Jak dawkowana jest somatropina?
Somatropina to syntetyczny odpowiednik ludzkiego hormonu wzrostu, który stosuje się w leczeniu różnych zaburzeń wzrostu u dzieci oraz w terapii zastępczej u dorosłych z niedoborem tego hormonu. Dawkowanie somatropiny zawsze ustala lekarz, biorąc pod uwagę indywidualne potrzeby pacjenta, wiek, masę ciała, powierzchnię ciała oraz specyficzne wskazania do leczenia123.
Najczęściej lek podaje się w postaci roztworu do wstrzykiwań podskórnych. W zależności od produktu, dostępne są różne stężenia somatropiny, jednak podstawowe zasady dawkowania są bardzo podobne dla wszystkich preparatów45.
Dawkowanie u dzieci i młodzieży
- Niedobór hormonu wzrostu: zazwyczaj 0,025–0,035 mg/kg masy ciała na dobę lub 0,7–1,0 mg/m² powierzchni ciała na dobę123.
- Zespół Pradera-Williego: zalecana dawka to 0,035 mg/kg masy ciała na dobę lub 1,0 mg/m² na dobę. Nie należy przekraczać 2,7 mg na dobę67.
- Zespół Turnera: dawka zwykle wynosi 0,045–0,050 mg/kg masy ciała na dobę lub 1,4 mg/m² na dobę68.
- Przewlekła niewydolność nerek: 0,045–0,050 mg/kg masy ciała na dobę (1,4 mg/m² na dobę). Dawki mogą być zwiększane, jeśli tempo wzrostu jest niezadowalające68.
- Dzieci urodzone zbyt małe w stosunku do wieku ciążowego (SGA): zwykle 0,035 mg/kg masy ciała na dobę (1 mg/m² na dobę), aż do osiągnięcia ostatecznego wzrostu98.
Wszystkie wstrzyknięcia wykonuje się podskórnie, najlepiej zmieniając miejsce podania, aby zmniejszyć ryzyko zaniku tkanki tłuszczowej (lipoatrofii)1.
Dawkowanie u dorosłych
- Pacjenci kontynuujący leczenie po okresie dzieciństwa: zwykle 0,2–0,5 mg na dobę, dawkę można modyfikować w zależności od potrzeb, opierając się na stężeniu IGF-I i odpowiedzi klinicznej1110.
- Początek leczenia u dorosłych: dawka początkowa to 0,15–0,3 mg na dobę, stopniowo zwiększana według indywidualnych potrzeb pacjenta1110.
- Osoby powyżej 60. roku życia: leczenie zaczyna się od mniejszej dawki (0,1–0,2 mg na dobę), którą można ostrożnie zwiększać. Dawka podtrzymująca rzadko przekracza 0,5 mg na dobę1213.
Dawki u dorosłych także podaje się podskórnie, najczęściej raz dziennie. Dawka podtrzymująca bardzo rzadko przekracza 1,0 mg na dobę1415.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Dawkowanie u dzieci i młodzieży zawsze jest ustalane indywidualnie, z uwzględnieniem masy ciała lub powierzchni ciała oraz tempa wzrostu. U dzieci z niektórymi schorzeniami, np. zespołem Pradera-Williego lub przewlekłą niewydolnością nerek, należy zachować szczególną ostrożność i regularnie kontrolować stan zdrowia12.
Osoby starsze
U osób starszych (powyżej 60 lat) zaleca się rozpoczynanie terapii od niższych dawek, które następnie mogą być ostrożnie zwiększane. Dawka podtrzymująca u tej grupy rzadko przekracza 0,5 mg na dobę1213.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
W przypadku przewlekłej niewydolności nerek zalecane dawki somatropiny są podobne jak u dzieci z innymi wskazaniami, ale leczenie można rozpocząć tylko wtedy, gdy czynność nerek spadnie poniżej 50% normy. Przed rozpoczęciem terapii przez rok monitoruje się tempo wzrostu. Dawki można zwiększać, jeśli tempo wzrastania jest zbyt wolne. Po przeszczepieniu nerki leczenie należy zakończyć816.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
W materiałach źródłowych nie podano szczegółowych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby1.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Stosowanie somatropiny u kobiet w ciąży i karmiących piersią nie jest zalecane bez wyraźnych wskazań lekarskich. Decyzję o rozpoczęciu terapii podejmuje lekarz po rozważeniu potencjalnych korzyści i ryzyka12.
- Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dobowej zalecanej w ChPL, zwłaszcza w zespole Pradera-Williego, gdzie nie wolno przekraczać 2,7 mg na dobę717.
- W przypadku przedawkowania mogą wystąpić groźne objawy, takie jak najpierw hipoglikemia (obniżenie poziomu cukru we krwi), a później hiperglikemia (podwyższenie poziomu cukru)1819.
- Długotrwałe stosowanie zbyt dużych dawek może prowadzić do objawów podobnych jak przy nadmiarze naturalnego hormonu wzrostu, np. nadmierny wzrost kości i tkanek miękkich18.
- U dzieci, u których tempo wzrostu jest bardzo niskie lub których kości już zakończyły wzrastanie, leczenie somatropiną jest przeciwwskazane720.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie somatropiny zależy od przyczyny leczenia:
- W przypadku niedoboru hormonu wzrostu i zespołu Pradera-Williego stosuje się inne dawki niż np. w zespole Turnera czy przewlekłej niewydolności nerek617.
- Wskazania takie jak zespół Noonan, SGA (dzieci z niską masą urodzeniową), przewlekła niewydolność nerek czy zespół Turnera mają określone schematy dawkowania, które są inne niż w klasycznym niedoborze hormonu wzrostu321.
- W terapii długoterminowej lekarz może dostosować dawkę w zależności od odpowiedzi organizmu na leczenie i tempa wzrastania dziecka9.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- W zespole Pradera-Williego nie wolno przekraczać dawki 2,7 mg na dobę717.
- Dla innych wskazań maksymalna dawka dobowa rzadko przekracza 1,0 mg u dorosłych1415.
- Przedawkowanie może powodować groźne skutki, dlatego nie należy samodzielnie zmieniać dawki leku18.
Tabela podsumowująca dawkowanie somatropiny
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dzieci i młodzież – niedobór hormonu wzrostu | 0,025–0,035 mg/kg mc./dobę lub 0,7–1,0 mg/m²/dobę |
| Dzieci – zespół Pradera-Williego | 0,035 mg/kg mc./dobę lub 1,0 mg/m²/dobę (maks. 2,7 mg/dobę) |
| Dzieci – zespół Turnera | 0,045–0,050 mg/kg mc./dobę lub 1,4 mg/m²/dobę |
| Dzieci – przewlekła niewydolność nerek | 0,045–0,050 mg/kg mc./dobę lub 1,4 mg/m²/dobę |
| Dzieci – SGA (niska masa urodzeniowa) | 0,035 mg/kg mc./dobę lub 1,0 mg/m²/dobę |
| Dorośli – kontynuacja po okresie dzieciństwa | 0,2–0,5 mg/dobę (dostosowywane indywidualnie) |
| Dorośli – początek leczenia | 0,15–0,3 mg/dobę, stopniowo zwiększane |
| Osoby powyżej 60. roku życia | 0,1–0,2 mg/dobę, stopniowo zwiększane (zwykle do 0,5 mg/dobę) |
| Pacjenci z przewlekłą niewydolnością nerek | Indywidualna modyfikacja dawki, zgodnie z zaleceniami lekarza |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby | Brak szczegółowych zaleceń |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Stosowanie tylko w wyjątkowych przypadkach po ocenie lekarza |
Somatropina – indywidualizacja leczenia i bezpieczeństwo
Podawanie somatropiny zawsze wymaga indywidualnego podejścia. Lekarz dostosowuje dawkę do masy ciała, wieku, wskazania i reakcji organizmu na leczenie. Ważne jest regularne monitorowanie wzrostu, stężenia IGF-I i innych parametrów zdrowotnych, aby terapia była bezpieczna i skuteczna11015.
Somatropina może być stosowana przez długi czas, aż do zakończenia wzrastania u dzieci lub osiągnięcia stabilnych efektów u dorosłych. Przerwanie leczenia lub zmiana dawki powinny być zawsze konsultowane z lekarzem. Przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania i regularne kontrole są kluczowe dla uzyskania najlepszych efektów terapii oraz dla uniknięcia ewentualnych powikłań.


















