Bezpieczeństwo stosowania sildenafilu – na co zwrócić uwagę?

Stosowanie sildenafilu wymaga zachowania szczególnej ostrożności u niektórych pacjentów, zwłaszcza z poważnymi chorobami serca, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, a także przyjmujących określone leki. Istotne znaczenie mają także różnice w zaleceniach dotyczących bezpieczeństwa w zależności od postaci leku (tabletki doustne, roztwór do wstrzykiwań) oraz wskazań terapeutycznych (np. leczenie zaburzeń erekcji, leczenie tętniczego nadciśnienia płucnego)12.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

Sildenafil nie jest przeznaczony do stosowania u kobiet w leczeniu zaburzeń erekcji3. W leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego jego zastosowanie u kobiet w ciąży i karmiących piersią jest ograniczone – dostępne dane pochodzą głównie z badań na zwierzętach, które nie wykazały bezpośredniego szkodliwego wpływu na ciążę czy rozwój płodu. Jednak u ludzi brak jest wystarczających badań potwierdzających bezpieczeństwo, dlatego stosowanie sildenafilu u kobiet ciężarnych i karmiących nie jest zalecane, chyba że jest to bezwzględnie konieczne45. Badania wykazały, że sildenafil i jego metabolity mogą przenikać do mleka kobiecego w bardzo małych ilościach, ale nie przewiduje się, by w tych ilościach wywoływał niepożądane skutki u dziecka6.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

Sildenafil może w niewielkim lub umiarkowanym stopniu wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. U niektórych pacjentów po jego zastosowaniu mogą wystąpić zawroty głowy lub zaburzenia widzenia (np. trudności z rozróżnianiem kolorów), dlatego należy upewnić się, jak organizm reaguje na lek, zanim zdecydujesz się prowadzić samochód lub obsługiwać maszyny789.

Ważne informacje dla osób z chorobami serca i naczyń:

  • Sildenafil powoduje rozszerzenie naczyń i może obniżać ciśnienie krwi3.
  • Nie należy stosować sildenafilu razem z lekami zawierającymi azotany, gdyż może to prowadzić do groźnego spadku ciśnienia tętniczego1.
  • Lek jest przeciwwskazany u osób z ciężką niewydolnością serca, niestabilną dławicą piersiową oraz po niedawnym zawale serca lub udarze10.
  • Pacjenci z poważnymi chorobami układu krążenia powinni przed rozpoczęciem leczenia skonsultować się z lekarzem w celu oceny ryzyka3.

Interakcje z alkoholem

Badania wykazały, że sildenafil nie nasila działania alkoholu na ciśnienie tętnicze krwi ani nie zwiększa ryzyka działań niepożądanych przy umiarkowanym spożyciu alkoholu (stężenie alkoholu we krwi do 80 mg/dl)1112. Jednak zarówno alkohol, jak i sildenafil mogą powodować zawroty głowy, dlatego łączenie ich może nasilić te objawy. Warto zachować ostrożność i unikać nadmiernego spożycia alkoholu podczas przyjmowania sildenafilu7.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek nie jest konieczna modyfikacja dawki sildenafilu13. Jednak u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) klirens sildenafilu jest zmniejszony, co prowadzi do zwiększenia stężenia leku w organizmie1415. W takich przypadkach zaleca się rozpoczęcie leczenia od najmniejszej dawki (25 mg), a jej ewentualne zwiększanie powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą skuteczności i tolerancji leku14.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

Pacjenci z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby mogą stosować sildenafil, jednak należy rozpocząć leczenie od najniższej dostępnej dawki (25 mg), ponieważ zmniejszony klirens wątroby powoduje większe stężenie leku w organizmie1415. Sildenafil jest przeciwwskazany u osób z ciężką niewydolnością wątroby1617.

Stosowanie sildenafilu u seniorów

U osób w wieku podeszłym (powyżej 65 lat) nie ma potrzeby zmiany dawkowania sildenafilu. Jednakże stężenie leku we krwi może być u nich wyższe niż u młodszych osób, co wynika ze zmniejszonego klirensu leku wraz z wiekiem1318. Z tego powodu u seniorów zaleca się zachowanie ostrożności, zwłaszcza przy rozpoczynaniu terapii19.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

