72 godziny3.
  • Dzuveo (30 mikrogramów): Tabletki podaje wyłącznie personel medyczny. Można je podawać nie częściej niż raz na godzinę, do maksymalnie 720 mikrogramów na dobę. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 48 godzin4.
Ważne informacje dotyczące bezpieczeństwa:

  • Sufentanyl jest silnym opioidem, a jego dawkowanie powinno być zawsze indywidualnie dostosowane przez lekarza i stosowane tylko w warunkach szpitalnych lub pod ścisłym nadzorem medycznym12.
  • Podczas leczenia konieczna jest stała obserwacja pacjenta pod kątem objawów depresji oddechowej i innych działań niepożądanych1112.
  • Tabletki podjęzykowe nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży poniżej 18 lat1314.
  • W przypadku zaburzeń czynności wątroby lub nerek dawkę należy stosować ostrożnie i pod szczególnym nadzorem15161714.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

  • Dzieci i młodzież: Dożylne stosowanie sufentanylu u dzieci poniżej 2 lat jest słabo udokumentowane. Tabletki podjęzykowe nie są zalecane dla osób poniżej 18 lat71314.
  • Pacjenci w podeszłym wieku: Zazwyczaj wymagają mniejszych dawek. W przypadku postaci podjęzykowej nie jest konieczna modyfikacja dawki, jednak należy zachować szczególną ostrożność i monitorować działania niepożądane18191714.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby: W tych grupach może być konieczne zmniejszenie dawki, a leczenie należy prowadzić ostrożnie pod ścisłym nadzorem, szczególnie przy ciężkim upośledzeniu funkcji narządów15161714.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Dożylne podanie sufentanylu jest przeciwwskazane podczas porodu oraz przed zaciśnięciem pępowiny w trakcie cięcia cesarskiego. Sufentanyl przenika przez łożysko i do mleka matki, dlatego należy zachować szczególną ostrożność podczas karmienia piersią202122.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • W przypadku tabletek podjęzykowych Zalviso maksymalna ilość to 45 mikrogramów na godzinę, a leczenie nie powinno trwać dłużej niż 72 godziny3.
  • Dzuveo nie należy podawać częściej niż raz na godzinę, a maksymalna dobowa dawka to 720 mikrogramów, nie dłużej niż przez 48 godzin4.
  • Przedawkowanie sufentanylu prowadzi do nasilenia działań niepożądanych, zwłaszcza depresji oddechowej, co może być groźne dla życia. W razie przedawkowania konieczne jest podanie tlenu, wspomaganie oddychania oraz podanie antidotum (nalokson)232425.
Stosowanie sufentanylu w praktyce:

  • Sufentanyl wymaga indywidualnego doboru dawki i regularnej oceny skuteczności oraz bezpieczeństwa leczenia13.
  • Podczas podawania leku należy monitorować parametry życiowe pacjenta, zwłaszcza oddech i ciśnienie krwi1112.
  • W przypadku osób starszych, przewlekle chorych lub z zaburzeniami funkcji narządów konieczna jest szczególna ostrożność i ewentualna modyfikacja dawki1516.
  • Wszelkie decyzje dotyczące dawkowania podejmuje wyłącznie lekarz z doświadczeniem w terapii opioidami12.

Schematy dawkowania sufentanylu – podsumowanie w tabeli

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (dożylnie) 0,5–2 μg/kg (początkowo), 10–50 μg (dawki podtrzymujące); lub 7–20 μg/kg (jako środek znieczulający), dawki podtrzymujące 25–50 μg57
Dzieci (dożylnie) Noworodki i do 3 lat: 5–15 μg/kg; do 12 lat: 5–20 μg/kg7
Dorośli (zewnątrzoponowo) 10–15 ml 0,25% bupiwakainy + 1 μg/ml sufentanylu (dawka nasycająca); wlew podtrzymujący z 1 μg/ml, 4–14 ml/h; ból porodowy: 10 μg sufentanylu, max. 30 μg910
Podjęzykowe tabletki Zalviso (dorośli) 15 μg co ≥20 min; max. 45 μg/h; do 72 h3
Podjęzykowe tabletki Dzuveo (dorośli) 30 μg co ≥1 h, max. 720 μg/dobę, do 48 h4
Dzieci i młodzież (tabletki podjęzykowe) Nie zaleca się / brak danych1314
Osoby starsze Zazwyczaj mniejsze dawki; tabletki podjęzykowe: bez konieczności modyfikacji, ale pod ścisłą obserwacją1817
Zaburzenia nerek/wątroby Ostrożność, możliwe zmniejszenie dawki, szczególnie przy ciężkich zaburzeniach151714
Kobiety w ciąży i karmiące Dożylne podanie przeciwwskazane w czasie porodu; ostrożność przy karmieniu piersią2022

Sufentanyl – bezpieczne i skuteczne dawkowanie wymaga indywidualizacji

Dawkowanie sufentanylu wymaga ścisłego dostosowania do potrzeb pacjenta, jego wieku, masy ciała, stanu zdrowia i wybranej drogi podania. Zarówno roztwory do wstrzykiwań, jak i tabletki podjęzykowe są dostępne wyłącznie w warunkach szpitalnych lub pod ścisłym nadzorem personelu medycznego. Stosowanie u dzieci i młodzieży, osób starszych czy pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby wiąże się z koniecznością szczególnej ostrożności. Przedawkowanie sufentanylu stanowi poważne zagrożenie, dlatego monitorowanie stanu pacjenta jest kluczowe przez cały okres leczenia.

Pytania i odpowiedzi

Jak często można podawać sufentanyl w tabletkach podjęzykowych?

W przypadku Zalviso tabletki podjęzykowe można przyjmować co najmniej co 20 minut, a w przypadku Dzuveo – nie częściej niż raz na godzinę.34

Czy sufentanyl można stosować u dzieci?

Sufentanyl w postaci tabletek podjęzykowych nie jest zalecany u dzieci poniżej 18 lat. Dożylne podanie u dzieci jest możliwe w ściśle określonych sytuacjach i pod ścisłą kontrolą.713

Czy dawka sufentanylu jest taka sama dla wszystkich pacjentów?

Nie, dawka sufentanylu jest ustalana indywidualnie w zależności od wieku, masy ciała, stanu zdrowia i wybranej drogi podania.12

Jakie są przeciwwskazania do stosowania sufentanylu?

Przeciwwskazaniami są m.in. nadwrażliwość na lek, istotna depresja oddechowa, niektóre choroby wątroby oraz ciąża przy podaniu dożylnym podczas porodu.202135

Co zrobić w przypadku przedawkowania sufentanylu?

W przypadku przedawkowania należy niezwłocznie zapewnić tlen, wspomaganie oddychania i podać antagonistę opioidów, np. nalokson.232425