Jak działa pralidoksym?

Pralidoksym należy do grupy odtrutek, czyli substancji, które neutralizują działanie toksyn w organizmie1. Jego podstawowym zadaniem jest przywrócenie aktywności enzymu o nazwie acetylocholinesteraza, który zostaje zablokowany przez niektóre trujące związki fosforoorganiczne. Dzięki temu może nastąpić rozkład nadmiaru acetylocholiny – substancji, która w nadmiarze powoduje nieprawidłowe przekazywanie sygnałów nerwowych i objawy zatrucia, w tym porażenie mięśni oddechowych1. Pralidoksym spowalnia także proces nieodwracalnego uszkodzenia tego enzymu, co jest kluczowe w ratowaniu życia w zatruciach bojowymi środkami trującymi. Warto podkreślić, że pralidoksym najczęściej stosuje się w połączeniu z atropiną, ponieważ samodzielnie nie wystarcza do ochrony ośrodka oddechowego2.

Ważne: Pralidoksym nie jest skuteczny we wszystkich rodzajach zatruć. Nie stosuje się go przy zatruciach fosforem, fosforanami nieorganicznymi ani niektórymi pestycydami (karbaminiany), ponieważ może wręcz pogorszyć stan pacjenta. Zawsze należy upewnić się, że zatrucie zostało wywołane odpowiednim rodzajem związku fosforoorganicznego, zanim zastosuje się tę odtrutkę3.

Wskazania do stosowania pralidoksymu

Stosowanie u dorosłych

Pralidoksym w połączeniu z atropiną stosowany jest przede wszystkim w leczeniu zatruć bojowymi środkami trującymi należącymi do związków fosforoorganicznych o działaniu paralityczno-drgawkowym4. Tego typu środki są wyjątkowo niebezpieczne, a objawy zatrucia pojawiają się bardzo szybko i mogą prowadzić do ciężkich powikłań lub śmierci, jeśli nie zostanie wdrożone odpowiednie leczenie.

  • Zatrucie bojowymi środkami trującymi z grupy związków fosforoorganicznych – pralidoksym stosuje się wtedy, gdy występują objawy takie jak zaburzenia oddychania, drgawki czy porażenie mięśni4.

4

Pralidoksym jest podawany wyłącznie w postaci roztworu do wstrzykiwań, najczęściej w sytuacjach nagłych, gdy konieczne jest szybkie działanie5.

Stosowanie u dzieci

Produkt leczniczy zawierający pralidoksym nie jest przewidziany do stosowania u dzieci. W szczególności nie powinien być podawany wcześniakom i noworodkom, ponieważ zawiera substancje pomocnicze, które mogą być dla nich niebezpieczne, np. alkohol benzylowy36.

  • Brak wskazań do stosowania pralidoksymu u dzieci, zwłaszcza u niemowląt i dzieci do 3. roku życia – produkt może być dla nich szkodliwy6.

6

Połączenia z innymi substancjami czynnymi

W praktyce klinicznej pralidoksym jest często stosowany razem z atropiną, co zwiększa skuteczność terapii w przypadku ciężkich zatruć. W zestawie autostrzykawek przeznaczonych do leczenia zatruć bojowymi środkami trującymi znajduje się również diazepam, który pomaga kontrolować drgawki wywołane zatruciem75.

Wskazania u innych grup pacjentów

Dla osób starszych, kobiet w ciąży czy pacjentów z chorobami wątroby i nerek nie ma w ChPL szczegółowych zaleceń dotyczących stosowania pralidoksymu jako substancji czynnej. Jednak produkt zawiera substancje pomocnicze, które należy brać pod uwagę w przypadku tych grup, np. etanol, alkohol benzylowy czy glikol propylenowy. W przypadku kobiet w ciąży oraz osób z chorobami wątroby czy padaczką, konieczna jest szczególna ostrożność przy stosowaniu produktu zawierającego pralidoksym3.

Tabela stosowania pralidoksymu w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Zatrucie bojowymi środkami trującymi (związki fosforoorganiczne) Tak Nie Nie Brak danych Brak danych
Najważniejsze informacje o bezpieczeństwie stosowania pralidoksymu:

  • Nie należy stosować pralidoksymu w zatruciach innymi substancjami niż związki fosforoorganiczne o działaniu paralityczno-drgawkowym, ponieważ może być nieskuteczny lub nawet szkodliwy3.
  • Produkt zawierający pralidoksym nie jest przeznaczony dla dzieci.
  • Zwróć uwagę na obecność alkoholu benzylowego, etanolu i innych substancji pomocniczych, które mogą stanowić ryzyko dla wybranych grup pacjentów.
  • Pralidoksym najczęściej stosowany jest razem z atropiną i – w przypadku drgawek – także z diazepamem.

Pralidoksym – skuteczna odtrutka w zatruciach bojowymi środkami trującymi

Pralidoksym, stosowany w połączeniu z atropiną, to specjalistyczna odtrutka przeznaczona głównie dla dorosłych w sytuacjach nagłych, takich jak zatrucia bojowymi środkami paralityczno-drgawkowymi z grupy związków fosforoorganicznych4. Jego działanie polega na przywróceniu prawidłowej pracy układu nerwowo-mięśniowego i łagodzeniu niebezpiecznych objawów zatrucia, zwłaszcza tych zagrażających życiu. Ze względu na obecność substancji pomocniczych oraz ograniczenia wiekowe, nie jest on przewidziany do stosowania u dzieci. Warto pamiętać, że pralidoksym nie działa w przypadku wszystkich rodzajów zatruć, dlatego jego użycie powinno być dokładnie przemyślane i dostosowane do sytuacji36.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się pralidoksym?

Pralidoksym stosowany jest w leczeniu zatruć bojowymi środkami trującymi z grupy związków fosforoorganicznych o działaniu paralityczno-drgawkowym.

Czy pralidoksym można podawać dzieciom?

Nie, produkt nie jest przewidziany do stosowania u dzieci, zwłaszcza u niemowląt i dzieci do 3 lat.

W jakiej postaci dostępny jest pralidoksym?

Pralidoksym dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań, często w zestawie z atropiną.

Czy pralidoksym działa na zatrucia innymi pestycydami?

Nie, pralidoksym nie jest wskazany w zatruciach pestycydami z grupy karbaminianów oraz innymi związkami niebędącymi fosforoorganicznymi.