Bezpieczeństwo stosowania sildenafilu – na co zwrócić uwagę?
Stosowanie sildenafilu wymaga zachowania szczególnej ostrożności u niektórych pacjentów, zwłaszcza z poważnymi chorobami serca, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, a także przyjmujących określone leki. Istotne znaczenie mają także różnice w zaleceniach dotyczących bezpieczeństwa w zależności od postaci leku (tabletki doustne, roztwór do wstrzykiwań) oraz wskazań terapeutycznych (np. leczenie zaburzeń erekcji, leczenie tętniczego nadciśnienia płucnego)12.
Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią
Sildenafil nie jest przeznaczony do stosowania u kobiet w leczeniu zaburzeń erekcji3. W leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego jego zastosowanie u kobiet w ciąży i karmiących piersią jest ograniczone – dostępne dane pochodzą głównie z badań na zwierzętach, które nie wykazały bezpośredniego szkodliwego wpływu na ciążę czy rozwój płodu. Jednak u ludzi brak jest wystarczających badań potwierdzających bezpieczeństwo, dlatego stosowanie sildenafilu u kobiet ciężarnych i karmiących nie jest zalecane, chyba że jest to bezwzględnie konieczne45. Badania wykazały, że sildenafil i jego metabolity mogą przenikać do mleka kobiecego w bardzo małych ilościach, ale nie przewiduje się, by w tych ilościach wywoływał niepożądane skutki u dziecka6.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
Sildenafil może w niewielkim lub umiarkowanym stopniu wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. U niektórych pacjentów po jego zastosowaniu mogą wystąpić zawroty głowy lub zaburzenia widzenia (np. trudności z rozróżnianiem kolorów), dlatego należy upewnić się, jak organizm reaguje na lek, zanim zdecydujesz się prowadzić samochód lub obsługiwać maszyny789.
- Sildenafil powoduje rozszerzenie naczyń i może obniżać ciśnienie krwi3.
- Nie należy stosować sildenafilu razem z lekami zawierającymi azotany, gdyż może to prowadzić do groźnego spadku ciśnienia tętniczego1.
- Lek jest przeciwwskazany u osób z ciężką niewydolnością serca, niestabilną dławicą piersiową oraz po niedawnym zawale serca lub udarze10.
- Pacjenci z poważnymi chorobami układu krążenia powinni przed rozpoczęciem leczenia skonsultować się z lekarzem w celu oceny ryzyka3.
Interakcje z alkoholem
Badania wykazały, że sildenafil nie nasila działania alkoholu na ciśnienie tętnicze krwi ani nie zwiększa ryzyka działań niepożądanych przy umiarkowanym spożyciu alkoholu (stężenie alkoholu we krwi do 80 mg/dl)1112. Jednak zarówno alkohol, jak i sildenafil mogą powodować zawroty głowy, dlatego łączenie ich może nasilić te objawy. Warto zachować ostrożność i unikać nadmiernego spożycia alkoholu podczas przyjmowania sildenafilu7.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek nie jest konieczna modyfikacja dawki sildenafilu13. Jednak u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) klirens sildenafilu jest zmniejszony, co prowadzi do zwiększenia stężenia leku w organizmie1415. W takich przypadkach zaleca się rozpoczęcie leczenia od najmniejszej dawki (25 mg), a jej ewentualne zwiększanie powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą skuteczności i tolerancji leku14.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
Pacjenci z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby mogą stosować sildenafil, jednak należy rozpocząć leczenie od najniższej dostępnej dawki (25 mg), ponieważ zmniejszony klirens wątroby powoduje większe stężenie leku w organizmie1415. Sildenafil jest przeciwwskazany u osób z ciężką niewydolnością wątroby1617.
