REKLAMA

Jak dawkować propranolol – ogólne zasady

Propranolol dostępny jest w kilku postaciach: jako tabletki, roztwór doustny oraz roztwór do wstrzykiwań. Wybór postaci i dawki zależy od wskazania, wieku pacjenta oraz indywidualnych potrzeb zdrowotnych123.

Dawkowanie u dorosłych

  • Nadciśnienie tętnicze: zwykle zaczyna się od 40 mg dwa lub trzy razy na dobę. W razie potrzeby dawkę można zwiększać tygodniowo o 80 mg na dobę. Typowy zakres to 160–320 mg na dobę24.
  • Dławica piersiowa, migrena, drżenie samoistne: dawka początkowa to 40 mg dwa lub trzy razy dziennie, którą można stopniowo zwiększać. W migrenie zwykle stosuje się 80–160 mg na dobę, w dławicy piersiowej i drżeniu samoistnym 120–240 mg na dobę2.
  • Lęk: ostry lęk sytuacyjny: 40 mg na dobę; lęk uogólniony: zwykle 40 mg dwa razy dziennie, w razie potrzeby do 40 mg trzy razy dziennie5.
  • Zaburzenia rytmu serca, kardiomiopatia przerostowa, nadczynność tarczycy: od 10 mg do 40 mg trzy lub cztery razy dziennie6.
  • Profilaktyka po zawale serca: leczenie rozpoczyna się między 5. a 21. dniem po zawale. Dawka początkowa to 40 mg cztery razy dziennie przez 2–3 dni, potem 80 mg dwa razy dziennie6.
  • Nadciśnienie wrotne: początkowo 40 mg dwa razy dziennie, zwiększane do 80 mg dwa razy dziennie, maksymalnie do 160 mg dwa razy dziennie, w zależności od uzyskanego zwolnienia rytmu serca6.
  • Guz chromochłonny: wyłącznie z lekiem blokującym receptory alfa-adrenergiczne. Przed zabiegiem: 60 mg na dobę przez 3 dni; w przypadku nieoperacyjnych guzów: 30 mg na dobę7.
Ważne: Propranolol wymaga indywidualnego doboru dawki w zależności od wskazania, stanu zdrowia i wieku pacjenta. Zawsze należy zaczynać od najmniejszej możliwej dawki, szczególnie u osób starszych, dzieci oraz w przypadku zaburzeń pracy nerek lub wątroby. Nie należy nagle odstawiać leku – zalecane jest stopniowe zmniejszanie dawki przez 7–14 dni, aby uniknąć nagłego pogorszenia stanu zdrowia89.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

  • Zaburzenia rytmu serca: dawkę ustala się indywidualnie, zazwyczaj 0,25–0,5 mg/kg masy ciała, podawane 3–4 razy na dobę. Maksymalnie do 1 mg/kg cztery razy dziennie, ale nie więcej niż 160 mg na dobę810.
  • Migrena: u dzieci poniżej 12 lat – 20 mg dwa lub trzy razy dziennie; powyżej 12 lat stosuje się dawkę jak u dorosłych11.
  • Naczyniaki niemowlęce (specjalny roztwór doustny): leczenie rozpoczyna się u niemowląt od 5. tygodnia do 5. miesiąca życia. Dawka początkowa to 1 mg/kg na dobę (podzielona na 2 dawki), zwiększana co tydzień do dawki terapeutycznej 3 mg/kg na dobę (podzielone na 2 dawki). Leczenie trwa 6 miesięcy3.

Dawkowanie w postaci roztworu do wstrzykiwań

  • Dorośli: 1 mg dożylnie w ciągu 1 minuty; dawkę można powtarzać co 2 minuty do maksymalnie 10 mg u przytomnych pacjentów lub do 5 mg u pacjentów w znieczuleniu12.
  • Dzieci: 0,025–0,05 mg/kg masy ciała, powoli dożylnie pod kontrolą EKG, można powtarzać co 6–8 godzin, jeśli jest taka potrzeba12.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Dawkowanie u dzieci zależy od wieku, masy ciała i wskazania. W przypadku niektórych schorzeń (np. naczyniaki niemowlęce) stosuje się specjalne roztwory doustne, a leczenie odbywa się pod ścisłą kontrolą lekarza3. U dzieci z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek nie zaleca się stosowania propranololu ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa13.

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób starszych propranolol należy stosować ostrożnie. Zaleca się rozpoczynanie leczenia od najmniejszej dawki, a kolejne dawki ustala się indywidualnie, biorąc pod uwagę reakcję organizmu814.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przypadku znaczących zaburzeń czynności nerek oraz u osób dializowanych stężenie propranololu w organizmie może być zwiększone. Zalecana jest ostrożność i indywidualne dostosowanie dawki początkowej, zwłaszcza na początku leczenia715.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami wątroby (np. marskość) zaleca się rozpoczynanie leczenia od małej dawki początkowej (nie większej niż 20 mg trzy razy na dobę) i uważne monitorowanie reakcji na lek, np. przez pomiar częstości akcji serca7.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Stosowanie propranololu w ciąży i podczas karmienia piersią powinno być zawsze skonsultowane z lekarzem. U niemowląt karmionych piersią, których matki przyjmują propranolol, stosowanie leku może być przeciwwskazane ze względu na ryzyko działań niepożądanych u dziecka16.

