Jak dawkowana jest somatropina?

Somatropina to syntetyczny odpowiednik ludzkiego hormonu wzrostu, który stosuje się w leczeniu różnych zaburzeń wzrostu u dzieci oraz w terapii zastępczej u dorosłych z niedoborem tego hormonu. Dawkowanie somatropiny zawsze ustala lekarz, biorąc pod uwagę indywidualne potrzeby pacjenta, wiek, masę ciała, powierzchnię ciała oraz specyficzne wskazania do leczenia123.

Najczęściej lek podaje się w postaci roztworu do wstrzykiwań podskórnych. W zależności od produktu, dostępne są różne stężenia somatropiny, jednak podstawowe zasady dawkowania są bardzo podobne dla wszystkich preparatów45.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

  • Niedobór hormonu wzrostu: zazwyczaj 0,025–0,035 mg/kg masy ciała na dobę lub 0,7–1,0 mg/m² powierzchni ciała na dobę123.
  • Zespół Pradera-Williego: zalecana dawka to 0,035 mg/kg masy ciała na dobę lub 1,0 mg/m² na dobę. Nie należy przekraczać 2,7 mg na dobę67.
  • Zespół Turnera: dawka zwykle wynosi 0,045–0,050 mg/kg masy ciała na dobę lub 1,4 mg/m² na dobę68.
  • Przewlekła niewydolność nerek: 0,045–0,050 mg/kg masy ciała na dobę (1,4 mg/m² na dobę). Dawki mogą być zwiększane, jeśli tempo wzrostu jest niezadowalające68.
  • Dzieci urodzone zbyt małe w stosunku do wieku ciążowego (SGA): zwykle 0,035 mg/kg masy ciała na dobę (1 mg/m² na dobę), aż do osiągnięcia ostatecznego wzrostu98.

Wszystkie wstrzyknięcia wykonuje się podskórnie, najlepiej zmieniając miejsce podania, aby zmniejszyć ryzyko zaniku tkanki tłuszczowej (lipoatrofii)1.

Ważne: Dawkowanie somatropiny jest ściśle indywidualizowane i zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj zaburzenia wzrostu, masa ciała lub powierzchnia ciała, wiek pacjenta, a także odpowiedź organizmu na leczenie. Lekarz może w trakcie terapii dostosować dawkę w zależności od tempa wzrastania lub wyników badań laboratoryjnych, takich jak stężenie IGF-I we krwi110.

Dawkowanie u dorosłych

  • Pacjenci kontynuujący leczenie po okresie dzieciństwa: zwykle 0,2–0,5 mg na dobę, dawkę można modyfikować w zależności od potrzeb, opierając się na stężeniu IGF-I i odpowiedzi klinicznej1110.
  • Początek leczenia u dorosłych: dawka początkowa to 0,15–0,3 mg na dobę, stopniowo zwiększana według indywidualnych potrzeb pacjenta1110.
  • Osoby powyżej 60. roku życia: leczenie zaczyna się od mniejszej dawki (0,1–0,2 mg na dobę), którą można ostrożnie zwiększać. Dawka podtrzymująca rzadko przekracza 0,5 mg na dobę1213.

Dawki u dorosłych także podaje się podskórnie, najczęściej raz dziennie. Dawka podtrzymująca bardzo rzadko przekracza 1,0 mg na dobę1415.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Dawkowanie u dzieci i młodzieży zawsze jest ustalane indywidualnie, z uwzględnieniem masy ciała lub powierzchni ciała oraz tempa wzrostu. U dzieci z niektórymi schorzeniami, np. zespołem Pradera-Williego lub przewlekłą niewydolnością nerek, należy zachować szczególną ostrożność i regularnie kontrolować stan zdrowia12.

Osoby starsze

U osób starszych (powyżej 60 lat) zaleca się rozpoczynanie terapii od niższych dawek, które następnie mogą być ostrożnie zwiększane. Dawka podtrzymująca u tej grupy rzadko przekracza 0,5 mg na dobę1213.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przypadku przewlekłej niewydolności nerek zalecane dawki somatropiny są podobne jak u dzieci z innymi wskazaniami, ale leczenie można rozpocząć tylko wtedy, gdy czynność nerek spadnie poniżej 50% normy. Przed rozpoczęciem terapii przez rok monitoruje się tempo wzrostu. Dawki można zwiększać, jeśli tempo wzrastania jest zbyt wolne. Po przeszczepieniu nerki leczenie należy zakończyć816.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

W materiałach źródłowych nie podano szczegółowych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby1.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Stosowanie somatropiny u kobiet w ciąży i karmiących piersią nie jest zalecane bez wyraźnych wskazań lekarskich. Decyzję o rozpoczęciu terapii podejmuje lekarz po rozważeniu potencjalnych korzyści i ryzyka12.

