Na czym polega mechanizm działania substancji czynnej?
Mechanizm działania substancji czynnej odnosi się do tego, w jaki sposób dana substancja wpływa na organizm, by uzyskać zamierzony efekt leczniczy1. Dla pacjenta zrozumienie tego procesu może być pomocne w świadomym podejściu do leczenia. W przypadku pemigatynibu najważniejsze są dwa pojęcia: farmakodynamika i farmakokinetyka. Farmakodynamika to opis tego, jak lek działa na komórki organizmu, natomiast farmakokinetyka wyjaśnia, jak lek jest wchłaniany, rozprowadzany, rozkładany i wydalany z organizmu. Oba te aspekty razem pomagają lepiej zrozumieć, jak i dlaczego pemigatynib może być skuteczny w leczeniu określonych nowotworów12.
Jak działa pemigatynib w organizmie?
Pemigatynib jest lekiem, który hamuje aktywność tzw. receptorów czynnika wzrostu fibroblastów (FGFR) typu 1, 2 i 3. Są to specjalne białka obecne na powierzchni niektórych komórek, które w pewnych nowotworach, takich jak rak dróg żółciowych, mogą być zmienione genetycznie. Takie zmiany sprawiają, że komórki nowotworowe zaczynają dzielić się szybciej i rosnąć w niekontrolowany sposób123.
Pemigatynib blokuje te receptory, przez co zatrzymuje sygnały, które pobudzają komórki nowotworowe do wzrostu i dzielenia się. Efektem tego jest zahamowanie rozwoju guza oraz zmniejszenie liczby komórek nowotworowych, zwłaszcza w przypadkach, gdy występują tzw. fuzje lub rearanżacje genu FGFR2, które są częste w określonych typach raka dróg żółciowych123.
- Pemigatynib hamuje białka FGFR1, FGFR2 i FGFR31.
- Zmniejsza aktywność szlaków sygnałowych odpowiedzialnych za wzrost komórek nowotworowych1.
- Szczególnie skuteczny jest u pacjentów z określonymi zmianami genetycznymi (fuzje/rearanżacje FGFR2)1.
- Może prowadzić do zwiększenia stężenia fosforanów we krwi, co jest efektem blokowania receptorów FGFR1.
Co dzieje się z pemigatynibem w organizmie? (losy leku w organizmie)
Farmakokinetyka pemigatynibu opisuje, jak lek jest przetwarzany przez organizm po podaniu doustnym456. Po połknięciu tabletki pemigatynib wchłania się do krwi, osiągając najwyższe stężenie już po 1–2 godzinach. Lek wiąże się z białkami krwi, głównie z albuminą, co wpływa na jego rozprowadzanie po organizmie. W organizmie jest rozkładany głównie przez enzym wątrobowy CYP3A4, a następnie wydalany przede wszystkim z kałem oraz w mniejszym stopniu z moczem.
- Najwyższe stężenie pemigatynibu we krwi pojawia się po 1–2 godzinach od zażycia tabletki4.
- Około 90% pemigatynibu wiąże się z białkami osocza, głównie z albuminą4.
- Metabolizowany jest głównie przez enzym CYP3A4 w wątrobie7.
- Okres półtrwania, czyli czas, po którym ilość leku w organizmie zmniejsza się o połowę, wynosi około 15 godzin7.
- Większość dawki wydalana jest z kałem, a niewielka ilość z moczem7.
U osób z ciężkimi zaburzeniami nerek lub wątroby farmakokinetyka pemigatynibu może się zmienić, co wymaga dostosowania dawki. U osób z ciężkimi zaburzeniami nerek stężenie leku może być wyższe, a u osób z ciężkimi zaburzeniami wątroby – również może dojść do zwiększenia ilości leku w organizmie. U tych pacjentów lekarz powinien rozważyć zmniejszenie dawki8910.
Pemigatynib nie wpływa istotnie na metabolizm innych leków i nie jest silnym inhibitorem najważniejszych enzymów wątrobowych, co ogranicza ryzyko interakcji z innymi lekami10.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa i działania pemigatynibu
Przedkliniczne badania na zwierzętach dostarczyły ważnych informacji na temat bezpieczeństwa stosowania pemigatynibu. U szczurów i małp podawanie wielokrotnych dawek prowadziło do efektów związanych z mechanizmem działania leku, takich jak podwyższenie poziomu fosforanów, zmiany w kościach i mineralizacja tkanek miękkich. Część tych zmian była odwracalna, jednak niektóre, jak mineralizacja tkanek miękkich, okazały się nieodwracalne111213.
- Pemigatynib nie powodował mutacji genetycznych ani uszkodzeń chromosomów w badaniach laboratoryjnych11.
- Nie przeprowadzono badań dotyczących ryzyka wywołania nowotworów przez pemigatynib14.
- W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność, ale stwierdzono ryzyko dla płodu, jeśli lek był podawany w okresie rozwoju zarodka14.
- Pemigatynib nie wpływał negatywnie na funkcje układu sercowo-naczyniowego, oddechowego ani nerwowego u zwierząt15.
- Pemigatynib jest przeznaczony do stosowania u dorosłych z określonym typem nowotworu dróg żółciowych, u których doszło do progresji choroby po wcześniejszym leczeniu.
- Lek nie był badany pod kątem stosowania u dzieci i młodzieży.
- W badaniach klinicznych nie stwierdzono różnic w skuteczności i bezpieczeństwie między osobami starszymi a młodszymi dorosłymi.
- Skuteczność pemigatynibu została potwierdzona w badaniu klinicznym, w którym uzyskano wskaźnik obiektywnej odpowiedzi na poziomie 37% u pacjentów z określonymi zmianami genetycznymi.
Tabela: Kluczowe informacje o mechanizmie działania i farmakokinetyce pemigatynibu
| Parametr | Opis |
|---|---|
| Cel działania | Hamowanie receptorów FGFR1, FGFR2, FGFR3 w komórkach nowotworowych1 |
| Efekt działania | Zahamowanie sygnałów wzrostu komórek nowotworowych, szczególnie z fuzją/rearanżacją FGFR21 |
| Wchłanianie | Szybkie, najwyższe stężenie po 1–2 godzinach od podania doustnego4 |
| Dystrybucja | Wiązanie z białkami osocza (90,6%), głównie z albuminą4 |
| Metabolizm | Głównie przez enzym CYP3A4 w wątrobie7 |
| Wydalanie | Przede wszystkim z kałem (82,4%), mniejsza ilość z moczem (12,6%)7 |
| Okres półtrwania | Około 15 godzin7 |
| Główne działania niepożądane wynikające z mechanizmu działania | Podwyższenie poziomu fosforanów we krwi1 |
Pemigatynib – skuteczne i ukierunkowane działanie przeciwnowotworowe
Pemigatynib jest przykładem leku, którego mechanizm działania opiera się na precyzyjnym blokowaniu szlaków sygnałowych odpowiedzialnych za rozwój niektórych nowotworów. Dzięki temu może być skuteczny tam, gdzie inne terapie zawodzą, szczególnie u pacjentów z określonymi zmianami genetycznymi. Jednocześnie, losy pemigatynibu w organizmie są dobrze poznane, co pozwala lekarzom na odpowiednie dostosowanie leczenia do indywidualnych potrzeb pacjenta. Przedkliniczne badania potwierdzają bezpieczeństwo substancji, choć jak każdy lek przeciwnowotworowy, wymaga ona ścisłej kontroli i monitorowania podczas stosowania1411.


