Uwaga: W przypadku chorób nerek lub wątroby propranolol może dłużej pozostawać w organizmie. U takich osób konieczne jest szczególne monitorowanie oraz często stosowanie mniejszych dawek początkowych. Dzieci z zaburzeniami tych narządów nie powinny przyjmować propranololu, jeśli nie ma wyraźnych wskazań i doświadczenia lekarza w prowadzeniu takiej terapii137.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Propranolol znajduje zastosowanie w leczeniu wielu różnych schorzeń, takich jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca, migrena, lęk, drżenie samoistne, nadczynność tarczycy, profilaktyka zawału serca czy naczyniaki niemowlęce. Każde z tych wskazań może wymagać nieco innego schematu dawkowania, dlatego zawsze należy kierować się zaleceniami lekarza i treścią ulotki dołączonej do leku23.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Dorośli: W przypadku nadciśnienia tętniczego, dławicy piersiowej i migreny nie należy przekraczać 320 mg na dobę (w podzielonych dawkach). W profilaktyce krwawienia z żylaków przełyku maksymalna dawka to 160 mg dwa razy dziennie6.
  • Dzieci: Maksymalna dawka dobowa dla dzieci to 1 mg/kg masy ciała cztery razy dziennie, ale nie więcej niż 160 mg na dobę8.
  • Roztwór do wstrzykiwań: Maksymalnie 10 mg u przytomnych dorosłych, 5 mg u pacjentów w znieczuleniu podczas jednego epizodu leczenia12.

Przedawkowanie propranololu może prowadzić do groźnych dla życia objawów, takich jak zwolnienie akcji serca, znaczne obniżenie ciśnienia, zaburzenia oddychania, a nawet śpiączka. W razie podejrzenia przedawkowania konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna1718.

Tabela podsumowująca schematy dawkowania propranololu

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli Zazwyczaj 40 mg 2–3 razy na dobę, w zależności od wskazania. Możliwe zwiększanie dawki do 160–320 mg na dobę. W przypadku innych schorzeń (np. zaburzenia rytmu serca, nadczynność tarczycy) od 10 do 40 mg 3–4 razy dziennie2.
Dzieci i młodzież Zwykle 0,25–0,5 mg/kg masy ciała 3–4 razy dziennie. Maksymalnie 1 mg/kg 4 razy dziennie, ale nie więcej niż 160 mg na dobę. Migrena: u dzieci poniżej 12 lat 20 mg 2–3 razy dziennie8.
Niemowlęta (naczyniaki niemowlęce) Początkowo 1 mg/kg na dobę (w 2 dawkach), zwiększane do 3 mg/kg na dobę (w 2 dawkach). Leczenie trwa 6 miesięcy3.
Pacjenci w podeszłym wieku Rozpoczynać od najmniejszej dawki, indywidualne dostosowanie zależne od reakcji organizmu8.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek Ostrożność, indywidualne dostosowanie dawki początkowej, szczególnie przy znacznych zaburzeniach lub hemodializie7.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Rozpoczynać od małych dawek (nie przekraczać 20 mg 3 razy dziennie), uważne monitorowanie reakcji na leczenie7.
Roztwór do wstrzykiwań – dorośli 1 mg dożylnie w ciągu 1 minuty, powtarzać co 2 minuty do 10 mg (przytomni) lub 5 mg (w znieczuleniu)12.
Roztwór do wstrzykiwań – dzieci 0,025–0,05 mg/kg dożylnie, powoli, powtarzać co 6–8 godzin w razie potrzeby12.

Propranolol – elastyczność dawkowania dla różnych potrzeb

Dawkowanie propranololu jest bardzo zróżnicowane i zależy od wskazania, wieku pacjenta, masy ciała, postaci leku oraz ewentualnych chorób współistniejących. Najważniejsze jest indywidualne dostosowanie terapii oraz regularna kontrola stanu zdrowia, szczególnie u osób starszych, dzieci i pacjentów z problemami nerek lub wątroby. Przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania i ostrożności jest kluczowe dla skuteczności i bezpieczeństwa leczenia propranololem23.

Pytania i odpowiedzi

Jak często należy przyjmować propranolol?

Częstotliwość przyjmowania zależy od wskazania i postaci leku. Zazwyczaj stosuje się 2–3 razy dziennie, czasami częściej w małych dawkach, zgodnie z zaleceniami lekarza.1

Czy dzieci mogą przyjmować propranolol?

Tak, ale dawka jest dobierana indywidualnie w zależności od masy ciała, wieku i wskazania. U niemowląt stosuje się specjalny roztwór doustny.2

Co zrobić, jeśli zapomnę przyjąć dawkę propranololu?

Nie należy podwajać dawki. Pominiętą dawkę należy pominąć i kontynuować przyjmowanie zgodnie z harmonogramem.3

Czy można nagle odstawić propranolol?

Nie. Nagłe odstawienie może być niebezpieczne. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki przez 7–14 dni.4

Jaka jest maksymalna dawka propranololu dla dorosłych?

W zależności od wskazania maksymalna dawka dobowa to zazwyczaj 320 mg (w podzielonych dawkach), a w niektórych przypadkach do 160 mg dwa razy dziennie.5

REKLAMA