Czym jest propafenon i kiedy może dojść do jego przedawkowania?
Propafenon to substancja czynna należąca do grupy leków przeciwarytmicznych, stosowana w leczeniu zaburzeń rytmu serca. Występuje głównie w postaci tabletek powlekanych o dawkach 150 mg i 300 mg oraz w postaci roztworu do wstrzykiwań123. Standardowe dawki są ustalane indywidualnie przez lekarza, a ich przekroczenie może prowadzić do przedawkowania4.
Przedawkowanie występuje, gdy przyjęta ilość propafenonu przekracza zalecaną przez lekarza dawkę terapeutyczną, niezależnie od drogi podania. Może do niego dojść zarówno przypadkowo, jak i celowo, na przykład w wyniku pomyłki w dawkowaniu lub nieprawidłowego stosowania leku45.
Objawy przedawkowania propafenonu
Przedawkowanie propafenonu może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych. Objawy dotyczą przede wszystkim serca, ale także układu nerwowego oraz innych narządów65.
Objawy ze strony serca
- Wydłużenie odstępu PQ (czas przewodzenia bodźców w sercu)45
- Poszerzenie zespołu QRS w EKG45
- Zahamowanie automatyzmu węzła zatokowego (naturalny rozrusznik serca przestaje prawidłowo pracować)4
- Bloki przedsionkowo-komorowe (utrudniony przepływ impulsów w sercu)6
- Częstoskurcz komorowy (bardzo szybka praca komór serca)5
- Trzepotanie i migotanie komór, a nawet zatrzymanie akcji serca5
- Zmniejszenie kurczliwości serca, co może prowadzić do niedociśnienia, a w ciężkich przypadkach do wstrząsu kardiogennego45
Objawy ze strony układu nerwowego i innych narządów
- Bóle głowy, zawroty głowy46
- Nieostre widzenie4
- Parestezje (uczucie drętwienia, mrowienia)6
- Drżenie4
- Nudności, zaparcia, suchość w jamie ustnej4
- Drgawki, w tym drgawki kloniczno-toniczne (rzadziej)45
- Senność, śpiączka, zatrzymanie czynności oddechowej (w ciężkich przypadkach)5
- Kwasica metaboliczna (zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu)5
- Odnotowano również przypadki zgonu45
Stopień nasilenia objawów – od łagodnych do zagrażających życiu
Objawy przedawkowania propafenonu mogą mieć różne nasilenie. W łagodnych przypadkach mogą pojawić się jedynie bóle głowy, nudności lub lekkie zaburzenia widzenia. Umiarkowane przedawkowanie prowadzi do zaburzeń rytmu serca, zawrotów głowy, parestezji czy drżenia. W najcięższych przypadkach występują poważne zaburzenia rytmu serca, utrata przytomności, drgawki, a nawet śpiączka i zatrzymanie czynności serca oraz oddechu465.
Postępowanie w przypadku przedawkowania propafenonu
W przypadku podejrzenia przedawkowania propafenonu konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna. Postępowanie obejmuje:
- Monitorowanie czynności życiowych pacjenta w warunkach oddziału intensywnej opieki medycznej78
- Stosowanie defibrylacji w razie groźnych zaburzeń rytmu serca7
- Podawanie dopaminy i izoprotenerolu (leki wspierające pracę serca i ciśnienie krwi) we wlewie dożylnym7
- W przypadku drgawek – dożylne podanie diazepamu7
- W razie potrzeby – mechaniczne wspomaganie oddychania oraz zewnętrzny masaż serca8
- Próby usunięcia leku z organizmu przez hemoperfuzję mają ograniczoną skuteczność7
- Hemodializa jest nieskuteczna ze względu na silne wiązanie propafenonu z białkami krwi98
Nie ma swoistej odtrutki (antidotum) na propafenon. Leczenie polega głównie na podtrzymywaniu funkcji życiowych oraz opanowaniu groźnych objawów, takich jak zaburzenia rytmu serca i drgawki78.
Tabela – podsumowanie objawów, postępowania i konieczności hospitalizacji
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne: bóle głowy, nudności, zawroty głowy, lekkie zaburzenia widzenia | Obserwacja, monitorowanie parametrów życiowych | Tak, zalecana obserwacja szpitalna |
| Umiarkowane: zaburzenia rytmu serca, drżenie, parestezje, senność | Intensywna obserwacja, leczenie objawowe, możliwa defibrylacja i leki wspierające pracę serca | Tak, konieczna hospitalizacja |
| Ciężkie: zaburzenia przewodzenia w sercu, częstoskurcz komorowy, trzepotanie/migotanie komór, drgawki, śpiączka, zatrzymanie czynności serca lub oddechu | Leczenie na oddziale intensywnej terapii, podtrzymywanie funkcji życiowych, defibrylacja, leki wspierające, diazepam dożylnie przy drgawkach, wspomaganie oddychania | Tak, konieczna natychmiastowa hospitalizacja, często na OIOM |
- Propafenon jest silnie wiązany z białkami krwi, dlatego hemodializa nie jest skuteczna w jego usuwaniu z organizmu.
- Próby usunięcia leku za pomocą hemoperfuzji mogą być nieskuteczne lub dają ograniczone efekty.
- W przypadku przedawkowania najważniejsze jest szybkie rozpoznanie objawów i natychmiastowe wdrożenie leczenia podtrzymującego funkcje życiowe.
- Brak swoistego antidotum sprawia, że leczenie opiera się na objawach i podtrzymywaniu funkcji życiowych pacjenta.
Propafenon – ryzyko przedawkowania i konieczność szybkiej reakcji
Przedawkowanie propafenonu, niezależnie od formy leku (tabletki czy roztwór do wstrzykiwań), może prowadzić do ciężkich powikłań sercowych i ogólnoustrojowych. Z uwagi na brak swoistej odtrutki, kluczowe znaczenie ma szybka interwencja medyczna, monitorowanie czynności życiowych oraz wsparcie funkcji organizmu. Objawy mogą być bardzo poważne, dlatego każda sytuacja przedawkowania wymaga niezwłocznej konsultacji z personelem medycznym i często hospitalizacji456.


















