REKLAMA

Na czym polega mechanizm działania streptomycyny?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki lek oddziałuje na organizm, aby osiągnąć zamierzony efekt leczniczy. W przypadku antybiotyków, takich jak streptomycyna, oznacza to w jaki sposób hamują one wzrost lub niszczą bakterie wywołujące choroby1. Zrozumienie tego procesu pomaga lepiej pojąć, kiedy i jak stosować dany lek oraz jakie mogą być jego ograniczenia.

W farmakologii często mówi się o dwóch pojęciach: farmakodynamika i farmakokinetyka. Farmakodynamika opisuje, jak lek działa na organizm (czyli co lek robi z organizmem), natomiast farmakokinetyka dotyczy tego, jak organizm wchłania, rozprowadza, przetwarza i wydala lek (czyli co organizm robi z lekiem)1.

Jak streptomycyna działa na bakterie?

Streptomycyna to naturalny antybiotyk z grupy aminoglikozydów. Jej głównym zadaniem jest niszczenie bakterii, które są wrażliwe na jej działanie. Mechanizm ten polega na blokowaniu produkcji białek w komórkach bakterii. Streptomycyna wiąże się z określoną częścią rybosomu (tzw. podjednostką 30S), czyli “fabryki białek” w bakterii, i w ten sposób uniemożliwia jej prawidłowe funkcjonowanie1. Bez białek bakteria nie może się rozwijać ani rozmnażać, co prowadzi do jej śmierci.

  • Streptomycyna działa najlepiej w środowisku lekko zasadowym, czyli przy pH około 7,81.
  • Jest skuteczna przeciwko wielu bakteriom, zarówno Gram-dodatnim, jak i Gram-ujemnym, w tym przeciwko bakteriom wywołującym gruźlicę, dżumę, tularemię czy brucelozę2.
  • W leczeniu gruźlicy zawsze stosuje się ją w połączeniu z innymi lekami przeciwprątkowymi, aby zapobiec szybkiemu rozwojowi oporności bakterii na streptomycynę1.
  • Współdziała (wykazuje tzw. synergizm) z innymi antybiotykami, zwłaszcza z grupy β-laktamów, co zwiększa jej skuteczność w niektórych zakażeniach1.
Ważne informacje o mechanizmie działania streptomycyny:

  • Streptomycyna jest skuteczna tylko przeciwko bakteriom, nie działa na wirusy.
  • W monoterapii (stosowana samodzielnie) szybko prowadzi do powstania oporności bakterii, dlatego zawsze powinna być łączona z innymi lekami, szczególnie w leczeniu gruźlicy.
  • Nie wszystkie bakterie są wrażliwe na streptomycynę – niektóre mogą być naturalnie oporne lub nabrać oporności podczas leczenia.
  • Streptomycyna jest podawana domięśniowo, ponieważ nie wchłania się z przewodu pokarmowego.

Losy streptomycyny w organizmie – jak jest wchłaniana i wydalana?

Streptomycyna nie wchłania się z przewodu pokarmowego, dlatego lek podaje się wyłącznie w formie zastrzyków domięśniowych3. Po podaniu domięśniowym maksymalne stężenie we krwi osiąga w ciągu około godziny. Wartość tego stężenia zależy od podanej dawki – po 1 g jest to 25–50 µg/ml3.

  • Streptomycyna stopniowo opuszcza krew – po 5–6 godzinach stężenie zmniejsza się do połowy wartości maksymalnej3.
  • Około 35% streptomycyny wiąże się z białkami krwi3.
  • Okres półtrwania (czas, po którym ilość leku we krwi spada o połowę) wynosi około 2,4–2,7 godziny3.
  • Streptomycyna dobrze przenika do płynów ustrojowych, takich jak płyn opłucnowy czy płyn otrzewnowy, a także do jam powstałych w przebiegu gruźlicy3.
  • Przenika przez łożysko, osiągając we krwi płodu stężenie podobne jak u matki. Do mleka matki, śliny i potu trafia w niewielkich ilościach3.
  • Streptomycyna słabo przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego i do kości3.
  • Jest wydalana głównie przez nerki w ciągu 24 godzin. U osób z niewydolnością nerek wydalanie jest wolniejsze, co może prowadzić do wzrostu stężenia leku we krwi4.

