REKLAMA

Jak dawkowany jest propofol?

Propofol (Propofolum) jest lekiem podawanym dożylnie w postaci emulsji do wstrzykiwań lub infuzji, stosowanym przede wszystkim do wprowadzenia i podtrzymania znieczulenia ogólnego oraz do krótkotrwałej sedacji u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 1 miesiąca życia123. Dawkowanie propofolu jest ustalane indywidualnie i zależy od wieku, masy ciała, stanu zdrowia pacjenta, obecności chorób współistniejących oraz rodzaju wykonywanego zabiegu123. Lek jest dostępny w różnych stężeniach, najczęściej 10 mg/ml oraz 20 mg/ml, co pozwala na odpowiednie dostosowanie dawki4.

Standardowe dawkowanie u dorosłych

U dorosłych pacjentów w wieku poniżej 55 lat, wprowadzenie do znieczulenia ogólnego uzyskuje się zazwyczaj po podaniu propofolu w dawce 1,5–2,5 mg na każdy kilogram masy ciała. Zaleca się podawanie leku powoli, na przykład 20–40 mg co 10 sekund, aż do uzyskania pożądanych objawów znieczulenia567. U pacjentów w podeszłym wieku, osłabionych, z zaburzeniami czynności serca lub zakwalifikowanych do wyższych grup ryzyka znieczulenia (III i IV według ASA), stosuje się mniejsze dawki – zwykle od 1 mg/kg masy ciała lub mniej, a lek podaje się wolniej567.

Podtrzymanie znieczulenia ogólnego u dorosłych realizuje się przez ciągły wlew lub powtarzane wstrzyknięcia (bolusy). Zazwyczaj stosuje się szybkość podawania w zakresie od 4 do 12 mg/kg masy ciała na godzinę. Przy mniejszych zabiegach chirurgicznych, dawka podtrzymująca może być niższa (np. około 4 mg/kg/h). Przy powtarzanych wstrzyknięciach stosuje się bolusy po 25–50 mg, zależnie od potrzeb klinicznych8910.

Ważne: Dawkowanie propofolu u osób starszych, osłabionych oraz u pacjentów z chorobami serca, wątroby lub nerek powinno być szczególnie ostrożne. W tych grupach pacjentów zaleca się zmniejszenie zarówno dawki początkowej, jak i szybkości podawania leku, a także unikanie szybkich wstrzyknięć (bolusów), które mogą prowadzić do groźnych powikłań, takich jak depresja oddechowa i krążeniowa111210.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Propofol może być stosowany u dzieci powyżej 1 miesiąca życia. Wprowadzenie do znieczulenia ogólnego u dzieci polega na powolnym podawaniu leku aż do wystąpienia objawów znieczulenia. U większości dzieci w wieku powyżej 8 lat, skuteczna dawka wynosi około 2,5 mg/kg masy ciała. U młodszych dzieci (szczególnie w wieku 1 miesiąc – 3 lata) dawka może być wyższa i wynosić 2,5–4 mg/kg masy ciała1314.

W celu podtrzymania znieczulenia ogólnego u dzieci stosuje się wlew ciągły lub powtarzane wstrzyknięcia. Typowa szybkość podawania wynosi od 9 do 15 mg/kg masy ciała na godzinę. Młodsze dzieci mogą wymagać większych dawek. U dzieci z grupy ryzyka (III lub IV wg ASA) zaleca się stosowanie mniejszych dawek1514.

U dzieci propofol nie jest zalecany do stosowania w celu sedacji podczas intensywnej terapii w wieku poniżej 16 lat1617.

Dawkowanie w sedacji (uspokojenie) podczas zabiegów

Propofol jest także używany do krótkotrwałej sedacji u dorosłych oraz dzieci powyżej 1 miesiąca życia podczas zabiegów diagnostycznych i chirurgicznych. U dorosłych, do wywołania sedacji stosuje się dawkę od 0,5 do 1 mg/kg masy ciała podawaną w ciągu 1–5 minut. Podtrzymanie sedacji uzyskuje się poprzez odpowiednią regulację szybkości infuzji (1,5–4,5 mg/kg/h), a w razie potrzeby można podać dodatkowe bolusy po 10–20 mg. U pacjentów starszych i z grup ryzyka należy stosować mniejsze dawki i wolniejszą szybkość podawania161819.

