Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneDawkowanie tetraazotanu pentaerytrytylu – ogólne zasady
Tetraazotan pentaerytrytylu (Pentaerythrityli tetranitras) jest dostępny w postaci tabletek o różnych dawkach i może być stosowany zarówno w terapii przewlekłej, jak i w ostrych stanach zaostrzenia choroby niedokrwiennej serca12. Najczęściej stosuje się go doustnie, a jego działanie opiera się na rozszerzaniu naczyń krwionośnych, co ułatwia pracę serca i poprawia ukrwienie mięśnia sercowego34.
Standardowe dawki dla dorosłych
- Dawka 20 mg: zalecane jest przyjmowanie od 1 do 2 tabletek trzy razy na dobę. Na początek najczęściej stosuje się 1 tabletkę 3 razy dziennie, aby sprawdzić tolerancję organizmu5.
- Dawka 100 mg: standardowo przyjmuje się 1 tabletkę (100 mg) raz na dobę, rano lub wieczorem. W niektórych przypadkach dawkę można zwiększyć do 2 razy na dobę po 100 mg. W literaturze opisywane są także schematy 2–3 razy na dobę po 50–80 mg, rzadziej 3 razy na dobę po 100 mg6.
Częstotliwość podawania i czas trwania terapii
Lek podaje się zwykle regularnie – w przypadku tabletek 20 mg co 8 godzin, a 100 mg najczęściej raz na dobę. W razie potrzeby można stosować większą częstotliwość po indywidualnej ocenie przez lekarza56. Czas trwania terapii zależy od wskazania i ustala go lekarz. Zaleca się przyjmowanie tabletek co najmniej pół godziny przed lub godzinę po posiłku, ponieważ pokarm może opóźniać wchłanianie leku78.
Dostępne postacie leku i droga podania
- Tabletki 20 mg (często w połączeniu z innymi azotanami, np. glicerolu triazotanem)1.
- Tabletki 100 mg (monopreparat tetraazotanu pentaerytrytylu)2.
- Lek przyjmuje się doustnie. Tabletkę można rozgryźć dla szybszego działania, a następnie połknąć7.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Tetraazotan pentaerytrytylu nie jest zalecany u dzieci i młodzieży – nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej. Stosowanie u dzieci jest przeciwwskazane98.
Pacjenci w podeszłym wieku
U osób starszych zaleca się ostrożność oraz rozważenie rozpoczęcia leczenia od niższych dawek, na przykład 50 mg, zwłaszcza w przypadku współistniejącej niewydolności nerek lub wątroby. Dawka może być zwiększana pod ścisłą kontrolą lekarza w zależności od tolerancji i skuteczności leczenia8.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby
W przypadku niewydolności nerek lub wątroby należy zachować ostrożność, ponieważ organizm może wolniej usuwać lek i jego metabolity, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Zaleca się stosowanie mniejszych dawek, dostosowanych indywidualnie do stopnia niewydolności narządów, a następnie stopniowe zwiększanie pod kontrolą lekarza56.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Stosowanie tetraazotanu pentaerytrytylu jest przeciwwskazane u kobiet w ciąży i karmiących piersią10. Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa w tych grupach.
- Stosowanie tetraazotanu pentaerytrytylu wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza.
- U osób z chorobami tarczycy, niskim ciśnieniem krwi lub innymi schorzeniami przewlekłymi należy zachować szczególną ostrożność911.
- Lek nie jest odpowiedni dla osób z niektórymi dziedzicznymi nietolerancjami cukrów (laktoza, sacharoza, fruktoza)912.
- Jednoczesne stosowanie innych leków obniżających ciśnienie krwi może nasilać działanie hipotensyjne tetraazotanu pentaerytrytylu11.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
Dane literaturowe wskazują, że u ludzi stosowano nawet 600 mg tetraazotanu pentaerytrytylu na dobę bez objawów przedawkowania13. Jednakże przedawkowanie może prowadzić do objawów takich jak zaczerwienienie twarzy, niedociśnienie, bóle i zawroty głowy, nudności czy methemoglobinemia. Leczenie łagodnych postaci przedawkowania polega na leczeniu objawowym, natomiast ciężkie przypadki wymagają specjalistycznej opieki1413.
Podsumowanie dawkowania tetraazotanu pentaerytrytylu w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (tabletki 20 mg) | 1–2 tabletki 3 razy na dobę (początkowo 1 tabletka 3 razy na dobę) |
| Dorośli (tabletki 100 mg) | 1 tabletka (100 mg) raz na dobę, w razie potrzeby 2 razy na dobę po 100 mg; możliwe 2–3 razy na dobę po 50–80 mg |
| Dzieci i młodzież | Przeciwwskazane / nie zaleca się stosowania |
| Osoby starsze | Zalecane rozpoczynanie od niższej dawki (np. 50 mg), zwiększanie pod kontrolą lekarza |
| Pacjenci z niewydolnością nerek/wątroby | Ostrożność, mniejsze dawki, indywidualne dostosowanie i stopniowe zwiększanie |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Przeciwwskazane |
Tetraazotan pentaerytrytylu – bezpieczeństwo dawkowania w praktyce
Prawidłowe stosowanie tetraazotanu pentaerytrytylu opiera się na indywidualnym dopasowaniu dawki do potrzeb pacjenta, szczególnie w przypadku osób starszych oraz chorych z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby. U dzieci i młodzieży lek ten jest przeciwwskazany. W razie konieczności zakończenia terapii, dawkę należy zmniejszać stopniowo. Przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania oraz monitorowanie stanu zdrowia pacjenta minimalizuje ryzyko działań niepożądanych i pozwala na skuteczne leczenie choroby niedokrwiennej serca56.