Badania na zwierzętach i bezpieczeństwo stosowania

W przypadku streptomycyny nie przeprowadzono długoterminowych badań na zwierzętach dotyczących działania rakotwórczego czy wpływu na geny (mutagenność). Oznacza to, że nie ma szczegółowych danych na temat tego, czy streptomycyna może powodować nowotwory lub uszkadzać materiał genetyczny przy długotrwałym stosowaniu5.

Parametr Opis
Mechanizm działania Hamowanie syntezy białek bakteryjnych przez blokowanie podjednostki 30S rybosomu
Spektrum działania Bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, m.in. Mycobacterium tuberculosis, Yersinia pestis
Podanie Domięśniowe (nie wchłania się z przewodu pokarmowego)
Czas osiągnięcia maks. stężenia Około 1 godzina po wstrzyknięciu
Okres półtrwania 2,4–2,7 godziny
Wydalanie Głównie przez nerki, w ciągu 24 godzin
Przenikanie do tkanek Dobrze do płynów ustrojowych, słabo do płynu mózgowo-rdzeniowego i kości
Pamiętaj o szczególnych cechach farmakokinetyki streptomycyny:

  • Streptomycyna nie nadaje się do podania doustnego – skuteczna jest tylko po wstrzyknięciu domięśniowym.
  • U pacjentów z zaburzoną pracą nerek konieczna jest ostrożność, ponieważ lek może gromadzić się w organizmie.
  • Przenika przez łożysko i może być obecna w mleku matki, co jest ważne przy leczeniu kobiet w ciąży lub karmiących.
  • Streptomycyna słabo dociera do niektórych tkanek, np. do mózgu, co ogranicza jej zastosowanie w leczeniu zakażeń tych okolic.

Streptomycyna – skuteczność i mechanizm działania w leczeniu poważnych zakażeń

Streptomycyna to antybiotyk o szerokim zakresie działania, szczególnie przydatny w leczeniu gruźlicy i innych ciężkich zakażeń bakteryjnych. Jej skuteczność polega na blokowaniu syntezy białek bakteryjnych, co prowadzi do śmierci drobnoustrojów. Lek działa najlepiej, gdy jest stosowany w połączeniu z innymi antybiotykami, co zapobiega rozwojowi oporności. Streptomycyna musi być podawana domięśniowo, ponieważ nie wchłania się z przewodu pokarmowego. Sposób wchłaniania, rozprowadzania i wydalania z organizmu sprawia, że jej stosowanie wymaga odpowiedniego monitorowania, szczególnie u osób z problemami nerek. Wiedza o mechanizmie działania streptomycyny pozwala na jej bezpieczne i skuteczne wykorzystanie w terapii poważnych infekcji bakteryjnych13.

Pytania i odpowiedzi

Jak działa streptomycyna na bakterie?

Streptomycyna hamuje produkcję białek w komórkach bakterii, co prowadzi do ich śmierci. Wiąże się z określoną częścią rybosomu bakteryjnego, blokując jej funkcjonowanie.

Czy streptomycyna działa na wirusy?

Nie, streptomycyna działa tylko na bakterie. Nie jest skuteczna przeciwko wirusom.

Jak podaje się streptomycynę?

Streptomycynę podaje się domięśniowo, ponieważ nie wchłania się z przewodu pokarmowego.

Czy streptomycyna może być stosowana samodzielnie w leczeniu gruźlicy?

Nie, streptomycyna zawsze powinna być stosowana w połączeniu z innymi lekami przeciwprątkowymi, aby zapobiec powstawaniu oporności bakterii.

REKLAMA