Pregabalina – mechanizm działania

Co to jest mechanizm działania substancji czynnej?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki dany lek wpływa na organizm, aby osiągnąć zamierzony efekt leczniczy. Dzięki zrozumieniu tego mechanizmu możemy lepiej pojąć, jak lek działa, na co pomaga i jakie mogą być jego skutki uboczne. W farmakologii wyróżnia się dwa ważne pojęcia: farmakodynamika oraz farmakokinetyka.

• Farmakodynamika wyjaśnia, jak lek działa na organizm – czyli jakie procesy uruchamia w komórkach i tkankach, by przynieść efekt terapeutyczny.
• Farmakokinetyka natomiast tłumaczy, co dzieje się z lekiem po jego podaniu – jak jest wchłaniany, rozprowadzany po ciele, przekształcany i wydalany.

Zrozumienie obu tych aspektów jest kluczowe, by odpowiednio stosować pregabalinę i przewidzieć jej działanie w różnych grupach pacjentów¹².

Jak pregabalina działa w organizmie?

Wpływ na układ nerwowy – uproszczony mechanizm działania

Pregabalina jest pochodną kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), jednak jej działanie nie polega na bezpośrednim wpływie na ten neuroprzekaźnik. Pregabalina wiąże się z określonym białkiem (tzw. podjednostką α2-δ) kanałów wapniowych w komórkach nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym¹³². W efekcie hamuje napływ wapnia do wnętrza komórki nerwowej, co prowadzi do zmniejszenia uwalniania substancji odpowiedzialnych za przekazywanie sygnałów bólowych, pobudzenia czy lęku.

• Pregabalina nie działa jak klasyczne leki przeciwpadaczkowe czy przeciwbólowe, lecz wpływa na przekaźnictwo nerwowe w sposób bardziej wybiórczy.
• Zmniejsza nadmierną aktywność nerwów odpowiedzialnych za ból neuropatyczny, napady padaczkowe oraz objawy lękowe.
• W badaniach klinicznych wykazano skuteczność pregabaliny w zmniejszaniu bólu neuropatycznego (np. po półpaścu, w neuropatii cukrzycowej, po urazach rdzenia kręgowego) oraz w ograniczaniu liczby napadów padaczkowych i redukcji objawów lękowych¹³².

Działanie pregabaliny można odczuć już w pierwszym tygodniu stosowania, a efekt utrzymuje się przy regularnym zażywaniu⁴.

Losy pregabaliny w organizmie (farmakokinetyka)

Pregabalina jest szybko wchłaniana po podaniu doustnym, a jej maksymalne stężenie we krwi osiągane jest w ciągu około 1 godziny⁵⁶⁷. Jej biodostępność, czyli ilość leku, która trafia do krwiobiegu, jest bardzo wysoka (powyżej 90%) i nie zależy od przyjętej dawki.

• Podanie pregabaliny z posiłkiem może nieco opóźnić jej działanie, ale nie zmienia ilości wchłoniętego leku.
• Pregabalina jest rozprowadzana po całym organizmie, ale nie wiąże się z białkami krwi.
• Jest wydalana głównie w niezmienionej postaci przez nerki, co oznacza, że nie ulega znacznym przemianom w wątrobie.
• Średni czas, po którym połowa leku zostaje usunięta z organizmu, wynosi około 6,3 godziny.
• Stan stacjonarny, czyli równowaga między ilością leku przyjmowaną a wydalaną, osiągany jest po 1-2 dniach regularnego stosowania.

U osób z zaburzeniami pracy nerek może być konieczne dostosowanie dawki, ponieważ lek wydalany jest głównie przez nerki⁸. Osoby starsze, dzieci i młodzież mogą mieć nieco inny czas działania pregabaliny, zależnie od masy ciała i sprawności nerek⁹.

• U dzieci i młodzieży czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia leku we krwi wynosi od 0,5 do 2 godzin.
• U kobiet karmiących piersią pregabalina przenika do mleka i jej stężenie w mleku jest zbliżone do stężenia we krwi matki, jednak ilość, jaką może przyjąć dziecko, stanowi niewielki procent dawki matki¹⁰.

Farmakokinetyka pregabaliny jest liniowa, co oznacza, że zmiana dawki prowadzi do przewidywalnych zmian stężenia leku we krwi⁸. Dzięki temu łatwo jest kontrolować i przewidywać działanie leku.

Przedkliniczne badania nad pregabaliną

W badaniach prowadzonych na zwierzętach pregabalina była dobrze tolerowana w dawkach odpowiadających lub przekraczających te stosowane u ludzi¹¹.

• Wysokie dawki mogły powodować objawy ze strony układu nerwowego, takie jak zmniejszona lub nadmierna aktywność czy zaburzenia koordynacji ruchowej.
• Pregabalina nie wykazywała działania rakotwórczego ani nie powodowała wad rozwojowych u potomstwa w badaniach na myszach, szczurach i królikach.
• Toksyczność dla płodów i młodych zwierząt obserwowano tylko po zastosowaniu dawek wielokrotnie wyższych niż te, które stosuje się u ludzi.
• W badaniach nie wykazano, aby pregabalina powodowała uszkodzenia materiału genetycznego.

W długotrwałych obserwacjach nie stwierdzono istotnych zagrożeń dla ludzi wynikających z badań na zwierzętach¹².

Pregabalina – skuteczność i bezpieczeństwo w różnych grupach pacjentów

Pregabalina jest skuteczna zarówno u dorosłych, jak i u dzieci i młodzieży (od 1 miesiąca życia), choć u najmłodszych pacjentów mogą występować częściej niektóre działania niepożądane, takie jak gorączka czy zakażenia górnych dróg oddechowych¹³. U osób starszych wydalanie leku jest wolniejsze, dlatego może być potrzebne zmniejszenie dawki. W przypadku zaburzeń pracy wątroby nie ma konieczności zmiany dawkowania, ponieważ pregabalina nie jest znacząco przetwarzana przez wątrobę⁸.

Pregabalina jako skuteczna i przewidywalna substancja czynna

Pregabalina działa na układ nerwowy w sposób wybiórczy, ograniczając nadmierną aktywność nerwów odpowiedzialnych za ból, napady padaczkowe czy objawy lękowe¹³. Jej farmakokinetyka sprawia, że lek jest łatwy do kontrolowania i przewidywalny – zarówno pod względem działania, jak i bezpieczeństwa. Badania przedkliniczne oraz kliniczne potwierdzają skuteczność i dobre bezpieczeństwo stosowania, a przewidywalny sposób wydalania pozwala na indywidualne dostosowanie dawki, szczególnie u osób z zaburzeniami pracy nerek czy u dzieci. Dzięki temu pregabalina znajduje szerokie zastosowanie w terapii bólu neuropatycznego, padaczki oraz zaburzeń lękowych.