U dzieci w wieku powyżej 1 miesiąca, do wywołania sedacji najczęściej stosuje się dawkę 1–2 mg/kg masy ciała. Podtrzymanie efektu uspokojenia wymaga wlewu z szybkością od 1,5 do 9 mg/kg/h, z możliwością podania bolusa do 1 mg/kg, jeśli konieczne jest szybkie pogłębienie sedacji2021.

Sedacja podczas intensywnej terapii (OIOM)

W przypadku konieczności uspokojenia pacjentów powyżej 16 lat wentylowanych mechanicznie na oddziałach intensywnej terapii, propofol podaje się w postaci ciągłej infuzji dożylnej. Zwykle stosuje się dawki od 0,3 do 4 mg/kg/h. Nie zaleca się stosowania większych dawek niż 4 mg/kg/h, gdyż zwiększa to ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak tzw. „zespół infuzji propofolu”82217.

Propofol jest przeciwwskazany do sedacji na oddziale intensywnej terapii u pacjentów w wieku 16 lat i młodszych1617.

Warto wiedzieć:

  • Propofol nie posiada działania przeciwbólowego – w trakcie znieczulenia konieczne jest podawanie dodatkowych leków przeciwbólowych1.
  • Lek może być podawany w postaci nierozcieńczonej lub rozcieńczonej, zawsze z zachowaniem zasad aseptyki23.
  • Nie wolno przekraczać maksymalnego czasu infuzji przez jeden zestaw – zwykle nie dłużej niż 12 godzin24.
  • Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby nie wymaga rutynowej modyfikacji, ale należy zachować ostrożność i monitorować stan pacjenta2526.
  • W przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią stosowanie propofolu możliwe jest tylko w razie konieczności i z zachowaniem szczególnej ostrożności27.

Dawkowanie u szczególnych grup pacjentów

  • Dzieci i młodzież: Stosowanie propofolu do wprowadzenia i podtrzymania znieczulenia ogólnego u dzieci w wieku poniżej 1 miesiąca nie jest zalecane13. U dzieci powyżej 1 miesiąca stosuje się wyższe dawki niż u starszych dzieci i dorosłych13.
  • Osoby w podeszłym wieku: W tej grupie konieczne jest zmniejszenie dawki początkowej i podawanie leku wolniej. Szybkie wstrzyknięcia są przeciwwskazane ze względu na ryzyko zahamowania czynności serca i oddychania1112.
  • Pacjenci z niewydolnością nerek i wątroby: Nie ma konieczności rutynowej zmiany dawkowania, ale zaleca się ostrożność i monitorowanie stanu pacjenta2526.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Stosowanie propofolu możliwe jest tylko wtedy, gdy jest to konieczne, a korzyści przewyższają potencjalne ryzyko27.
  • Pacjenci z zaburzeniami metabolizmu tłuszczów: W tej grupie zaleca się monitorowanie poziomu tłuszczów we krwi i ewentualną korektę dawkowania2829.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie propofolu różni się w zależności od celu stosowania:

  • Znieczulenie ogólne: wyższe dawki do indukcji i podtrzymania znieczulenia.
  • Sedacja podczas zabiegów diagnostycznych i chirurgicznych: niższe dawki i wolniejsze podawanie.
  • Sedacja podczas intensywnej terapii: dawka zależna od pożądanego poziomu uspokojenia, ale nie powinna przekraczać 4 mg/kg/h82217.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Nie należy przekraczać maksymalnej dawki propofolu 4 mg/kg/h podczas sedacji na oddziale intensywnej terapii, ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych powikłań (tzw. „zespół infuzji propofolu”), takich jak zaburzenia metaboliczne, niewydolność narządów czy zaburzenia rytmu serca2830. W razie przypadkowego przedawkowania może dojść do zahamowania oddychania i czynności serca – konieczne jest wtedy natychmiastowe leczenie objawowe31.