Stosowanie sildenafilu u seniorów
U osób w wieku podeszłym (powyżej 65 lat) nie ma potrzeby zmiany dawkowania sildenafilu. Jednakże stężenie leku we krwi może być u nich wyższe niż u młodszych osób, co wynika ze zmniejszonego klirensu leku wraz z wiekiem1318. Z tego powodu u seniorów zaleca się zachowanie ostrożności, zwłaszcza przy rozpoczynaniu terapii19.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Pacjenci z deformacjami prącia (np. choroba Peyroniego, zwłóknienia ciał jamistych) oraz z chorobami predysponującymi do priapizmu (np. niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, białaczka, szpiczak mnogi) powinni stosować sildenafil ostrożnie, ponieważ istnieje ryzyko przedłużonej erekcji20.
- Osoby przyjmujące leki alfa-adrenolityczne mogą być bardziej narażone na spadki ciśnienia po sildenafilu – zaleca się stabilizację stanu pacjenta i rozważenie rozpoczęcia leczenia od najmniejszej dawki21.
- Sildenafil nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi inhibitorami PDE5 ani z lekami pobudzającymi cyklazę guanylową (np. riocyguat), ponieważ grozi to groźnym spadkiem ciśnienia12.
- Pacjenci z rzadkimi schorzeniami siatkówki, takimi jak retinitis pigmentosa, powinni unikać sildenafilu z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa10.
- U dzieci i młodzieży stosowanie sildenafilu jest dopuszczalne wyłącznie w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego, pod ścisłą kontrolą lekarza, i nie należy przekraczać zalecanych dawek22.
- Sildenafil nie może być stosowany równocześnie z lekami zawierającymi azotany oraz riocyguat – grozi to gwałtownym spadkiem ciśnienia tętniczego1.
- Przeciwwskazany jest także u osób po niedawnym zawale serca, udarze, z ciężką niewydolnością wątroby, niskim ciśnieniem tętniczym lub po utracie wzroku z powodu neuropatii nerwu wzrokowego1023.
- Stosowanie sildenafilu w połączeniu z niektórymi lekami przeciwretrowirusowymi (np. rytonawir) może prowadzić do znacznego wzrostu stężenia sildenafilu w organizmie – w takim przypadku nie należy przekraczać dawki 25 mg w ciągu 48 godzin lub całkowicie unikać takiego połączenia2425.
- Lek nie jest wskazany dla osób w wieku poniżej 18 lat (w leczeniu zaburzeń erekcji)14.
Podsumowanie: Sildenafil – profil bezpieczeństwa w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Osoby w podeszłym wieku | Można stosować | Nie wymaga zmiany dawki, zalecana ostrożność przy rozpoczynaniu terapii |
| Pacjenci z łagodnymi/umiarkowanymi zaburzeniami nerek | Można stosować | Bez konieczności modyfikacji dawki |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek | Zachować ostrożność | Rozpocząć od najmniejszej dawki, monitorować działanie |
| Pacjenci z łagodnymi/umiarkowanymi zaburzeniami wątroby | Można stosować | Rozpocząć od najmniejszej dawki |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością wątroby | Przeciwwskazane | Nie stosować |
| Kobiety w ciąży / karmiące piersią | Nie zalecane | Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa |
| Prowadzenie pojazdów | Zachować ostrożność | Może powodować zawroty głowy, zaburzenia widzenia |
| Alkohol | Zachować ostrożność | Nie nasila działania alkoholu, ale może nasilać zawroty głowy |
| Pacjenci z chorobami serca | Zachować ostrożność / Przeciwwskazane | Nie stosować z azotanami; przeciwwskazany przy ciężkiej niewydolności serca, niestabilnej dławicy piersiowej |
| Pacjenci przyjmujący azotany lub riocyguat | Przeciwwskazane | Grozi groźnym spadkiem ciśnienia krwi |
| Dzieci i młodzież (w leczeniu zaburzeń erekcji) | Nie stosować | Wyjątek: leczenie tętniczego nadciśnienia płucnego, pod kontrolą lekarza |


