Uwaga na bezpieczeństwo stosowania:

  • Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dobowej zalecanej w ChPL, zwłaszcza w zespole Pradera-Williego, gdzie nie wolno przekraczać 2,7 mg na dobę717.
  • W przypadku przedawkowania mogą wystąpić groźne objawy, takie jak najpierw hipoglikemia (obniżenie poziomu cukru we krwi), a później hiperglikemia (podwyższenie poziomu cukru)1819.
  • Długotrwałe stosowanie zbyt dużych dawek może prowadzić do objawów podobnych jak przy nadmiarze naturalnego hormonu wzrostu, np. nadmierny wzrost kości i tkanek miękkich18.
  • U dzieci, u których tempo wzrostu jest bardzo niskie lub których kości już zakończyły wzrastanie, leczenie somatropiną jest przeciwwskazane720.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie somatropiny zależy od przyczyny leczenia:

  • W przypadku niedoboru hormonu wzrostu i zespołu Pradera-Williego stosuje się inne dawki niż np. w zespole Turnera czy przewlekłej niewydolności nerek617.
  • Wskazania takie jak zespół Noonan, SGA (dzieci z niską masą urodzeniową), przewlekła niewydolność nerek czy zespół Turnera mają określone schematy dawkowania, które są inne niż w klasycznym niedoborze hormonu wzrostu321.
  • W terapii długoterminowej lekarz może dostosować dawkę w zależności od odpowiedzi organizmu na leczenie i tempa wzrastania dziecka9.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • W zespole Pradera-Williego nie wolno przekraczać dawki 2,7 mg na dobę717.
  • Dla innych wskazań maksymalna dawka dobowa rzadko przekracza 1,0 mg u dorosłych1415.
  • Przedawkowanie może powodować groźne skutki, dlatego nie należy samodzielnie zmieniać dawki leku18.

Tabela podsumowująca dawkowanie somatropiny

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dzieci i młodzież – niedobór hormonu wzrostu 0,025–0,035 mg/kg mc./dobę lub 0,7–1,0 mg/m²/dobę
Dzieci – zespół Pradera-Williego 0,035 mg/kg mc./dobę lub 1,0 mg/m²/dobę (maks. 2,7 mg/dobę)
Dzieci – zespół Turnera 0,045–0,050 mg/kg mc./dobę lub 1,4 mg/m²/dobę
Dzieci – przewlekła niewydolność nerek 0,045–0,050 mg/kg mc./dobę lub 1,4 mg/m²/dobę
Dzieci – SGA (niska masa urodzeniowa) 0,035 mg/kg mc./dobę lub 1,0 mg/m²/dobę
Dorośli – kontynuacja po okresie dzieciństwa 0,2–0,5 mg/dobę (dostosowywane indywidualnie)
Dorośli – początek leczenia 0,15–0,3 mg/dobę, stopniowo zwiększane
Osoby powyżej 60. roku życia 0,1–0,2 mg/dobę, stopniowo zwiększane (zwykle do 0,5 mg/dobę)
Pacjenci z przewlekłą niewydolnością nerek Indywidualna modyfikacja dawki, zgodnie z zaleceniami lekarza
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Brak szczegółowych zaleceń
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Stosowanie tylko w wyjątkowych przypadkach po ocenie lekarza

Somatropina – indywidualizacja leczenia i bezpieczeństwo

Podawanie somatropiny zawsze wymaga indywidualnego podejścia. Lekarz dostosowuje dawkę do masy ciała, wieku, wskazania i reakcji organizmu na leczenie. Ważne jest regularne monitorowanie wzrostu, stężenia IGF-I i innych parametrów zdrowotnych, aby terapia była bezpieczna i skuteczna11015.

Somatropina może być stosowana przez długi czas, aż do zakończenia wzrastania u dzieci lub osiągnięcia stabilnych efektów u dorosłych. Przerwanie leczenia lub zmiana dawki powinny być zawsze konsultowane z lekarzem. Przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania i regularne kontrole są kluczowe dla uzyskania najlepszych efektów terapii oraz dla uniknięcia ewentualnych powikłań.

Pytania i odpowiedzi

Jak często należy podawać somatropinę?

Somatropinę podaje się zwykle raz dziennie w formie wstrzyknięcia podskórnego.1

Jak długo trwa leczenie somatropiną u dzieci?

Leczenie trwa do zakończenia wzrastania lub osiągnięcia pełnego rozwoju somatycznego.1

Czy dawkowanie somatropiny trzeba zmieniać w czasie leczenia?

Tak, dawkę można modyfikować w zależności od tempa wzrostu i wyników badań.9

Jaka jest maksymalna dawka somatropiny dla dzieci z zespołem Pradera-Williego?

Nie należy przekraczać dawki 2,7 mg na dobę.7

Czy somatropina jest stosowana u kobiet w ciąży?

Stosowanie somatropiny w ciąży jest możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach po ocenie lekarza.1