Tabela dawkowania propofolu w zależności od grupy pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (do 55 lat) Indukcja: 1,5–2,5 mg/kg mc.; podtrzymanie: 4–12 mg/kg/h; sedacja: 0,5–1 mg/kg (indukcja), 1,5–4,5 mg/kg/h (podtrzymanie)
Osoby w podeszłym wieku Indukcja: 1 mg/kg mc. lub mniej, wolniejsze podawanie; podtrzymanie: niższe dawki i wolniejsze tempo; unikać szybkich bolusów
Dzieci (powyżej 8 lat) Indukcja: ok. 2,5 mg/kg mc.; podtrzymanie: 9–15 mg/kg/h; sedacja: 1–2 mg/kg (indukcja), 1,5–9 mg/kg/h (podtrzymanie)
Dzieci (1 miesiąc – 3 lata) Indukcja: 2,5–4 mg/kg mc.; podtrzymanie: 9–15 mg/kg/h lub więcej
Pacjenci z zaburzeniami nerek/wątroby Zazwyczaj brak konieczności modyfikacji, ale zalecana ostrożność i monitorowanie
Kobiety w ciąży/karmiące Stosować tylko w razie konieczności; ocena korzyści i ryzyka
Pacjenci z zaburzeniami metabolizmu tłuszczów Monitorowanie poziomu tłuszczów, ewentualna korekta dawkowania
Sedacja na OIOM (powyżej 16 lat) 0,3–4 mg/kg/h; nie przekraczać 4 mg/kg/h
Dzieci < 1 miesiąc (indukcja i podtrzymanie) Nie zaleca się stosowania
Dzieci i młodzież (OIOM, sedacja) Przeciwwskazane w wieku 16 lat i młodszych

Propofol – indywidualne podejście do dawkowania

Propofol jest lekiem, którego dawkowanie musi być zawsze dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz rodzaju wykonywanego zabiegu. Zarówno u dzieci, jak i dorosłych, dawki mogą się różnić w zależności od wieku, masy ciała, obecności chorób towarzyszących i ogólnego stanu zdrowia. U osób starszych oraz pacjentów z chorobami serca, nerek lub wątroby konieczne jest szczególne monitorowanie i zmniejszenie dawek. W przypadku sedacji podczas intensywnej terapii nie wolno przekraczać zalecanej maksymalnej dawki dobowej, aby zminimalizować ryzyko poważnych powikłań. Dawkowanie u dzieci, zwłaszcza najmłodszych, również wymaga szczególnej ostrożności. Zawsze lek powinien być podawany przez doświadczony personel medyczny, w warunkach zapewniających możliwość monitorowania i natychmiastowej interwencji w razie potrzeby1231112.

Pytania i odpowiedzi

Jakie jest standardowe dawkowanie propofolu u dorosłych?

Dawka wprowadzająca do znieczulenia ogólnego u dorosłych wynosi zwykle 1,5–2,5 mg/kg masy ciała, a podtrzymanie znieczulenia to 4–12 mg/kg/h.56

Czy dawkowanie propofolu jest inne u dzieci?

Tak, u dzieci powyżej 1 miesiąca dawki są wyższe – do indukcji 2,5–4 mg/kg, a do podtrzymania znieczulenia 9–15 mg/kg/h.1314

Czy propofol może być stosowany do sedacji na oddziale intensywnej terapii u dzieci?

Nie, propofol jest przeciwwskazany do sedacji na OIOM u pacjentów w wieku 16 lat i młodszych.1617

Jakie jest maksymalne bezpieczne dawkowanie propofolu podczas sedacji w intensywnej terapii?

Nie należy przekraczać dawki 4 mg/kg/h ze względu na ryzyko poważnych powikłań.2830

Czy propofol można stosować u kobiet w ciąży?

Stosowanie propofolu u kobiet w ciąży jest możliwe tylko w razie konieczności, po ocenie korzyści i ryzyka.27

REKLAMA