REKLAMA

Czym jest nystatyna i jak się ją stosuje?

Nystatyna (Nystatinum) to substancja czynna należąca do grupy antybiotyków polienowych, która wykazuje silne działanie przeciwgrzybicze. Jest dostępna w różnych postaciach – najczęściej jako tabletki doustne, zawiesiny doustne, tabletki dopochwowe, globulki oraz maści dopochwowe123. Nystatynę stosuje się głównie w leczeniu zakażeń wywołanych przez grzyby z rodzaju Candida, zarówno w obrębie przewodu pokarmowego, jak i pochwy czy jamy ustnej45.

Standardowe dawki i bezpieczeństwo stosowania

Standardowa dawka nystatyny różni się w zależności od postaci leku oraz wskazania do stosowania. Przykładowo:

  • Tabletki doustne: zazwyczaj zawierają 500 000 j.m. nystatyny w jednej tabletce1.
  • Zawiesina doustna: 1 ml zawiesiny to 100 000 j.m. nystatyny26.
  • Tabletki dopochwowe: zawierają zwykle 100 000 j.m. nystatyny w jednej tabletce7.
  • Globulki dopochwowe i maści: mogą zawierać od 40 000 do 200 000 j.m. nystatyny w jednej dawce83.

Przedawkowanie nystatyny jest niezwykle rzadkie, co wynika z jej bardzo słabego wchłaniania do organizmu przy podaniu doustnym oraz miejscowym. Praktycznie cała dawka pozostaje w miejscu podania i nie przenika do krwiobiegu910111213.

Ważne: Przedawkowanie nystatyny jest praktycznie niemożliwe przy stosowaniu jej zgodnie z zaleceniami, niezależnie od drogi podania. Nawet przypadkowe spożycie większej ilości nie prowadzi do poważnych skutków ubocznych, ponieważ substancja ta nie wchłania się z przewodu pokarmowego ani przez błony śluzowe. Dotyczy to zarówno tabletek doustnych, zawiesin, jak i preparatów stosowanych dopochwowo910111213.

Kiedy mówimy o przedawkowaniu nystatyny?

O przedawkowaniu nystatyny można mówić w przypadku przyjęcia dawki znacznie wyższej niż zalecana, na przykład poprzez przypadkowe spożycie wielu tabletek lub znacznej ilości zawiesiny. Jednak, ze względu na brak wchłaniania do krwi, nawet bardzo wysokie dawki zwykle nie prowadzą do ogólnoustrojowych objawów toksycznych910111213. W dokumentacji medycznej nie opisano dotąd żadnego przypadku ciężkiego zatrucia nystatyną.

Objawy przedawkowania nystatyny

Dotychczas nie odnotowano przypadków objawowego przedawkowania nystatyny, zarówno po podaniu doustnym, jak i dopochwowym910111213. Ponieważ nystatyna nie wchłania się do organizmu, nie wywołuje objawów ogólnoustrojowych, nawet po przyjęciu większych ilości.

  • Nie stwierdzono objawów zatrucia po przedawkowaniu nystatyny doustnej9111213.
  • Nie zgłoszono przypadków przedawkowania po zastosowaniu dopochwowym lub miejscowym101415.
  • W przypadku bardzo dużych dawek przyjętych doustnie (np. przez dzieci) mogą pojawić się łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, jednak nie są one opisywane jako poważne zagrożenie dla zdrowia10.

Objawy według układów narządowych:

  • Układ pokarmowy: w przypadku bardzo dużych ilości – możliwe nudności, ból brzucha, biegunka (nie są to jednak typowe objawy i występują bardzo rzadko)10.
  • Układ nerwowy, krążenia, oddechowy: brak doniesień o działaniach niepożądanych nawet po wysokich dawkach nystatyny911.

Postępowanie w przypadku przedawkowania nystatyny

W przypadku przypadkowego lub celowego przyjęcia bardzo dużej ilości nystatyny (np. przez dziecko) można zastosować proste środki zaradcze, takie jak:

Nie istnieje specyficzne antidotum (odtrutka) na nystatynę, jednak ze względu na jej brak wchłaniania z przewodu pokarmowego, nie jest to konieczne. W praktyce nie są wymagane zaawansowane procedury medyczne, a hospitalizacja jest bardzo rzadko potrzebna9111213.

Ważne: Jeśli doszło do przypadkowego połknięcia bardzo dużej ilości nystatyny (np. przez dziecko), warto skontaktować się z personelem medycznym, szczególnie jeśli pojawią się jakiekolwiek objawy ze strony przewodu pokarmowego. Jednak większość przypadków nie wymaga specjalistycznego leczenia ani pobytu w szpitalu, a objawy ustępują samoistnie. Działania takie jak płukanie żołądka czy podanie węgla aktywowanego są stosowane wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach10.

Tabela: Objawy i postępowanie przy przedawkowaniu nystatyny

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Brak objawów Obserwacja, brak konieczności leczenia Nie
Łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, ból brzucha) Prowokowanie wymiotów, płukanie żołądka, węgiel aktywowany (w razie potrzeby) Bardzo rzadko
Objawy ogólnoustrojowe (nieopisywane w literaturze medycznej) Brak specyficznego antidotum; leczenie objawowe Nie dotyczy

Nystatyna – substancja o bardzo wysokim profilu bezpieczeństwa

Nystatyna wyróżnia się na tle innych leków przeciwgrzybiczych swoim wyjątkowo korzystnym profilem bezpieczeństwa. Brak przypadków poważnego przedawkowania, minimalne ryzyko wystąpienia objawów toksycznych oraz brak konieczności stosowania specjalistycznych procedur sprawiają, że jest to lek bezpieczny w codziennym stosowaniu, również u dzieci910111213. Niemniej jednak, każdy przypadek przyjęcia większej ilości leku należy traktować poważnie i obserwować organizm pod kątem ewentualnych objawów niepożądanych.

Pytania i odpowiedzi

Czy można przedawkować nystatynę?

Przedawkowanie nystatyny jest bardzo mało prawdopodobne, ponieważ substancja ta nie wchłania się z przewodu pokarmowego ani przez błony śluzowe, nawet po przyjęciu dużych ilości nie obserwuje się objawów ogólnoustrojowych.12

Jakie są objawy przedawkowania nystatyny?

Nie stwierdzono typowych objawów przedawkowania nystatyny. W wyjątkowych sytuacjach mogą pojawić się łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności lub biegunka.2

Co zrobić, gdy przypadkowo przyjmę za dużo nystatyny?

W razie przyjęcia bardzo dużej ilości nystatyny zaleca się obserwację i ewentualnie zastosowanie węgla aktywowanego lub płukanie żołądka, jeśli zaleci to personel medyczny.2

Czy istnieje odtrutka na nystatynę?

Nie istnieje specyficzna odtrutka na nystatynę, ale nie jest ona potrzebna, ponieważ substancja ta nie wchłania się do organizmu.12

REKLAMA