  • Pacjenci z deformacjami prącia (np. choroba Peyroniego, zwłóknienia ciał jamistych) oraz z chorobami predysponującymi do priapizmu (np. niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, białaczka, szpiczak mnogi) powinni stosować sildenafil ostrożnie, ponieważ istnieje ryzyko przedłużonej erekcji20.
  • Osoby przyjmujące leki alfa-adrenolityczne mogą być bardziej narażone na spadki ciśnienia po sildenafilu – zaleca się stabilizację stanu pacjenta i rozważenie rozpoczęcia leczenia od najmniejszej dawki21.
  • Sildenafil nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi inhibitorami PDE5 ani z lekami pobudzającymi cyklazę guanylową (np. riocyguat), ponieważ grozi to groźnym spadkiem ciśnienia12.
  • Pacjenci z rzadkimi schorzeniami siatkówki, takimi jak retinitis pigmentosa, powinni unikać sildenafilu z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa10.
  • U dzieci i młodzieży stosowanie sildenafilu jest dopuszczalne wyłącznie w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego, pod ścisłą kontrolą lekarza, i nie należy przekraczać zalecanych dawek22.
Najważniejsze interakcje i przeciwwskazania:

  • Sildenafil nie może być stosowany równocześnie z lekami zawierającymi azotany oraz riocyguat – grozi to gwałtownym spadkiem ciśnienia tętniczego1.
  • Przeciwwskazany jest także u osób po niedawnym zawale serca, udarze, z ciężką niewydolnością wątroby, niskim ciśnieniem tętniczym lub po utracie wzroku z powodu neuropatii nerwu wzrokowego1023.
  • Stosowanie sildenafilu w połączeniu z niektórymi lekami przeciwretrowirusowymi (np. rytonawir) może prowadzić do znacznego wzrostu stężenia sildenafilu w organizmie – w takim przypadku nie należy przekraczać dawki 25 mg w ciągu 48 godzin lub całkowicie unikać takiego połączenia2425.
  • Lek nie jest wskazany dla osób w wieku poniżej 18 lat (w leczeniu zaburzeń erekcji)14.

Podsumowanie: Sildenafil – profil bezpieczeństwa w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Osoby w podeszłym wieku Można stosować Nie wymaga zmiany dawki, zalecana ostrożność przy rozpoczynaniu terapii
Pacjenci z łagodnymi/umiarkowanymi zaburzeniami nerek Można stosować Bez konieczności modyfikacji dawki
Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek Zachować ostrożność Rozpocząć od najmniejszej dawki, monitorować działanie
Pacjenci z łagodnymi/umiarkowanymi zaburzeniami wątroby Można stosować Rozpocząć od najmniejszej dawki
Pacjenci z ciężką niewydolnością wątroby Przeciwwskazane Nie stosować
Kobiety w ciąży / karmiące piersią Nie zalecane Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa
Prowadzenie pojazdów Zachować ostrożność Może powodować zawroty głowy, zaburzenia widzenia
Alkohol Zachować ostrożność Nie nasila działania alkoholu, ale może nasilać zawroty głowy
Pacjenci z chorobami serca Zachować ostrożność / Przeciwwskazane Nie stosować z azotanami; przeciwwskazany przy ciężkiej niewydolności serca, niestabilnej dławicy piersiowej
Pacjenci przyjmujący azotany lub riocyguat Przeciwwskazane Grozi groźnym spadkiem ciśnienia krwi
Dzieci i młodzież (w leczeniu zaburzeń erekcji) Nie stosować Wyjątek: leczenie tętniczego nadciśnienia płucnego, pod kontrolą lekarza

Pytania i odpowiedzi

Czy sildenafil jest bezpieczny dla osób z chorobami serca?

U osób z ciężkimi chorobami serca, niestabilną dławicą piersiową czy po niedawnym zawale stosowanie sildenafilu jest przeciwwskazane1.

Czy mogę pić alkohol podczas stosowania sildenafilu?

Umiarkowane spożycie alkoholu nie nasila działania sildenafilu, ale może zwiększać ryzyko zawrotów głowy2.

Czy sildenafil można stosować przy niewydolności nerek?

W lekkiej lub umiarkowanej niewydolności nerek nie trzeba zmieniać dawki. W ciężkiej – należy zacząć od najmniejszej dawki3.

Czy sildenafil wpływa na prowadzenie pojazdów?

Może powodować zawroty głowy i zaburzenia widzenia. Zalecana jest ostrożność4.

Czy można stosować sildenafil z lekami na nadciśnienie?

W większości przypadków tak, ale należy zachować ostrożność, szczególnie przy lekach alfa-adrenolitycznych5.